“Puldan umidimizni uzganmiz” - Amerika orzusidagi yuzga yaqin odam firibgarlarga çuv tuşdi
|23:17 / 20.07.202421 155
“Work and travel” dasturi doirasida AQŞga boriş uçun salkam 3 ming dollar tölov qilgan talabalar 7 oydirki pulini qaytarib ololmayapti. Ularga viza olib beriş, Amerikaga jönatib, iş bilan ta’minlaşni va’da qilgan, lekin va’dasini bajarmagan “American Adventure” firmasi egalari xorijga qoçib ketgani aytilmoqda.
Odamlarga 4 oylik “work and travel”, ya’ni AQŞda ham işlaş, ham sayohat qiliş dasturini taklif qiluvçi “American Adventure” MÇJ yuzlab odamlarni çuv tuşirgani aytilmoqda.
Dasturda muvaffaqiyatli qatnaşganlar hikoyasiga işonib, 2 900 va 3 400 dollardan tölov qilgan fuqarolar pulini qaytarib ololmayapti.
Hozirda holat böyiça jinoyat işi qözğatilgan. Kun.uz bu işdagi jabrlanuvçilarning hikoyalarini tingladi.
“Webster universitetining 3-bocqich talabasiman. “American Adventure” haqida Instagram orqali bilganman, özim ham “work and travel”ga qiziqardim. Ularning ofisi [Toşkentdagi] “Malika” [savdo majmuasi]da joylaşgan. Köp blogerlar, yigitlar şu firma orqali Amerikaga ketgandi. Amerikaga ketiş maqsadim kuçliligi uçun ularga işonib qolganman.
Keyin uydagilar bilan gaplaşib, kelasi oyga tölov qilişni boşlaganman. Birinçi ular taklif qilgan, ya’ni bittada 2 900 dollar naqd tölasam, çegirma bölişini aytişdi. 3 oyda tölayman desang, 3 400 dollar böladi, har oy 1 200 dollardan tuşadi deyişgan. 2022 yil 22 noyabrda birinçi tölovni qilganman”, – deydi buxorolik Şahzodbek Jöraqulov.
Xorazmning Şovvot tumanidan bölgan Bobur Zarifboyev ham firma bilan şartnomani 2022 yilning noyabrda imzolagani, çegirma bilan naqd pulda 2 900 dollar tölaganini aytadi.
“Singapur menejmentni rivojlantiriş institutida öqiyman. “American Adventure” bilan şartnoma qilgan holda, 4 oy davomida şu dasturda iştirok etgan kursdoşlarim bor. Şunga işonib, men ham şartnoma qilganman. Afzal ismli odam bilan boğlanganman. U Telegram'dan lokatsiya, [dasturning] puli qança bölişini taşlab bergan. [Firma manziliga] borganman, ular menga dasturga nimalar kirişini, qanday xizmat körsatişlarini tuşuntirib bergan.
Keyin ikkinçi kun borib, tölovini qilib, şartnomaga imzo çekkanman. Şubha bölmagan, çunki bu firma bilan boşqa yigitlar ham ketganini bilar edim”, – deydi u.
Mavzuga oid
11 min
“ISFT universitetida 4-bosqiç talabasiman. 2-kursni bitirgan vaqtimda “work and travel” dasturi bilan ketiş niyati bölgan. U yerga borib, aylanib, bir-ikki söm işlaşni öylaganman. Harakat qildim, joylar qidirişni boşladim. 2 ta joy “jönatamiz” deb ma’qullaşgan, birinçi bölib “American Adventure” çiqqani va arzonroq xizmatlarini taklif qilgani uçun şunga qiziqiş bölgan. Keyin gaplaşilgan, ular meni jönatişlarini aytgan. 2 900 dollar naqd pul tölangan. Şartnoma 2022 yil 12 dekabrda imzolangan”, –
deydi Toşkent viloyati Qibray tumanida yaşovçi Mirqodir Alimov.
Yuqorida aytib ötilgan Afzal ismli şaxs “American Adventure”MÇJning 49 foiz uluşi egasi Najmiddinov Azimjon Murodjon öğlining ukasi, Najmiddinov Afzaljon Murodjon öğli hisoblanadi. U 2020 yil noyabrda ta’sis etilgan firmaning menejeri bölgani aytilmoqda.
Çippakka çiqqan rejalar
Jabrlanuvçilarga köra, “American Adventure” firmasi bilan şartnoma tuzgan va aldanib qolganlar soni butun respublika böyiça 90 nafardan oşgan.
Har bir odam bilan imzolangan şartnoma deyarli bir xil, faqat ism-familiya va qöl qöyilgan sanasi turliça. Şartnomaga muvofiq, firma 11 ta xizmat böyiça majburiyatni öz böyniga olgan. Ulardan eng asosiylari iş bilan ta’minlaş, viza oliş va sayohat jarayonlari bilan boğliq. Firma viza uçun nomzodlarning barça hujjatlarini tayyorlaş, iş beruvçilar bilan suhbat uyuştiriş, sayohat dasturini taşkil qiliş kabi işlarda boş-qoş bölişi kerak bölgan. Şunga asosan, 2023 yil boşidan iş beruvçilar bilan suhbat boşlangan.
“Fevral kelgaç iş beruvçilar bilan suhbat böldi, mart oyida bizdan yana 300 dollar olişdi. Boşqatdan suhbat böladi deyişdi, 1 mart kuni suhbat bölgan. Meni mehmonxonaga işga qabul qilişdi. Keyin 1 mayda Amerikadagi iş beruvçilar elektron poçtamga yozib, 10 maygaça elçixonadan navbat olib, bizga şuni taşlaşing kerak deyişgan. Bölmasa, mening örnimga boşqa odamni olişlarini yozişgan.
Keyin men firmaga 4-5 may kunlari vaziyatni aytganman. Agar 10 maygaça navbatni olmasam, şunça qilgan harakatim havoga aylanişini tuşuntirganman. Ular bir şifoxonada, dam olişda ekanini, keyinroq işga çiqişini aytişgan. Keyin orada bir hafta yöq bölib, 9 may kuni menga favqulodda telefon qilişdi. “Bugun Ozarboyjonga çiqib ketişingiz kerak, biz sizga navbat olib beramiz, vizaga kirasiz”, – dedi. [Vaholanki] Ozarboyjonga çiqiş firma tölovidan taşqari özimizning yonimizdan 900 dollar tölagan holda böladi, bir haftalik turpaket, boriş-keliş – hammasi içida. Keçqurun 12 da çiqib ketişimni aytişyapti.
Men ularga bunday qilolmasligimni, 4-5 soatda unça pul topolmasligimni aytganman. Oradan 1-2 soat ötib, “böpti, senga ertaga Misrdan navbat oldik” deb, manga DS töldirilgan varaq taşlaşgan. Qarasam, haqiqatan ham navbat olingan, u ham lekin xuddi şunday favqulodda bölgan, 1000 yoki 1 200 dollar tölaşim kerak bölgan. Keyin men 15-20 kun oldin ogohlantirişlarini, şunga qarab pul topişim mumkinligini aytganman. Şu bilan keyin Amerikadagi iş beruvçilar dasturdan çetlaştirişganini ma’lum qilişgan”, – deydi Şahzodbek Jöraqulov.
“4 xil joydan iş taklif körsatilgan. Şundan bittasini tanlaganman, undan keyin iş uçun suhbatni kutganman. Suhbat çözilgan, may oyiga taqalib boravergan. Borgan sari şubham ortavergan.
Suhbat tugaganidan keyin javobini kutiş kerak bölgan, 3-4 kunda çiqqan. Ingliz tilimdagi muammo sabab qilib körsatilib, rad javobi kelgan. Menga mehmonxonada işlaş taklifi kelgandi”, – deydi Mirqodir Alimov.
“Bizda muammo [2023 yilning] fevral-mart oylaridan boşlangan. Iş taşlaşgan, men bittasini tanladim, [firma egalari] bir haftadan keyin çiqişyapti-da, bu iş bekor qilinganini aytyapti. Keyin boşqa iş taşlaşdi, undan ham tanladim, keyin yana bu işlar yopilib ketganini aytişdi. Şu bilan 1 oy vaqtim ketdi. Bu jarayon faqat menda emas, döstlarimda ham kuzatilgan. Ular vaqtni çözişgan.
Qolaversa, [firma egalari] biz uçun Amerika elçixonasiga navbatga yozib berişi kerak edi. U ham bölmadi. Çunki 2023 yilda viza navbat oliş uçun oqim katta bölgan, ya’ni joy bölmagan. Biz uçun may, iyun, iyulda ham joy topilmadi. Keyin bizga Zoom'dan aloqaga çiqişdi, ular bizga Özbekistondan viza olişning imkoniyati bölmagani sababli, boşqa davlatlar, misol uçun, Misr, Malayziya, Gruziyadan viza olişni taklif qilişdi. U davlatga ketiş uçun ham xarajatlar bölişini, öşanda ming dollardan köproq pul işlatişimiz kerakligini aytişdi. Ya’ni biz şu davlatlardan biriga borib, 4-5 hafta turib, viza olişimiz kerak edi. Biz 2 900 dollar pul tölagan bölsak, yana 1,5 ming dollar xarajat qilib, viza navbatiga yozilişimiz kerak bölgan. Lekin men bu narsaga könmadim”, – deydi Bobur Zarifboyev.
“6-7 oydan beri heç kimning puldan umidi qolmadi”
Şunday qilib, yuqoridagi holatlar ötgunça 6-7 oy vaqt sarflanadi. Qahramonlarimiz pulini qaytarib oliş fikriga kelib, MÇJ rahbari Mahmudov Bekzod Alijon öğli nomiga ariza yozişni boşlaşadi.
Firma vakillari tez orada pullar qaytarilişini, hatto şartnomada körsatilgan muddat – 2023 yil dekabr oyiga ham bormasligini va’da qiladi. Ammo 2024 yil yanvar oyiga ham keladiki, pullardan darak bölmaydi.
“Iyulda dastur kerakmasligi, pulimni qaytarişlari böyiça ariza yozdim. Har oy xabarlaşib turdik, pul kelmadi. Ertaga, “zavtra, zavtra” deb bizni “zavtrak”lar bilan boqişdi. Oxiri 1 dekabr ham keldi, pul hozirgaça yöq. 2024 yilga ham ötdik, biz yozsak, javob kelmaydigan ham bölib qoldi” , – deydi Zarifboyev.
“Oxirida telefonlar bölgan, köp qilganmiz. “Aka, töxtab turing, bizning ustimizdan köpçilik yozyapti, siz yozmay turing”, deb muhlat söragan. 15 yanvarda pulni qaytarişini aytgan, undan keyin ham bir hafta ötdi. Şu bilan 102 ga telefon qilganman.
Yunusobod IIBga borib ariza yozganman, keyin u yerda rasmlarini körsatib, köp odamlar murojaat qilganini aytişgandi. Öşa vaqtda men 36-bölib borgandim, hozirga kelib ularning soni 90 nafardan oşgan, adaşmasam”, – deydi Alimov.
“Menimça, 6-7 oydan beri heç kimning puldan umidi qolmadi, çunki [firma] odamlari Malayziyada mazza qilib yuribdi, bittasi qoçib ketgan. Bittasi Toşkentda topilmaydi. Qanday qilib Özbekistonda bölib turgan şaxsni topolmaslik mumkin? Vaholanki, uy-joylari, ota-onasining, işxonasining ma’lumotlari ma’lum bölsa-yu, şu odamni topa olişmasa”, – deydi Jöraqulov.
Gumondorlar qidiruvga berilgan — IIV
Içki işlar vazirligi axborot xizmati rahbari Şoxruh Ğiyosovning Kun.uz'ga ma’lum qilişiça, holat yuzasidan şu yil 16 fevral sanasida “American Adventure” MÇJ va rahbarlariga nisbatan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 4-qismi “a” bandi bilan jinoyat işi qözğatilgan. Tergovni Yunusobod tumani IIO FMB huzuridagi tergov bölimi olib bormoqda.
Ikki nafar şaxsga ehtiyot çorasi sifatida sirtdan qamoq qöllanib, qidiruv e’lon qilingan.
