«Маданий мерос тўғрисида»ги қонун лойиҳаси эълон қилинди

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида “Маданий мерос тўғрисида”ги қонун лойиҳаси эълон қилинди.

Қайд этилишича, маданий мерос объектларини ҳисобга олиш ва муҳофаза қилишни самарали ташкил этиш мақсадида маданий мерос объектлари қуйидаги тоифаларга бўлинади:

ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон маданий ва табиий мероси рўйхатига киритилган тарихий, илмий, меъморий, археологик бадиий ва мемориал қимматга эга бўлган халқаро аҳамиятга молик маданий мерос объектлари;

бутун мамлакат тарихи ва маданияти учун алоҳида аҳамиятга молик тарихий, илмий, меъморий, бадиий, археологик ва мемориал қимматга эга бўлган республика аҳамиятидаги маданий мерос объектлари;

вилоят, туман, шаҳар тарихи ва маданияти учун алоҳида аҳамиятга эга бўлган тарихий, илмий, меъморий, бадиий, археологик ва мемориал аҳамиятга эга бўлган маҳаллий аҳамиятдаги маданий мерос объектлари.

Номоддий маданий мерос объектлари қуйидаги соҳаларда намоён бўлади:

ўзликни намоён қилишнинг оғзаки шакл ва анъаналари;

ижрочилик санъати;

жамиятнинг урф-одат, маросим ва байрамлари;

табиат ва коинот билан боғлиқ билим ва урф-одатлар;

анъанавий ҳунармандчилик билан боғлиқ билим ва кўникмалар.

ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон маданий ва табиий мероси рўйхатига киритиш учун таклиф этилаётган маданий мерос объектлари рўйхати Ўзбекистон Республикаси ҳукумати томонидан Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда тақдим этилади.

Республика аҳамиятидаги маданий мерос объектларининг давлат рўйхати ваколатли орган томонидан тасдиқланади.

Маҳаллий аҳамиятдаги маданий мерос объектларининг давлат рўйхати вилоят, туман, шаҳар маҳаллий ижро этувчи органлари томонидан ваколатли орган билан келишилган ҳолда тасдиқланади.

Тарих ва маданият ёдгорликларини Маданий мерос объектлари деб эътироф этиш, шунингдек, ваколатли орган томонидан уларнинг мақомидан маҳрум этиш тўғрисидаги хулосани тайёрлаш учун олимлар, мутахассислар, маданият ва санъат намояндалари, ижодий уюшмалар ва бошқа жамоат бирлашмаларининг вакилларидан ташкил этилган махсус комиссия тузадилар.

Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат бошқаруви Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги “Ўзархив” агентлиги ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

маданий мерос соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишларини амалга оширади;

маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш, асраш, тарғиб қилиш ва улардан фойдаланиш давлат дастурларини тасдиқлайди;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги:

юридик ва жисмоний шахслар томонидан маданий мерос тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади;

маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш, асраш, тарғиб қилиш ва улардан фойдаланиш давлат дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда қатнашади;

моддий маданий мерос объектларини илмий ва илмий-техник тадқиқ этиш, консервациялаш, таъмирлаш ҳамда ҳозирги замонда фойдаланишга мослаштириш бўйича давлат дастурларини амалга оширади;

маданий мерос объектларининг аниқланиши, ҳисобга олиниши, муҳофаза қилиниши, тарғиб қилиниши, сақланиши ва улардан фойдаланилиши устидан давлат назоратини амалга оширади;

маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш масалалари бўйича давлат бошқаруви органларининг фаолиятини мувофиқлаштириб боради;

Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрини ва Номоддий маданий мерос объектларининг рўйхатини юритади;

маданий мерос объектларининг тарихий-маданий экспертизасини ташкил этади ва амалга оширади;

Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларида асрашга доир ишларни амалга ошириш фаолияти учун лицензиялар беришни амалга оширади;

Археология ашёлари давлат каталогини юритади;

археология ашёларини Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказади;

Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини тасарруфдан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилади;

Археология тадқиқоти учун рухсатнома бериш тартиби ва шартларини белгилайди ва рухсатнома беради;

берилган ҳар бир рухсатнома бўйича илмий ҳисобот қабул қилади;

илмий ҳисоботларни йиғади ва уларнинг идоравий архивда сақланишини таъминлайди;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Маданий мерос объектларини давлат томонидан муҳофаза қилиш бу маданий мерос соҳасида давлат бошқарувини амалга оширувчи органлар томонидан кўриладиган ҳуқуқий, ташкилий, молиявий, ахборотга доир, моддий-техникавий ва бошқа чора-тадбирлар тизимидир.

Маданий мерос объектларини давлат томонидан муҳофаза қилиш:

тарихий-маданий қимматга эга бўлган объектларни давлат ҳисобига олиш, ҳамда Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрини ва Номоддий маданий мерос объектларининг рўйхатини юритиш;

маданий мерос объектларининг илмий ва илмий-техник тадқиқ этилишини ривожлантириш;

маданий мерос объектларини тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш;

моддий маданий мерос объектлари муҳофаза теграларининг лойиҳаларини ишлаб чиқиш;

моддий маданий мерос объектлари жойлашган ерларда ҳамда уларга туташ ҳудудларда ер қазиш, ер тузиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишлари ва бошқа ишларни, моддий маданий мерос объектларини асраш бўйича ишларни амалга ошириш, шунингдек моддий маданий мерос объектларида илмий ва илмий-техник тадқиқотлар ўтказиш учун рухсатномалар бериш;

алоҳида тартибга солиниши лозим бўлган ва моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш билан боғлиқ шаҳарсозлик фаолияти объектларининг чегараларини белгилаш;

моддий маданий мерос объектларида муҳофаза белгиларини ўрнатиш;

маданий мерос объектлари ҳолатининг мониторингини амалга ошириш;

номоддий маданий мероснинг жамиятдаги ролини ошириш ва ушбу меросни муҳофаза қилишга дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

номоддий маданий меросни, хусусан, хавф остида бўлган номоддий маданий меросни самарали муҳофаза қилиш мақсадида илмий, техникавий, санъатшунослик соҳасидаги тадқиқотларга, шунингдек, илмий-тадқиқот методологияларини ишлаб чиқиш;

номоддий маданий меросни бошқариш соҳасида кадрлар тайёрловчи муассасаларни ташкил этиш ёки мустаҳкамлашга кўмаклашиш;

таълим дастурлари орқали жамоатчиликнинг, хусусан, ёшларнинг номоддий маданий мерос тўғрисидаги билимларини ошириш;

номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш соҳасида, хусусан, бошқарув ва илмий тадқиқот масалалари билан боғлиқ имкониятларни ошириш бўйича тегишли чора-тадбирларни ишлаб чиқиш;

номоддий маданий меросни намоён этадиган табиий маконлар ва тарихий жойларни муҳофаза қилиш.

Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрига ёки Номоддий маданий мерос объектларининг рўйхатига киритилган маданий мерос объектлари ҳолатини назорат қилиб туриши ҳамда моддий маданий мерос объектларининг асралиши юзасидан жорий ва истиқбол дастурларини ишлаб чиқиш мақсадида беш йилда бир марта моддий маданий мерос объектларининг ҳолатини кўрикдан ўтказиши ва уларни қайд этиб қўйиши шарт.

Маданий мерос объектларини давлат томонидан муҳофаза қилиш қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа чора-тадбирлар орқали ҳам таъминланиши мумкин.