Insonning o‘ziga va atrofdagilarga imkon doirasidan yuqori talab qo‘yishi uni azoblanishga majbur qiladi. Yaxshisi boshqa yo‘lni tanlagan ma'qul. "Layfxaker" perfektsionizmdan voz kechish uchun arziydigan sabablar haqidagi maqolasi bilan bo‘lishdi.
Tal Ben-Shahar 20 yildan buyon perfektsionizmni o‘rganadi. U perfektsionizmning ikki — ijobiy va salbiy turi borligini aniqladi. U birinchisini — optimalizm, ikkinchisini esa — an'anaviy perfektsionizm deb atagan.
Perfektsionistlar ularning tasavvuriga to‘g‘ri kelmaydigan barcha narsalarni rad etishadi, keyin esa o‘zlarining noreal standartlariga muvofiq kela olmay, azoblanishadi. Optimalchilar hayotni borligicha qabul qilishadi va undagi barcha hodisalardan o‘zlari uchun foydali tomonlarini olishadi. Teng sharoitlarda ikkinchi turdagilar muvaffaqiyatliroq bo‘lib chiqishadi. Nima uchun deysizmi?
1. Yo‘l tanlovi
To‘g‘ri liniya — perfektsionist uchun mukammal yo‘l. Biror tomonga og‘ib ketish — uning uchun tanazzulga teng. Optimalchi uchun esa muvaffaqiyatsizlik — yo‘lning ajralmas bir qismi. Uning maqsad sari yo‘li doim bir necha burilishlardan iborat bo‘ladi.
2. Xatolar ustida ishlash
Perfektsionistlarning asosiy xususiyati — muvaffaqiyatsizlikdan qo‘rqish, ular xatolarni chetlab o‘tishga harakat qilishadi. Biroq xatolar odamlarga o‘zini chidamlilikka tekshirish, chiniqish imkonini beradi. Tavakkal qilib, qulaganimizdan so‘ng yana o‘rnimizdan turamiz va shu tariqa yanada kuchli shaxsga aylanib boramiz. Biz tajriba asosida rivojlanamiz va bunda bizga muvaffaqiyatlarimiz emas, omadsizliklarimiz yordam beradi.
Muvaffaqiyatsizlik muvaffaqiyatni va'da qilmaydi, biroq muvaffaqiyatsizlikning yo‘qligi doim muvaffaqiyatning ham yo‘qligini bildiradi.
Muvaffaqiyatsizlik doim muvaffaqiyat bilan bog‘liq deb tushunadiganlar o‘z xatolari ustida ishlashadi, rivojlanishadi va oxir-oqibat muvaffaqiyatga erishishadi.
3. O‘ziga past baho berish
Perfektsionist o‘ziga shunday "olam" yaratib oladiki, unda o‘ziga normal baho berishning iloji yo‘q: u o‘zini doim tanqid qiladi, faqat kamchiliklariga e'tibor qaratadi va shu kungacha erishgan natijalarini qadrlamaydi. Mukammallashtirishga moyillik va aqlning maksimal yuklanishi perfektsionistlarni yo‘lda uchragan to‘siqlarni fojia darajasida ko‘rishga majbur qiladi. Bunday sharoitlarda insonning o‘zini o‘zi past baholashi kafolatlangan.
