Coca‑Cola tashkil etilganining 140 yilligini va O‘zbekistondagi 30 yildan ortiq faoliyatini nishonlamoqda

2026 yil 8 may kuni Coca‑Cola kompaniyasi o‘zining tashkil topganiga 140 yil to‘lishini nishonlaydi. Bu shonli sana zamirida o‘sha davrda butun dunyoni zabt etgan oddiygina bir retseptning hayratomuz tarixi mujassam. Coca‑Cola 1886 yilda yaratilganidan buyon mahalliy ichimlikdan dunyoning eng mashhur brendlaridan biriga aylandi va shu bilan birga odamlarni birlashtirish hamda dunyoni yaxshi tomonga o‘zgartirishdek ezgu maqsadiga sodiq qolib kelmoqda.

1886 yilda boshlangan tarix

Coca‑Cola tarixi 1886 yilda Atlantada farmatsevt Jon Stit Pemberton o‘sha mashhur ichimlikka asos bo‘lgan noyob siropni yaratishi bilan boshlangan. Uning sherigi va hisobchisi Frenk M. Robinson “Coca‑Cola” nomini taklif qilgan hamda kompaniyaning bugungi kungacha deyarli o‘zgarishsiz yetib kelgan mashhur logotipini ishlab chiqqan.

Dastlabki yillarda ichimlik dorixonalarda sotilgan: bir stakani 5 sentdan, kuniga o‘rtacha 9 stakan.

Brendning rivojlanish tarixi bir vaqtning o‘zida bir nechta sanoat sohasining taraqqiyotiga turtki bergan innovatsiyalar va noodatiy yechimlar bilan kechgan. Masalan, 1894 yilda Coca‑Cola o‘sha davr uchun yangicha usulda — idishlarga quyilib, xaridorlarning manziliga yetkazib berish orqali sotila boshlagan. Keyinroq esa hatto qorong‘ida ham paypaslab bilish mumkin bo‘lgan mashhur qadama (konturli) shisha idish yaratilgan.

1928 yilda Coca‑Cola birinchi marta Olimpiya o‘yinlari hamkoriga aylandi va sport harakati bilan ko‘p yillik hamkorlikni boshladi.

XX asr boshlarida Coca‑Cola marketing strategiyasi qanday qilib brendni shakllantirishiga yorqin misol bo‘ldi?

Sovuq mavsumda sotuvlarni qo‘llab-quvvatlash uchun "Tashnalikning mavsumi yo‘q" kampaniyasi ishga tushirildi. Ushbu kampaniya doirasida 1930 yillarda rassom Xeddon Sandblom Santa Klaus obrazini yaratdi, u keyinchalik dunyodagi bayramning eng taniqli ramzlaridan biriga aylandi.

1985 yilda Coca‑Cola koinotda foydalanishga moslashtirilgan birinchi gazlangan ichimlik bo‘ldi: astronavtlar bilan birga “Challenger” kosmik kemasi bortiga yuborish uchun mo‘ljallangan maxsus naychali banka ishlab chiqildi va 1995 yilda mashhur ichimlikni hatto koinotda ham ichish imkonini beruvchi maxsus qurilma yaratildi. Apparat 1,65 litr klassik va parhez Coca-Cola’ni sig‘dirara olgan.

Bugungi kunda kompaniya portfeli 200 dan ortiq brendlarni o‘z ichiga oladi, ulardan 21 tasi 1 milliard dollardan ortiq baholanadi. Kompaniya mahsulotlari 200 dan ortiq mamlakat va hududlarda mavjud bo‘lib, gazlangan ichimliklardan tortib suv, qahva, choy va sharbatlargacha bo‘lgan keng turdagi toifalarni qamrab oladi.

1984 yilda kompaniya "The Coca‑Cola  Foundation" xalqaro xayriya jamg‘armasini tashkil etdi. Har yili bozordagi moliyaviy vaziyatdan qat’i nazar, jamg‘armaga kompaniyaning operatsion daromadining kamida 1 foizi miqdorida mablag‘lar doimiy ravishda o‘tkazib boriladi. Mablag‘lar butun dunyo bo‘ylab barqaror rivojlanish, tadbirkorlik, ekologik muammolarni hal qilish va mahalliy hamjamiyatlarni mustahkamlash loyihalarini qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltiriladi.

Coca‑Cola kompaniyasi O‘zbekistonda 30 yildan ortiq vaqtdan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Ichimliklarni quyish va tarqatish oziq-ovqat sanoati investorlaridan biri bo‘lgan Coca-Cola Ichimligi Uzbekistan (CCI O‘zbekiston) kompaniyasi tomonidan amalga oshiriladi. O‘zbekistonda Coca‑Cola tizimida jami 1700 kishi ishlaydi. Coca‑Cola tizimidagi har bir ish o‘rni O‘zbekiston iqtisodiyotida xomashyo va materiallar yetkazib beruvchilardan tortib, savdo nuqtalari va restoranlargacha bo‘lgan butun ishlab chiqarish va sotish zanjiri bo‘ylab 70 ta qo‘shimcha ish o‘rnini yaratadi.

Kompaniya ishlab chiqarish quvvatlarini modernizatsiya qilish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va operatsion jarayonlar samaradorligini oshirishga izchil sarmoya kiritmoqda, bunda mahalliy ta’minot zanjirini rivojlantirish va mahalliy hamkorlar bilan hamkorlikka alohida e’tibor qaratmoqda.

Asosiy yo‘nalishlar:

- suv resurslaridan oqilona foydalanish va suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish, aholi uchun toza ichimlik suvidan foydalanish;

- plastik chiqindilarni yig‘ish va qayta ishlash bo‘yicha ekologik tashabbuslar;

- ishlab chiqarish va logistika jarayonlarini optimallashtirish orqali uglerod izini kamaytirish;

- jamoalarni ijtimoiy-iqtisodiy qo‘llab-quvvatlash, shu jumladan, ayollar tadbirkorligini rivojlantirishga qaratilgan loyihalarni amalga oshirish.