Qozoğistonga boj, Xitoy quruvçi AES, davlat nazoratidagi göşt va Afğonistonda «svet» muammosi

AQŞ Qozoğistonga boj belgiladi

Tramp Qozoğiston tovarlariga 25 foizlik boj belgiladi. AQŞ prezidenti 60 dan ortiq davlatning tovarlariga 15 foizdan 41 foizgaça boj joriy etiş töğrisidagi farmonni imzolagan. Oq uyga köra, farmon 31 iyul kuni imzolangan bölib, 7 avgustdan kuçga kiradi. Qozoğiston mahsulotlariga 25 foizlik import boji belgilangan. Eng yuqori tariflar Suriyaga 41 foiz, Laos va Myanmaga 40 foiz, şuningdek, Şveytsariyaga 39 foiz belgilandi. 

Yevropa Ittifoqi, Yaponiya va Janubiy Koreya uçun esa 15 foizlik qöşimça boj joriy qilinadi. Röyxatda körsatilmagan davlatlar uçun esa yagona 10 foizlik tarif amalda böladi.

Oq uyga köra, bu çoralar “amerikalik işçilar manfaatlarini himoya qiliş va global savdo tizimini qayta taşkil etiş”ga qaratilgan.

AQŞ prezidenti 7 iyul kuni Qozoğiston prezidenti Qosim-Jömart Töqayevga maktub yöllagandi. Unda AQŞ 1 avgustdan boşlab Qozoğistondan import qilinadigan barça mahsulotlarga 25 foizlik boj joriy etayotgani e’lon qilingan.

Tramp AQŞ va Qozoğiston örtasidagi savdo aloqalarini muhim va barqaror deb atab, savdo balansidagi salbiy körsatkiçlarga qaramay, hamkorlikni davom ettirişga tayyorligini aytgan.

Qozoğiston Savdo va integratsiya vazirligi bayonotiga köra, yangi bojlar AQŞga eksport qilinayotgan mahsulotlarning taxminan 95 foiziga ta’sir qilmaydi. Şuningdek, neft, uran, kumuş, tantal va titan kabi asosiy xomaşyo va strategik tovarlar bojdan ozod etilgan.

Qirğizistonda göşt narxini davlat nazorat qiladi

Qirğizistonda göşt narxlari 100 ming sömga yaqinlaşgaç, endi davlat narxlarni tartibga solişi e’lon qilindi. Rasmiylarga köra, uşbu çora-tadbirlar göşt narxi keskin oşişining oldini oliş, çorva mollarining çegaradan noqonuniy olib çiqilişiga qarşi nazoratni kuçaytiriş, çorva eksportiga miqdoriy çeklovlar joriy etiş uçun amalga oşirilmoqda.

Antimonopoliya xizmatiga mamlakat böylab göşt narxlarini doimiy monitoring qiliş va tahlil etiş topşirilgan. Xususiy tadbirkorlar ustidan ham veterinariya-sanitariya nazorati kuçaytiriladi. Çegaradagi kontrabanda holatlarining oldini oliş uçun aniq çora-tadbirlar köriladi.

Milliy statistika qömitasi ma’lumotlariga köra, Qirğizistonda göşt narxlari oşişda davom etmoqda. 29 iyul holatiga köra, mol göştining eng yuqori narxi Norin şahrida qayd etilgan. Bu yerda 1 kilo mol göşti örtaça 700 som (taxminan 100 ming söm) atrofida sotilmoqda.

Qöy göşti eng qimmat bölgan hududlar — Norin va Razzaqov, bu yerda ham narx 1 kilo uçun 700 somni taşkil etadi. Ot göşti esa Özgan va Töqmoq şaharlarida qimmat — örtaça 650 som, ya’ni özbek sömida 94 ming sömdan sotilmoqda. 

Xalqaro internet trafigiga davlat monopoliyasi örnatildi

Qirğizistonda xalqaro internet trafigiga davlat monopoliyasi örnatiladi. Respublika prezidenti Sadir Japarov mamlakatda xalqaro internet trafigini uzatiş va yönaltiriş ustidan töliq, ya’ni 100 foizlik davlat monopoliyasi qöllanişini ma’lum qildi. U mazkur çora borasida farmon imzolagan, hujjat 2025 yil 15 avgustidan 2026 yil 14 avgustigaça amal qilişi bildirildi. Farmonga köra,

• ElSat davlat kompaniyasi Qirğizistonda xalqaro internet trafigini yetkaziş, uzatiş hamda mamlakat orqali xalqaro ma’lumotlar tranzitini amalga oşiriş böyiça yakuniy qarorlar çiqaradi;
• hozirda xalqaro trafik bilan işlayotgan barça telekommunikatsiya operatorlari va internet-provayderlar 2 oy içida ElSat bilan hamkorlikka oid şartnomalar imzolaşi majburiy;
• davlat Aknet kompaniyasining 100 foiz aksiyalarini ElSat tasarrufiga ötkazadi. Bu çora kompaniyaning texnik imkoniyatlarini mustahkamlaşga qaratilgan;

Xöş, davlat monopoliyasi kimga kerak? Rasmiylarning tuşuntirişiça, raqamli va telekommunikatsiya infratuzilmasini samarali boşqariş, internet trafikni tartibga soliş va aloqa sifatini yaxşilaş maqsadida uşbu qaror qabul qilingan. Biroq ayrim ekspertlar bu çora internet erkinligiga ta’sir körsatişidan xavotir bildirdi.

Tojikiston import qaramligidan qutulmoqçi

Tojikistonda göşt va tuxum yetiştiriş sezilarli darajada oşdi. Hukumat import qilinadigan göşt va sut mahsulotlariga qaramlikni kamaytirişni maqsad qilgan va buning uçun tinimsiz harakat qilmoqda. Prezident huzuridagi statistika agentligiga köra, 2025 yilning birinçi yarmida tirik vaznda 98,8 ming tonna göşt yetiştirilgan, bu 2024 yilning şu davriga nisbatan 11,8 foizga köpdir. Asosiy hajm aholining şaxsiy yordamçi xöjaliklari tomonidan ta’minlangan. Viloyatlar kesimida göşt yetiştiriş böyiça Xatlon viloyati 46,6 foiz uluş bilan yetakçilik qilmoqda.

Tovuq tuxumini işlab çiqarişda ham sezilarli ösiş kuzatildi. 2025 yilning olti oyida Tojikistonda 669,2 million dona tuxum olingan, bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 23,2 foizga köp böldi.

Sut işlab çiqariş ham ösdi: 2025 yilning birinçi yarmida 436,9 ming tonna sut işlab çiqarildi. 92 foiz işlab çiqarilgan sut aholining sigirlari hissasiga töğri keladi. Söğd va Xatlon viloyatlari umumiy hajmning qariyb 39 foizini bermoqda.

Hukumat prognozlariga köra Tojikiston 2026-2028 yillarda çorvaçilikning barça asosiy yönalişlarida işlab çiqarişning barqaror ösişini ta’minlaydi. Ijobiy dinamika oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlaş va importga qaramlikni kamaytirişga yordam beradi.

2028 yilga borib göşt yetiştiriş 481 ming tonnaga, jumladan, parranda göşti 69 ming tonnaga yetişi kutilmoqda. Tuxum işlab çiqariş 1,462 milliard donaga, sut 1 million 349 ming tonnagaça oşadi. Şunday qilib, Tojikiston import örnini mahalliy mahsulotlariga töldirmoqçi.

Turkmanistonda köprik oçildi

Arqadağ şahrida Gökdepe va Keymir Ker xiyobonlari çorrahasida qayta tiklangan köprikning tantanali oçiliş marosimi bölib ötdi. Jamiki turkman naşrlari bu haqida materiallarini e’lon qilişdi. Oçiliş marosimi köplab şahar aholisi iştirokida bayramona ruhda ötgani aytilmoqda. Köprikning umumiy uzunligi 627 metr, kengligi 29,5 metr va balandligi 9 metrni taşkil qiladi.

Marosim davomida tinçlik timsoli sifatida osmonga şarlar va oq kaptarlar uçirilgan, şundan söng bayram lentasi kesildi.

TDHning yozişiça, yangi infratuzilmaning oçilişi ramziy voqealar bilan birga keçgan. Yangi xiyobonlar böylab töy korteji ötdi, bu yoş şaharda yangi oilaning barpo etilişi ramzi edi. Ayni damda bayramona bezatilgan avtomobillar Arkadağ tibbiyot markazida farzand dunyoga kelgani haqida xabar bergan.

Kobulda odamlar elektr yöqligidan norozi

Afğoniston poytaxti Kobuldagi davomli elektr uzilişlari aholining joniga tegdi, jamoatçilik bundan oçiq norozilik bildirgan. Kun juda issiq bölişiga qaramay, poytaxtda ham kuniga 18 soatdan ortiq svet öçirilmoqda. Odamlar bor-yöği 5-6 soat mobaynida elektrdan zörğa foydalanişlari mumkin. Şahar aholisi öta issiq havodan, keçasi bilan paşşa çaqişidan norozi, ayniqsa bolalar aslo çidolmayapti, deb yozadi mahalliy naşr Tolo news.

“Elektr ta’minotida muammolar jiddiy. Men kunduzi işlayman, keçasi uyga qaytsam, faqat tunning bir qismida elektr toki bor”, - deydi fuqarolardan biri naşrga intervyu berarkan.

“Bizning talabimiz elektr energiyasini ehtiyojlarimizga mos va maqbul sifatda yetkazib berişdir. Agar 24 soatlik quvvat imkoni bölmasa, heç bölmaganda 12 soat muammolarimizni hal qilişda yordam beradi. Elektr ta’minotidagi muammolar oğir, hayotimiz butunlay elektr energiyasiga boğliq. Busiz uyda suv yöq, maişiy texnika ham işlatib bölmaydi. Hukumatdan elektr ta’minotini ta’minlaşni söraymiz”, deya qöşimça qiladi aholi vakillari.

Afğonistonning energetika taşkiloti sobiq rahbarlariga köra, Kobuldagi elektr ta’minotidagi uzilişlarni hal qiliş uçun ham qisqa, ham uzoq muddatli sarmoya kerak böladi.

Masalan, “Breşna” kompaniyasining sobiq boş direktori Omonulla Ğolibning aytişiça, “muammolardan biri Salangdan ötuvçi elektr uzatiş liniyasining çeklangan quvvati bölib, u 300-340 megavattdan köproq quvvat ötkaza olmaydi. Buni 500 kilovoltlik liniya quriş orqali hal qiliş mumkin. Biroq Kobuldagi asosiy masala bu elektr quvvatini özlaştiriş uçun ikkita quvvatning yetişmasligi. Podstansiya loyihalari allaqaçon rejalaştirilgan, biroq ularni yakunlaş bir-ikki yil davom etadi, pul kerak”.

Tolo News ayni vaziyat yuzasidan axborot oliş uçun energetika taşkiloti va hukumatga yuzlangan, biroq heç qanday javob ololmagan.