Tegişli xalqaro şartnomalarni ratifikatsiya qilgan davlatlar uçun ölim jazosini bekor qiliş huquqiy jihatdan imkonsiz hisoblanadi. Bu haqda BMT Inson huquqlari böyiça Oliy komissari boşqarmasi ma’lum qildi.

Taşkilotning ta’kidlaşiça, Fuqarolik va siyosiy huquqlar töğrisidagi xalqaro pakt (FŞXP) va uning Ikkinçi Fakultativ protokolida «denonsatsiya» töğrisidagi qoidalar yöq. Bu şuni anglatadiki, uşbu şartnomalarga qöşilgan davlatlar uçun ölim jazosini bekor qiliş yuridik jihatdan imkonsiz va ularga uni qonunçilikka qayta kiritiş taqiqlanadi. Şuningdek, uşbu paktdan heç bir davlat bir tomonlama tarzda çiqolmaydi, çunki şunday bandning özi közda tutilmagan. Bunday qadam xalqaro huquqning buzilişini anglatadi, deb tuşuntirdi BMT Inson huquqlari böyiça Oliy komissari Folker Turk.

Bundan taşqari, mazkur protokolni heç qanday şartlarsiz ratifikatsiya qilgan davlat eng oğir jinoyatlar uçun ham ölim jazosini qöllaşga haqli emas.

Ölim jazosining qaytarilişi xalqaro huquqning jiddiy buzilişi va Qirğiziston uçun regressiv qadam böladi, dedi Turk. Uning qöşimça qilişiça, heç bir odil sudlov tizimi xatolardan xoli emas va ölim jazosining qaytarilişi muqarrar ravişda davlatning begunoh odamlarni ham qatl qilişiga olib keladi.

Turk uşbu taşabbus muhokamasiga sabab bölgan jinoyatlarning oğirligini tan olgan holda, oliy jazo çorasi jinoyatçilikni samarali jilovlaşini isbotlovçi dalillar yöqligini ta’kidladi.

Inson huquqlari böyiça Oliy komissar boşqarmasi rahbari Qirğiziston hukumatini ölim jazosini qaytariş ğoyasidan zudlik bilan voz keçişga va fuqarolarning huquqiy himoyasini kuçaytirişga, odil sudlovdan foydalaniş imkoniyatini ta’minlaşga va jabrlanganlarga tovon tölaşga e’tibor qaratişga çaqirdi. Turkning fikriça, zöravonlikka, şu jumladan jinsiy zöravonlikka javoban jabrlanuvçilarning manfaatlariga yönaltirilgan va tegişli resurslar bilan qöllab-quvvatlanadigan yondaşuv bölişi kerak.

Hozirgi vaqtda dunyoning 170 ga yaqin davlati ölim jazosini bekor qilgan yoki uni qonunçilikda yoki amaliyotda qöllaşga moratoriy joriy etgan.

Qirğizistonda 2025 yil sentabr oyi oxirida 17 yoşli Aysulu Mukaşevaning zörlanişi va öldirilişi ortidan ölim jazosini qaytariş masalasi kötarildi.

Prezident Sadir Japarov Konstitutsiyaga bolani zörlaş, şuningdek, keyinçalik bola yoki kattalarni öldiriş bilan boğliq zörlaş uçun ölim jazosini qöllaşga ruxsat beriş böyiça özgartirişlar kiritişni