Анқара. Бироздан кейин янги галереянинг очилиш маросими бошланади. Унга Туркиядаги дипломатик корпус вакиллари ва бир қатор мамлакат элчилари таклиф этилган. Ташкилотчилик юқори даражада. Ташриф буюрганлар маънавий хордиқ чиқариб, хурсанд бўлишлари кутилмоқда.

Москва. Бироздан кейин қайта таъмирдан чиққан ёшлар театри яна очилади. Унинг қайта очилишига Россия президенти Владимир Путин келиши кутилмоқда. Ташкилотчилик юқори савияда. Театр вакиллари томошабинларга ажойиб асар – Александр Грибоедовнинг пьесаси асосида ишланган спектаклни намойиш қилишади. Асар бундан 200 йил олдин ёзилганига қарамай, ҳамон мухлислар уни мароқ билан томоша қилишади.

ОШКОРА ҚОТИЛЛИК
Сиёсий ўйинлар ва терроризм олдида инсон сариқ чақага қиммат “пиёда” экани яна бир бор исботланди. Анқарада Россиянинг Туркиядаги элчиси Андрей Карлов ўлдирилди. Вахшийларча, бутун дунёнинг кўз ўнгида ўлдирилди. Қотил деразадан кириб келгани йўқ, вертолётдан туриб, бино тепасига келиб ўқ узмади. Снайпердан отгани ҳам йўқ. Карлов нутқ сўзлаётганда унинг ортида жимгина турди ва бамайлихотир чўнтагидан тўппончани чиқариб, ўлжасини отиб ташлади. Бир неча дақиқа "маъруза" қилишга ҳам улгурди.

Руслар буни Туркия томон қилмаганига ҳар қанча ишонгандай кўринмасин, орага совуқлик тушгани бор гап. Эндигина алоқалар яхшиланган ва бундан айниқса икки давлат фуқаролари хурсанд бўлган бир вақтда бу воқеа ҳаммасини расво қилаёзди. Уни террорчилар уюштиргани аниқ, лекин ким буюртма берган? Бундан ким ютади? Мана шу савол барчанинг бошини қотирган, лекин бундан кимга наф бўлса ҳам, ИНСОН ютқазади.

Инсон унга инъом этилган жонни қадрлаши, асраши керак. Бу бошқаларга ишончсизликдан дарак бермайди. Бизга жонимизни хатарга қўймаслик буюрилган. Европада нечта теракт уюштирилмасин, барчасида деярли бир хил ўхшашлик бор: хавфсизлик НОЛ даражада. Бельгиядаги серияли терактларни эсланг, жиноятчи аэропортнинг йўловчиларни рўйхатга олиш жойигача автомат билан кириб борган. Камераларга “муҳрланиб”, қочишга ҳам улгурган. Ҳеч қаерда уни на полиция, на махсус радарлар тўхтатган. Бу европаликларнинг ақлдан озганидан дарак бермайдими? Улар учун ўзини асраш деган тушунча борми ўзи? Париждаги терактдан кейин 100 минглаб одамлар бир жойга тўпланиб, митинг уюштирди. Уларни на кимдир тинчлантирди, на қўриқлади. Гўёки бу – одамларнинг эркинликлари. Бельгиядаги терактларнинг асосий ташкилотчисини ҳимоя қилиш учун Франциянинг энг машҳур адвокатларидан бири бириктирилди. Европа ўз фуқароларини қирган қотилни ўзининг энг яхши ҳуқуқ билимдони билан ҳимоя қилди. Шу-ми инсон ҳуқуқлари? Норвегияда 77 нафар болани отиб ташлаган Брейвик исмли қотил турмадаги шароитлардан нолиб, қамоқхонани судга берди. Баҳоналарни қаранг: қаҳва олиб келунгунча совиб қоляпти, нариги хона шовқинли, интернетнинг тезлиги ёмон, деразамдан хунук манзара кўринади. Уч хонали люксда ётган қотил шундай шикоят қилса, бунинг номини инсон ҳуқуқлари дейишадими?

Карловнинг қотили камида 10 сония тимирскиланиб, чўнтагидан тўппонча олди. Буни наҳотки пайқашнинг иложи бўлмаса? Бутун бошли элчини ўлдириш шунчалик осонми? Уни ким киритган, ким рўйхатга олган? Бир неча ой олдин ишдан кетган полициячи бинони қўриқлаш учун жалб қилинмайди-ку. Эътиборлиси, ўша қотил қўлга олиш ўрнига отиб ташланган. Бутун бошли полиция тўппончасидаги барча ўқни Карловнинг танасига қадаган қотилни тириклайин ушлай олмабди-да? Буларнинг ҳаммаси тасодифми? Бу қотиллик шундайин очиқ амалга оширилдики, гўёки ундан барча хабардордай. Бечора Карловдан бошқа…

ИККИНЧИ ПАРДА
Москвадаги спектаклга бориш Владимир Путинга насиб қилмади. Туркиядан келган совуқ хабар барчасини ўзгартириб юборди. Ўша куни ёшлар театри ўзининг қайта очилишига “Горе от ума” асарини саҳналаштирди. Бу асар ҳақида ҳеч нарса билмайман, лекин бир нарса аниқ – унинг муаллифи Александр Грибоедов Россиянинг Эрондаги элчиси бўлган ва уни 1829 йилда отиб ўлдиришган. Бу ҳам тасодифми? Кечирасиз, лекин кўпайиб кетди. Буёғи “Иф қалъаси маҳбуси”даги чақалоқнинг кўмилиш саҳнасини эслатиб юборди. Кўпчилик террорчиларни соқоли ўсган, эски кийимлар кийган, ҳар ерда бақир-чақир қиладиган бедаволар деб ўйлайди. Йўқ. Улар ҳар ерда, ҳар қандай кўринишда бўлиши мумкин. Анқарадаги қотил чиройли костюм-шим, галстукда эди. Уни кўрганлар камида дипломат деб ўйларди, лекин мана шу “олифта” бутун бошли мамлакатларнинг тақдирига дахлдор қотилликни амалга оширди. Террорчиларнинг сафида олимлар, ҳарбийлар, иқтисодчилар, ҳаттоки кимё қуролини ясай оладиган инсонлар бор. Улар маънавий хуружларини ҳам доим бир хил йўл билан амалга оширмайди. Кўзни каттароқ очмаган инсон алданиб қолиши ҳеч гап эмас. Улар қаерда қандай кўргазма бўлиши-ю, қайси спектаклнинг муаллифи қандай ўлганигача билишади. Ҳа, улар қотил, хаёлига одам ўлдиришдан бошқаси келмайдиган ахмоқ, лекин душманни кучсиз деб ўйлагандан кучлироқ деб тасаввур қилган хавфсизроқ. Ҳимоя шунга яраша кучли бўлади.

Тинчлигимизни Аллоҳнинг Ўзи асрасин!

Ўткир Жалолхонов