Қирғизистон депортация бошлайди, Туркманистон АҚШдан хафа, Тўқаев вазирларини ҳайдади

Якунига етган ҳафтада Қозоғистон президенти мудофаа ва транспорт вазирларини ишдан олди. Қирғизистон парламенти эса ўзбошимчалик билан эгалланган ерларни ҳужжатлаштиришга рози бўлди. МХХ эса мамлакатда депортация бошламоқчи. Туркманистон виза чекловлари сабаб АҚШдан хафа бўлиб, баёнот берди. Тожикистонда рус уйининг янги офиси очилди. Афғонистон делегациясини Ўзбекистон президенти қабул қилди.

{Yii::t(}

Ўтказиб юбориш 6s

Ўтказиб юбориш

Туркманистон АҚШнинг виза чекловларидан норози

Туркманистон АҚШнинг виза чекловидан хафа бўлди. АҚШ яқинда турли давлатлар қаторида Марказий Осиёдан фақат Туркманистон фуқаролари учун виза беришни қийинлаштиришини маълум қилганди. Рўйхатда минтақанинг қўшниси Афғонистон ҳам бор. Туркманистон раҳбарияти бундан хафа бўлиб, ўз хавотирини ошкора эълон қилди. Халқаро муносабатларда бетарафлик тамойилини маҳкам ушлаган Туркманистон паспорти жозибадор эмас, сабаби аввало бу давлатга кириш доимий назоратда.

4 июн куни АҚШ президенти Доналд Трамп 19 та мамлакат фуқароларига нисбатан кириш чекловларини қамраб олган фармонни имзолади. Унга кўра, 12 мамлакат (жумладан, Эрон, Афғонистон ва бошқалар) фуқароларига АҚШга кириш тўлиқ тақиқланиб, яна 7 мамлакат фуқароларига – шу жумладан, Туркманистон фуқароларига – қисман чекловлар жорий этилди. Бу қарор дунё ҳамжамиятида қизғин муҳокамага сабаб бўлди. 10 июн куни Туркманистон Ташқи ишлар вазирлиги ушбу масалада баёнот бериб, Туркманистоннинг “қисман тақиқ” рўйхатига киритилганини “туркман томони учун жуда тушунарсиз ва ташвишли ҳол” деб атади. Баёнотда Туркманистон ўз нейтрал мақоми ва хорижий давлатлар билан виза режими масалаларида ҳамкорлик қилаётганини эслатиб, одатда бундай чекловлар фуқаролар жиддий ҳуқуқбузарлик содир этган тақдирдагина қўлланишини эслатди. Шунингдек, туркман фуқаролари хорижга, шу жумладан, АҚШга сафарларида доимо қонунга итоаткорлиги билан ажралиб туришини қўшимча қилди. Туркман ТИВ АҚШ қарорини “шошилинч қадам” деб атаб, унинг қайта кўриб чиқилишига умид билдирди. Туркманистоннинг бу мурожаати бетараф давлатнинг ўз фуқаролари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва АҚШ билан ўзаро ҳурматга асосланган мулоқот истагини ифода этган.

Тўқаев икки вазирни ишдан олди

Қозоғистонда президент Тўқаев шу ҳафта командаси аъзоларини ўзгартирди. 8 июн куни ҳукумат таркибида матбуотга кўра кутилмаган кадрлар ўзгариши амалга ошди: у мудофаа вазири Руслан Жақсылықовни ва транспорт вазири Марат Қарабаевни лавозимидан озод этди. Мудофаа вазири лавозимига Жақсылықовнинг ўринбосари, Ҳаво мудофааси кучлари қўмондони Даурен Қосанов тайинланди. Президент Тўқаев янги тайинланган вазир билан учрашиб, унга бир қатор топшириқлар берди: армиянинг жанговар шайлигини ошириш, махсус операция кучларининг имкониятларини кенгайтириш ва ҳарбий инфратузилмани модернизация қилишни тезлаштириш каби вазифаларни қўйди.

Матбуотга кўра, қатор воқеалар, шунингдек, 2022 йил январ воқеалари сабоқлари асосида Қозоғистон раҳбарияти армия ислоҳотларини жадаллаштиришга киришган. Жақсылықов 2022 йил январ ойида содир бўлган оммавий тартибсизликлардан сўнг Миллий гвардия қўмондонлигидан мудофаа вазирлигига олиб келинган эди, у пайтда мамлакатда ёқилғи нархларининг ошиши ортидан тартибсизликлар келиб чиққан ва Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилоти тинчликпарвар кучлари жалб этилган эди. Энди эса вазирнинг лавозимдан олиниши расман изоҳланмаган бўлса-да, таҳлилчилар бу қарорни мудофаа соҳасида интизомни мустаҳкамлаш ва ислоҳотларни тезлатиш ҳаракатининг бир қисми сифатида кўрмоқда.

Президент Тўқаев шунингдек, май ойида ишида камчиликлар учун танқид қилган транспорт вазири Қарабаевни ҳам лавозимидан бўшатди. Транспорт соҳасидаги мазкур танқид – темирйўл ва инфратузилма лойиҳаларининг кечикиши, авиациядаги муаммолар билан боғлиқ эди. Ҳозирча янги транспорт вазири номи эълон қилинмаган. Бу ўзгаришлар Тўқаев ҳукуматидаги масъул шахслар фаолиятини шахсан назорат қилишини ва ислоҳотларни ортга сурган мансабдорларга нисбатан зудлик билан чора кўраётганини англатади.

Қирғизистон ерларга амнистия берди

Қирғизистон ҳам ерларга амнистия берди. 13 июн куни Бишкек шаҳар ҳокимияти мазкур дастур бўйича 8,130 та мурожаатни қаноатлантириб, ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкаларини қонунийлаштиришга рухсат берди. Бу билан йиллар давомида ҳужжатлаштирилмаган ҳолда яшаб келган минглаб оилалар ўз уй-жойига мулк ҳуқуқини расмий тарзда олмоқда.

Президент Жапаров бу “ер амнистияси”ни ижтимоий адолатни таъминлаш йўлидаги муҳим қадам сифатида баҳолаб, шаҳар атрофидаги кичик ер участкаларини бўлиб бериш орқали уй-жойсиз қолган аҳолини таъминлаш мақсадида амалга оширилганини таъкидлаган эди. Амнистия дастурининг биринчи босқичида 4 мингга яқин оилага ҳужжатлар берилган бўлса, 2025 йил июнига келиб бу кўрсаткич 8 мингдан ошди. Бу аҳоли билан давлат ўртасидаги ижтимоий келишувни мустаҳкамлаб, президент маъмуриятининг халқ манфаатига содиқлигини намоён этмоқда, деб ёзди қирғиз нашрлари.

Қирғизистонда ҳам мухолифат фаолияти ҳозирда сезиларли даражада паст кучга эга, аксар мухолифат вакиллари 2021 йилги конституциявий ўзгаришлардан кейин ижтимоий тармоқлар орқали фикр билдириш билан чекланмоқда. Июн ойида аҳамиятли мухолиф ҳаракатлар кузатилмади. Бироқ 12 июн куни собиқ президент Роза Отунбаева ўз интервюсида ҳукуматни ислоҳотларни кечиктираётгани учун танқид қилди. Президент Жапаров маъмурияти бу танқидларга очиқ жавоб бермаган, лекин расмий баёнотларда “саботажчи ва иғвогарларга” чидамаслиги айтилганди.

11 июн куни Давлат миллий хавфсизлик қўмитаси раиси Камчибек Ташиев кўрсатмасига биноан мамлакат бўйлаб “Иллегал-2025” номли махсус амалиёт бошлангани эълон қилинди. Бу тадбирнинг мақсади Қирғизистон ҳудудида ноқонуний яшаб келаётган хорижий фуқароларни аниқлаш ва депортация қилиш. Қўмита матбуот хизмати маълумотига кўра, ҳибсга олинган ноқонуний мигрантлар сони бир неча кун ичида минг нафарга яқинлашган, уларнинг кўпчилиги Марказий Осиё давлатлари ҳамда Жанубий Осиёдан келган шахслардир. Махсус хизмат уларнинг айримлари уюшган гуруҳлар таркибида яширин меҳнат фаолияти билан шуғулланиб келганини аниқлади. Масалан, Бишкекдаги қурилиш объектларида 46 нафар хорижий фуқаро ноқонуний ишлаётгани фош этилди. Шу билан бирга, 10 июн куни кучга кирган миграция қонунчилигидаги ўзгартишларга мувофиқ, Қирғизистонда янги тартиб жорий этилди: хорижий фуқаролар 1 ой ичида рўйхатдан ўтмаса ёки визасиз белгиланган муддатдан ошиб қолса, уларни тезкор депортация қилиш ва 5 йилгача мамлакатга киришини тақиқлаш кўзда тутилган.

Душанбеда янги рус уйи

12 июн куни Россиянинг Россотрудничество агентлиги раҳбари Евгений Примаков Душанбега келиб, Руский Дом маданий марказининг янги биносини очди ва матбуотга интервю берди. Унинг айтишича, март ойида Душанбе марказида замонавий Руский Дом фаолият бошлаган ва ҳозирда мамлакат бўйлаб 6 та ресурс маркази орқали россиялик ўқитувчилар болаларга робототехника ва техник тўгараклардан сабоқ бермоқда. Россотрудничество шунингдек, Тожикистон ёшлари учун Россияга ўқишга ажратиладиган квоталарни 1000 тага етказгани, бу кўрсаткич Белорусдан кейинги иккинчи ўрин эканини таъкидлади.