NASA Oydagi birinchi doimiy baza qurilishiga yuz millionlab dollar sarmoya kiritdi

Interesting Engineering xabariga ko‘ra, NASA 2028 yil oxirigacha tabiiy yo‘ldosh yuzasiga to‘rtta robotlashtirilgan ilmiy missiyani yetkazib beradigan uchta Amerika kompaniyasini tanladi. Ta’kidlanishicha, yangi shartnomalar NASA tijorat Oy dasturini kengaytiradi va kelajakda astronavtlar ishini, ilmiy tadqiqotlarni va hatto Marsga ekspeditsiyalarni tayyorlashni ta’minlaydigan uzoq muddatli infratuzilmani yaratishni tezlashtiradi.

Shartnomalar Astrobotic, Firefly Aerospace va Intuitive Machines kompaniyalariga Commercial Lunar Payload Services (CLPS) dasturi doirasida topshirildi. Xususan, Astrobotic jami 297,9 million dollarlik ikkita shartnomani qo‘lga kiritdi, Firefly Aerospace bitta missiya uchun 144,2 million dollar, Intuitive Machines esa yana bitta missiya uchun 148,3 million dollar oldi.

Oyning tijoriy o‘zlashtirilishi tezlashmoqda

NASA ushbu kompaniyalar tomonidan ishlab chiqilgan Oyga qo‘nish modullarining takomillashtirilgan versiyalaridan foydalanishni rejalashtirmoqda. Bu parvozlar chastotasini oshirishi va missiyalarning ishonchliligini yaxshilashi kerak. Agentlikning ta’kidlashicha, avvalgi parvozlar tajribasi yangi apparatlarni takomillashtirishga yordam beradi, xususiy kompaniyalar esa Oyni o‘rganishda tobora muhim rol o‘ynaydi.

«Tijorat hamkorlarimiz bilan umumiy qiymati qariyb 600 million dollar bo‘lgan ushbu yangi shartnomalar insoniyatning Oy yuzasida uzoq muddatli mavjudligini ta’minlashni tezlashtirishga bo‘lgan intilishimizdan dalolat beradi», dedi NASA boshqariladigan kosmik parvozlar boshqarmasi rahbari o‘rinbosari Lori Gleys.

Ayni paytda NASA turli kompaniyalar ishtirokida Oy yuzasiga yuklarni yetkazib berish bo‘yicha 17 ta tijorat missiyasini rejalashtirgan. Bu agentlikka yangi texnologiyalarni sinab ko‘rish va ilmiy ma’lumotlarni to‘plash uchun doimiy imkoniyatlarni ta’minlaydi.

To‘rtta yangi missiyaning har biri Oyga kelajakdagi boshqariladigan ekspeditsiyalarni qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallangan uchta NASA ilmiy asbobini olib boradi.

Ulardan biri – Lunar Plume Surface Studies uchun Stereo Camera – qo‘nish modullari dvigatellarining oqimlari qo‘nish paytida oy changini qanday ko‘tarishi va harakatlantirishini o‘rganish uchun yuqori aniqlikdagi uch o‘lchamli tasvirlarni yaratadi. Bu ma’lumotlar, ayniqsa, bir vaqtning o‘zida bir nechta yirik kosmik kemalar yer yuzida ishlaganda, qo‘nish modellarini takomillashtirishga yordam beradi.

Yana bir qurilma - Laser Retroreflector Array - Oy yuzasida doimiy navigatsiya ko‘rsatkichiga aylanadi. Texnik xizmat ko‘rsatishni talab qilmaydigan ixcham qurilma orbitadagi kosmik apparatlarning lazer signallarini aks ettirib, kelajakdagi missiyalarga o‘z joylashuvini aniqroq aniqlashga yordam beradi.

Uchinchi qurilma – Linear Energy Transfer Spectrometer – qo‘nishning turli hududlarida kosmik radiatsiya darajasini o‘lchaydi. NASA ushbu ma’lumotlar astronavtlar xavfsizligini oshirishga yordam berishini va uzoq muddatli oy ekspeditsiyalarini rejalashtirish uchun asos bo‘lishini kutmoqda.

Ushbu loyihalarning barchasi insoniyat Marsga borishdan oldin AQShga Oyda doimiy mavjudlikni ta’minlash imkonini beradigan zarur uskunalar, texnologiyalar va amaliy tajribani yaratishi kerak.