AQShda prezidentning urush vakolatlari doirasidagi 60 kunlik mexanizm hozirgi Eron bilan bog‘liq vaziyatda yana markaziy masalaga aylandi. Bu tizim tezkor harbiy qarorlar uchun yaratilgan bo‘lsa-da, sulh e’lon qilinishi ushbu mexanizmning amaldagi talqinini o‘zgartirib yubordi. Shu tariqa Tramp qaytadan harbiy harakatlarni boshlab yana ikki oy vaqtdan yutishi mumkin. Lekin oldinda AQSh mezbonlik qiladigan mundial va oraliq saylovlar masalasi bor.
60 kunlik vakolat doirasida sulh allaqachon kuchga kirib urush to‘xtagan bo‘lsa, Tramp qaytadan yangi operatsiya e’lon qilishi mumkinmi?
Shavkat Ikromov: Dastlab berilgan 60 kunlik muddat, bu Kongress yakuniy qaror chiqarmasdan turib prezidentga urush olib borish vakolatini beruvchi mexanizm hisoblanadi. Bu muddatdan tashqari yana qo‘shimcha 30 kunlik zaxira ham mavjud.
Biroq urush qanday maqsadlarda boshlangan bo‘lsa, o‘sha maqsadlarning birortasi hozircha amalga oshgani yo‘q. Aksincha, mintaqada yanada og‘ir va inqirozli vaziyat yuzaga kelgan. Ko‘plab kuzatuvchilar bu holatni kelajakda keng ko‘lamli urushga olib kelishi mumkin bo‘lgan xavfli bosqich sifatida baholamoqda.
Xususan, Qo‘shma Shtatlarning Ho‘rmuz bo‘g‘ozini deyarli to‘liq blokada qilishi va Eronga harakat erkinligini bermayotgani, Tehronni yanada keskin choralar ko‘rishga undashi mumkinligi haqida taxminlar bor. Xalqaro urush qoidalariga ko‘ra bunday blokada tegishli konvensiyalarga mos kelishi kerak.
Biroq hozirgi vaziyatda AQSh va uning ittifoqchisi Isroil harakatlari bu normalarga to‘liq mos kelmayotgani haqida fikrlar mavjud. Agar blokada davom etsa, urush tugadi degan da’voning o‘zi savol ostida qoladi. Chunki urush yakunlandi deb aytish uchun tomonlar murosaga kelishi yoki hech bo‘lmaganda umumiy kelishuvga erishishi lozim. Hozir esa AQSh dastlab qo‘ygan talablaridan deyarli chekinmagan, Eron tomoni ham o‘zining “qizil chiziqlari”da qat’iy turibdi. Tomonlar muzokaraga yaqinlashayotganini ko‘rsatadigan aniq belgilar yo‘q.
Shu nuqtai nazardan, urush tugaganini e’lon qilishni Donald Trampning siyosiy va harbiy taktikasiga xos uslub sifatida baholash mumkin. Odatda u tinchlik yoki urushni yakunlash haqida bayonot bergach, ortidan keskin harbiy harakatlar yoki qarama-qarshi qadamlar kuzatiladi. Shu bois bu holatni vaqtinchalik tanaffus sifatida talqin qilish mumkin. Hozirgi vaziyatga qaraganda, Fors ko‘rfazi hududida AQSh qo‘shinlarini qayta joylashtirish jarayoni davom etmoqda.
