20 noyabr – Qozog‘istonda muddatidan avval prezidentlik saylovlari bo‘lib o‘tadi. 11 oktyabr kuni mamlakatda prezidentlikka nomzodlarni ko‘rsatish jarayoni yakunlandi. Hozircha Markaziy saylov komissiyasi prezidentlikka nomzod sifatida 12 kishini ro‘yxatga oldi – ro‘yxatga olish 21 oktyabrgacha davom etadi.
Bu saylov mamlakatdagi siyosiy tizimni o‘zgartiradigan, iqtisodiy o‘sishga, fuqarolar farovonligi va turmush sharoitlarini yaxshilashga xizmat qiladigan jarayon sifatida ko‘rilmoqda. Amaldagi prezident Qosim-Jo‘mart To‘qayev tomonidan shunga va’da berilmoqda.
Kun.uz muxbiri Qozog‘istonda o‘tadigan prezidentlik saylovi, qozoq jamiyatida bu jarayonga bo‘lgan qarash, nomzodlar, unda muxolifatga qanchalik yo‘l berilgani, shuningdek, Qozog‘iston va O‘zbekiston aloqalariga oid qator savollar bilan qozog‘istonlik tahlilchi Saparboy Jubayevga yuzlandi.
— Saparboy aka, yaqinlashayotgan prezidentlik sayloviga qozoq jamiyatining e’tibori, munosabati qanaqa? To‘qayevning imkoniyatlari tushunarli, saylovda qatnashayotgan boshqa nomzodlarning imkoniyatlari qanday? Muxolifatga yo‘l berilganmi?
Qandaydir intrigalar kutilyaptimi?
— Fikrimcha, Qozog‘istonda navbatdan tashqari saylovlar o‘tkazilishiga yil boshidagi terroristik harakatlar ham sabab bo‘ldi.
To‘qayevning prezidentlik muddati kelgusi yili tugashi kerak edi. Ammo bo‘lib o‘tgan ana shu hodisalar fonida prezident bir yilda ikki bor xalqqa murojaat yo‘lladi. To‘qayev shulardan birinchisida konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish haqida taklif kiritdi va biz uni referendumlar orqali qabul qildik. Ikkinchi chiqishda esa noyabr oyining yigirmanchi kuni muddatidan oldin prezidentlik saylovlari o‘tkazilishi belgilandi.
Bularning mohiyatida bo‘layotgan katta o‘zgarishlar davomida prezident xalq o‘zi bilanmi yoki bunga zid fikrdaligini aniqlagan bo‘lsa, ikkinchi tomondan xalq orasida ham turfa fikrlilar bor. Sababi 8 yilda ikki bor qayta saylanish imkoniyati bo‘laturib, nima sababdan yetti yilda bir marta saylov o‘zgartirishi kiritilmoqda. Ikkalasining farqi yo‘q-ku, degan tushunchalar ham bor.
Shaxsiy fikrimni aytadigan bo‘lsam, bugungi kunda xalq To‘qayevga katta umidlar bilan ko‘z tikib turibdi. Shuning uchun ham To‘qayev xalq ishonchi bilan yetti yilga saylanib, o‘zining ko‘zlagan niyatlarini amalga oshirishga urinib ko‘radi. Bundan tashqari, yanvar oyidagi terroristik harakatlar vaqtida 200 dan ortiq odam halok bo‘lishida qisman To‘qayevni ham ayblaydiganlar yo‘q emas. Ular nima uchun bu jinoyatlarga sud hukmi o‘qilmay turib, qayta saylov o‘tkazishmoqchi degan savollarni ham berishmoqda.
