00:55 / 25.09.2020
25426
O‘zbekistonda qancha uran olinishi ma'lum qilindi

O‘zbekistonda tabiiy uran olinishi bo‘yicha statistik ma'lumotlar taqdim qilindi. Ushbu ma'lumotlarga ko‘ra, ayni vaqtda O‘zbekiston uran olish hajmi bo‘yicha dunyoda 5-o‘rinni, uran zaxiralari bo‘yicha esa 10-o‘rinni egallamoqda.

Bunday ma'lumotlar bilan Navoiy kon-metallurgiya kombinati (NKMK) bosh direktori o‘rinbosari Nurmat Julibekov “Ekonomicheskoye obozreniye” jurnali bilan bo‘lishdi. 

2019 yil avgustiga ko‘ra, dunyoda tabiiy uran zaxiralari hajmi 6,14 mln tonnaga baholanadi. Bundan 29,6 foizi Avstraliyaga, 13,7 foizi Qozog‘istonga, 8,4 foizi Kanadaga to‘g‘ri keladi. Keyingi o‘rinlarni Rossiya, Namibiya, JAR, Xitoy, Nigeriya, Braziliya egallamoqda. O‘zbekiston esa 139,2 ming tonna uran zaxirasi bilan 10-o‘rinni egallab kelmoqda.  

Shu bilan birga, O‘zbekiston uran olish bo‘yicha yiliga 3,5 ming tonnaga yaqin uran bilan dunyoda 5-o‘rinni egallamoqda. Jumladan, O‘zbekistonda 2014 yilda 3128 tonna, 2015 yilda 3228 tonna, 2016 yilda 3325 tonna, 2017 yilda 3400 tonna, 2018 yilda 3445 tonna uran olingan. 

O‘zbekistonda olinuvchi uran respublikada qo‘llanmaydi va to‘liq hajmda xorijga eksport qilinadi.

Uran olish bo‘yicha kompaniyalar orasida “Kazatomprom” dunyoda 1-o‘rinni egallamoqda. Qozog‘iston kompaniyasi yiliga 11 tonnadan ko‘proq uran oladi. Bu esa dunyoda bir yilda jami olinadigan uranning 20,5 foizini tashkil qiladi. NKMK bu borada dunyo bo‘yicha 5-o‘rinni egallamoqda. Uning hissasiga dunyoda olinadigan jami uranning 6,4 foizi to‘g‘ri keladi. Kompaniya O‘zbekistonda tabiiy uran oluvchi yagona korxona  va dunyodagi yetakchi kompaniyalardan biri hisoblanadi.   

Uran ulushi kompaniya eksportida 99,5 foizni tashkil qiladi. Korxona Jahon yadro assotsiatsiyasi a'zosi hisoblanib, bugungi kunda uranni dunyoning yetakchi kompaniyalari, jumladan, AREVA NC (Fransiya), Converdyn (AQSh), Cameco (Kanada), CNEIC (KNR) va boshqalarga eksport qiladi.

Ma'lumotlarga ko‘ra, 2019 yilda dunyo bo‘yicha uranga bo‘lgan ehtiyoj 63400 tonnani tashkil qilgan. Uranning asosiy iste'molchilari AQSh (18161 tonna), Fransiya (9211 tonna), Rossiya (6264 tonna), Xitoy (5338 tonna), Janubiy Koreya (5013 tonna) hisoblanadi. 

Dunyo bo‘yicha uranning yillik ishlab chiqarish hajmi 60 ming tonnadan ko‘proqni tashkil qiladi. Bu esa dunyoda uranga bo‘lgan talabning 80-90 foiziga teng. 

Top