Mutaxassislar 8 soatlik uyqu haqidagi afsonani rad qildi: aslida qancha uxlash kerak?

Olimlar uyqu soatlarining «oltin o‘qi»ni aniqladi - sog‘lom katta yoshli odam uchun 6 soat 24 daqiqadan 7 soat 48 daqiqagacha uxlash yetarli ekan. Bundan kamroq yoki ko‘proq uxlash miya va ichki a’zolarning tezroq qarishi hamda kasalliklarning yuqori xavfi bilan bog‘liq. Bu haqda Harvard universitetining inson evolyutsion biologiyasi professori Deniyel E. Liberman The Washington Post gazetasida yozdi.

Qayd qilinishicha, yaqinda mutaxassislar 8 soat uxlash zarurligi haqidagi afsonani rad etib, bu so‘zlarni tadqiqot bilan tasdiqlagan. Nature jurnalida chop etilgan yangi ilmiy maqolada esa 6,5 soatlik uyqu ham yetarli ekanligi aytiladi.

Tadqiqotchilar o‘z uyqu odatlari haqida mustaqil ravishda xabar bergan yuz minglab odamlarning ma’lumotlarini o‘rganib chiqdi. Tadqiqotchilar ushbu ishtirokchilarning tibbiy yozuvlarini o‘rganishdan tashqari, ularning qarishini baholash uchun a’zolarining to‘qima namunalarini tahlil qilishning murakkab usullaridan foydalandi. Ular uyquning yetishmasligi yoki haddan tashqari ko‘pligi miyadan tortib yurak va ichaklargacha bo‘lgan butun organizmning shikastlanishi bilan bog‘liqligini aniqladi. Butun tana bo‘ylab to‘qimalarning shikastlanishi, ehtimol, uyquning yetishmasligi yoki haddan tashqari ko‘pligi nima uchun tezroq qarish va erta o‘limga olib kelishini tushuntiradi.

Biroq muallif tadqiqotning kamchiliklarini ham ta’riflaydi. Xususan, bunday usul sababni oqibatdan farqlashga imkon bermaydi.

«O‘zini yomon his qilayotgan odamlar ko‘pincha ko‘proq uxlashi sababli, 8 soatdan ortiq uyqu noto‘g‘ri ravishda zararli deb hisoblangan bo‘lishi mumkin», deb yozdi u.

Shu bilan birga, uning fikricha, tadqiqot yetarli uyqu sog‘liq uchun foydali ekanini isbotlovchi dalillarni sezilarli darajada to‘ldiradi. Ehtimol, deb yozdi u, uyqusizlik qarishni tezlashtirishini anglash «uyqu yetishmaydiganlar uchun xavotirli signal bo‘lib xizmat qiladi va ularni ertaroq uxlashga majbur qiladi». Ko‘p uxlaydigan odamlar esa ertaroq turish uchun budilnikni ishga tushira boshlaydi.

Odatda uyquga bo‘lgan ehtiyoj yosh o‘tishi bilan sezilarli darajada o‘zgaradi - yosh ulg‘aygan sari u asta-sekin kamayadi, ammo tungi dam olishning ahamiyati o‘zgarmaydi. Misol uchun, kattalar kamida 7 soat uxlashi kerak deb hisoblanadi, bu yuqoridagi tadqiqot bilan to‘liq bog‘liq. Shuningdek, kerakli uyqu miqdori turmush tarzi, stress darajasi va salomatlikka bog‘liq.