Таҳририятга яна мактуб келди. Унда сайт ўқувчиларидан бири гўшт қимматлашгани ҳақидаги мақолага муносабат билдирган. Қуйида ушбу мактуб ўзгартиришларсиз нашр этилган.

Кун.уз сайтида 22 май куни эълон қилинган, Тошпўлат Раҳматуллаев муаллифлигида «Гўшт нега қимматлашди?» номли мақолани ўқиб, унга бироз қўшимча қилишга жазм этдим. 

Истаймизми-йўқми, гўшт — инсон учун энг зарур ва фойдали маҳсулот. Бугун аҳолини ушбу маҳсулот билан таъминлаш қай даражада амалга оширилди ёки амалга оширилмоқда? 

Келинг, аввал гўшт, яъни қорамол етиштириш соҳаси билан ҳам озгина қизиқиб кўрамиз. Зеро, бу иш билан шуғулланмай туриб, «гўшт қимматлаб кетди», дея бунинг сабабини фермер ёки қассоблардан кўриб, улардан шикоят қилишдан осони йўқ.

Мен ўзим ушбу соҳа билан қўшимча даромад манбаи сифатида шуғулланаман. Ҳозирча жуда кўп бўлмаса-да, йилига халқимиз дастурхонига тахминан 1,5 тонна атрофида гўшт етказиб бераман.

Бир бош қорамолни олиб, то уни қассобнинг дўконига етказиб бергунча қанча меҳнат кетади? 

Ҳозирги кунда боқишга ярайдиган энг арзон мол тахминан 2,5–2,7 млн. сўм. Уни камида 100 кундан 150 кунгача боқиш керак. Бу вақт ичида бир бош қорамол 700–800 минг сўмлик ем-хашак ейди. Умумий харажат 3,3–3,5млн сўмга айланади. 

Молдан эса 180 кг атрофида гўшт олиш мумкин. Қассоб уни 26 минг сўмдан сўйиб олади. Тери, калла-поча, жигарлар учун боқувчи 1 сўм пул олмайди. Шунда фермер молни тахминан 4,5 млн. сўм атрофида пуллайди. 3–5 ойда қоладиган фойда — 800 минг–1 млн. сўм атрофида. 3–5 ойлик меҳнат учун 1 млн. сўм бироз камтардек туюлади, бироқ «борига барака», дея аҳолининг ишсиз қатлами асосан шу иш билан шуғулланаяпти.

Энди ўйлаб кўринг: агар шу ишсиз аҳоли мана шу даромаддан ҳам қисилса, қандай вазият юзага келади?

Фермер ёки қассобга босим ўтказилавергани билан масаланинг ечими топилмайди, ишонинг. Чунки ечим бошқа жойда — ЕМда!

Бугунги кунда 1 кг кепак нархи 1100 сўм. 1 кг шелуха 1100 сўм эди, лекин у ҳам йўқ. Шротни ҳам охирги марта килосини 1600 сўмдан кўрган эдим. Бунга ҳам чамаси 2 ой бўлди. Ҳозир емхоналарда кепакдан бошқа ем йўқ. 

Хўш нима қилиш керак? Одамлар кафеларга, новвойхоналарга бориб муддати ўтган, сифати бузилган нонларни сотиб олиб, молига беришаяпти. Бошқа илож йўқ! Тирикчилик қилиш керак-ку?! Қаердадир ем маҳсулотларининг завод нархларини ўқиб қолгандим ва у ем шохобчалардаги нархлардан деярли 2 баравар арзон эди. Мана бу энг биринчи ҳал қилиш керак бўлган масала. Илтимос, ишни фермер ёки қассобдан бошлашга шошилманг.

Маҳалламиздаги шохобча эгаси билан суҳбатлашганимда заводдан ем олиб чиқиш учун «шапка» узатиши ва уни нақд пулда беришини, ўзи эса пластик карточкага савдо қилишини айтди. (Банкдан эса нақд пул олиш жуда катта муаммо эканлиги бугун ҳеч кимга сир эмас)

Бу ҳали шелухадан бошқа емлар учун. Чунки биз тарафларда энг керакли ва харидоргир ем бу — шелуха. Шелуха фақат нақд пулга сотилади, қолганларини пластик карточкага ҳам харид қилиш мумкин. 

Қайсидир мажлисда Тошкент шаҳри ҳокими «Гўшт нархи (аниқ эсимдамас) 2–3 йилдан бери ўзгармаяпти», дея урғули ҳисобот берган эди. Лекин жаноб ҳоким ем нархлари неча марта оширилганини ҳам айтиб ўтсалар, мақсадга мувофиқ бўлар эди.

Бундан 3–4 ой илгари ҳам қассоблар жойида гўштни 23 минг сўмдан қиммат сўйиб олишмаётган эди. Натижада, энг кўп меҳнатни қилган фермер якунда энг кам фойда кўраётган эди. Қассоб эса 1–2 кунда фермер 3–4 ойлаб меҳнат қилиб, топган пулидан кўпроқ топади. 

Илтимос, ўз-ўзини иш билан таъминлаб юрган, оиласини пора бермай, пора олмай боқаётган фермерларга тегманг! Ечим умуман бошқа жойда, бошқа одамларда. Ана ўшалар билан боғлиқ муаммони ижобий ҳал қилиб бера олсангиз, фермер ўз маҳсулотини жойида 22 минг сўмгача тушириб беришга рози.

Биз ҳам шу халқнинг вакилимиз, инсон учун энг фойдали бўлган бу маҳсулотни арзон нархларда сотиб олиб, фарзандларига едиришини, ёш авлод соғ-саломат вояга етишини жуда истаймиз. Фақат буни баъзи масъул ходимлар ҳам озгина хоҳлашса, олам гулистон бўлар эди.

Файзуллоҳ Ўринбоев