Islohotlardan biri sifatida propiska tizimiga o‘zgartirish kiritilishi davlat rahbari tomonidan ta'kidlab o‘tildi. Respublika Parlamenti va Hukumatiga, 2020 yil 1 apreliga qadar propiska tizimini isloh qilish bo‘yicha xalqaro tajribani o‘rganib, aniq takliflar ishlab chiqilishi belgilab berildi. Insonlarni qiynab kelayotgan propiska tizimiga o‘zgartirish kiritilar ekan, bu kabi tizim qayerda, qanday qilib, kimlar uchun, qaysi huquqiy asoslarga ko‘ra vujudga kelganiga to‘xtalib o‘tamiz.
Propiska tizimining tarixi, uning vujudga kelishi sobiq SSSR davriga borib taqaladi. Sovetlar hukumati tuzilgan vaqtda aholi mamlakat bo‘ylab bir joydan ikkinchi joyga ko‘chib yurishiga hech qanday to‘sqinlik joriy qilinmagan edi. Aholini mehnat daftarchasi, harbiy bileti bo‘lishi, ularning shaxsini tasdiqlab, ishga joylashishlariga asos bo‘lgan. Lekin, fuqarolar urushidan keyin bu tizimlar bekor qilinib, 1923 yildagi Xalq komissarlari kengashi (SNK) Rossiya sovet sotsialistik federativ respublikasining (RSFSR) dekreti asosida, fuqarolar bir joydan ikkinchi joyga erkin ko‘chib yurishini belgilovchi propiska tizimi asta-sekin vujudga kela boshlaydi.
1932 yil 27 dekabr kuni «Butun SSSR hududida bo‘ylab yagona pasport va majburiy propiska tizimini joriy qilish bo‘yicha» Butunrossiya markaziy ijro qo‘mitasi (VsIK) va Xalq komissarlari kengashi (SNK) qarori huquqiy asos vositasini o‘tab, Butun SSSR hududida propiska tizimi vujudga kelishiga olib keladi. Shundan keyin SSSR hududi bo‘ylab, ichki ishlar bo‘yicha xalq komissariati (NKVD) qoshida tashkil etilgan Pasport Viza Xizmatiga (PVS) yagona pasport, propiska tizimini amalga oshirishi vazifasi yuklanadi.
Ushbu yillar davomida propiska tizimi joriy etilishining asosiy sabablari sifatida, o‘sha vaqtdagi SSSR bo‘ylab kolxozlashtirish, industriyalashtirish siyosatini olib borilishi, hududlardagi ishchi kuchini boshqarish va aholini ommaviy tarzda shaharlarga ko‘chib borishining oldini olish orqali o‘sha hududdagi ishchi kuchi yetishmasligini bartaraf etishdan iborat edi. Ushbu vaziyatda dehqonlarga nisbatan alohida tartib joriy etilib, ular bir joydan ikkinchi joyga ko‘chishdan oldin o‘zlari biriktirilgan kolxozlardan maxsus ruxsatnoma olishlari talab etilar edi. Chunki, dehqonlar kolxozlarga birlashgan holda faoliyat yuritib, hudud iqtisodiyotini rivojlantirishda asosiy o‘rin egallar edi. Ularning tegishli tartibda ruxsat olmasdan o‘z hududidan chiqishi jinoiy javobgarlikka tortilishiga olib kelgan.
Shuningdek, yuqoridagi huquqiy hujjatlar asosida SSSRning Moskva va Leningrad kabi yirik shaharlariga qishloqlardan odamlar oqib kelishi, propiska qilinishiga cheklovlar o‘rnatilishi va unga ruxsat faqat maxsus tashkil etilgan komissiyalar tomonidan berilishi yo‘lga qo‘yiladi. Keyinchalik SSSR aholisining ko‘pchilik qismi ko‘chib borishi kuchaygan Kiyev, Rostov, Vladivostok va Minskda ham bu kabi cheklovlar o‘rnatilishiga olib keladi.
