Ёдгор Саъдиев ўзбек кино ва театр санъатининг дарғаларидан. Айниқса, ёзувчи Тоҳир Маликнинг “Шайтанат” асари орқали суратга олинган шу номдаги фильмда ижро этган Асадбек роли орқали кўплаб томошабинлар меҳрини қозонган. KUN.UZ таҳририяти Ўзбекистон давлат мукофоти совриндори, Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон халқ артисти, устоз санъаткор Ёдгор Саъдиев билан суҳбатлашди.

Бугунги кундаги ижодий жараён

Шу йилнинг 3 август куни Президентимиз Ўзбекистоннинг маданият ва санъат соҳасидаги зиёлилари билан учрашув ўтказди. Бу жуда фойдали учрашув бўлди. Менга энг ёққани, Президентимиз 4,5 соатга яқин маданият ва санъат, адабиёт, мусиқа соҳасида бўлаётган жараёнлар ҳақида гапириб, бунинг орасида камчиликларни ҳам рўйи-рост айтиб ўтдилар. Яхши отга бир қамчи, деганларидек, биз билдик-ки, маданият, санъат, адабиёт соҳасида ҳам ижодкорлар бироз уйқуда эканликларини яна бир бора эслатиб ўтдилар. Ўша кунги учрашувдан сўнг, кўтаринки руҳда ишлаяпмиз. 

Ижод аҳли нима сабабдан мудраб қолганди?

Қандайдир хотиржамликка озгина қадам ташлаб, ўтиб олгандик. Ҳаммаси яхши эди. Биринчи Президентимиз Ислом Каримовнинг қилган ишлари – бу беқиёс ишлар. Кўп иш қилинганлиги ҳам одамларни бироз хотиржамликка олиб келди. Йўқ, буни тўхтатиш керак эмас, деяпти бугунги Президентимиз. Ўзбекистон келажаги буюк, деган ғояга Ислом Абдуғаниевич тамал тошини қўйиб берган бўлса, буни охирига етказишимиз керак. Бунинг учун ёшларимизга кўпроқ эътибор беришимиз керак, маънавиятини, маърифатини, онгини кучайтиришимиз керак.  

Ёшлар ҳақида

Ёшларнинг маънавиятидан айрим ҳолатлардан ташқари қониқаман. Ёшларнинг қизиқувчанлиги, интилувчанлиги менга ёқади. Уларнинг аксарияти билимга, илмга талпинувчилар. Мен ёшларни ўзи яхши кўраман, лекин баъзи бир қилиқларида қуюшқондан чиқиб кетаман. Буни мен дарҳол кесиб ташлашга ҳаракат қиламан. Чунки у илдиз отиб кетиши керак эмас. Уларнинг театрга қизиқиши ҳам яхши, сўнган эмас. Энг кераклиги, театрда профессионаллик бўлса, ёшлар келади. Сабаби улар фарқига боради. 

Театрнинг бугунги савияси

Мен танқид қилиш ёки бирон бир асарни камситишдан йироқман. Мен ҳам кўпчилик қизиққан “Барон” фильмини кўрдим. Очиғини айтсам, у фильм бу жанрда кассабоп қилинган. Агарда олиб фильмни биттадан қараб чиқадиган бўлсак, баъзи бир жойларида мантиқсиз ерлар ҳам бор. Рекламаси ярим йил аввал бошланди. Ҳозир ёшларимиз бунга ҳам кўп эътибор беради. Театрларда қўйилмоқчи бўлган спектаклларни телевидениеда реклама қилиш мўлжалланмоқда. Театрлар унча кўп реклама қилинмайди. Кўп нарса рекламага ҳам боғлиқ бўлиб қолди. Кейин рекламада кўпиртириб қилинган нарса бориб кўрганингиздан сўнг “Эйй” дейдиган фильмлар ҳам бор. Мен “Барон” тўғрисида айтаётганим йўқ.

Тирикчиликка айланиб кетган ижод

Мен Советлар Иттифоқи пайтида Тожикистонда 6 қисмли фильмда суратга тушганман. 2 йил ичида 68 маротаба Душанбега суратга олиш ишларига учиб бориб келганман. Лекин шу 2 йил ичида бир марта ҳам репетицияга қилмаган куним бўлмаган, бир марта ҳам спектаклга кеч қолган куним бўлган эмас. Ҳозир ёшларимизда кўп ўринда театр озгина хоббига ўтиб қолгандан туюлади менга. Майли, тўйга бор, дубляжга бор, мен ҳам борганман, лекин театрга нисбатан муносабат юқори бўлиши керак, дейман. Бу нарса бор ёшларимизда. Мен буни беркитмайман. Ёки ўша кийимда келиб, ўша кийимда спекталь ўйнаб чиқиб кетганлар ҳам бор. Уларга ҳам айтганман. Бу нарсаларга чек қўйилмоқда, аммо бўлиб бундай ҳолатлар бўлиб туради. Ҳамма нарса аниқ-равшан, тиниқ бўлмайди. 

Ҳозирги ёш актрисалар ҳақида

Ўзбек аёли нимаси билан бадавлат? Иффати, ҳаёси, ибоси билан. Гап мана шунда. Ярим яланғоч юрганинг билан кимга ёқасан? Ундан кейин унга уйидагилари ҳам қараши керак. “Мен актрисаман, мен фалончиман” – менга бу нарсалар ёқмайди. Менинг ёшим анча ўтиб қолди, ўтиб бораяпти. Бу нарсалар юрагимни қийнайди. Раҳмим келади уларга. Ичида иқтидори бор, баъзиларида эса иқтидор, деган нарсанинг ўзи йўқ. Мана шундай қинғир-қийшиқ юриши билан одамларни ўзига жалб қилмоқчи бўлади. Бу узоққа бормайдиган нарса. Енгил-елпи нарсалар билан ўзини машҳур қилиш – бу миллатимизга ҳам тўғри келмайди.

Тўйлардаги дабдабабозлик

Бу ҳам юрагимнинг, дардимнинг бир бўлаги, десам бўлади. Чунки ҳамма ҳам бунақа дабдабали тўй қила олмайди. Ўғлимга 1980-йилларда жинси шим олиб бердим. Икки кундан сўнг қарасам чопон кийиб чиқиб кетаяпти. Ҳайрон бўлдим. Савол бердим, аниқ жавоб бермай кетди. Сўнг раҳматли онаси “Уларнинг синфида уч-тўрт бола тўн кийиб келган, чунки уларда пальто йўқ, оддий шалварда келган, чунки жинсиси йўқ. Ўғлингизни шу нарсадан кўнгли оғриган. Улар бундай турса-ку, мен бундай қилсам” деб. Баракалла, дедим. Ўғлимни ҳеч қандай дабдабасиз уйлантирганман, 200 та одам чақириб. Қўшиқчилар ҳам икки киши бўлган - Шерали Жўраев ва Азим Муллахонов. Тўйларнинг шундай даражада бўлишига кўп айбни артистларга ташлашган. Бу нотўғри. Артистни тўйнинг эгаси чақирмаса, ўзи бормайди. Лекин, бир нарсани биламанки, тўйни уюштирадиган фирмалар пул ишлаш учун келиннавкар, келиннинг орқадан туриб гул отиши, Love Story, фотосессия каби нарсаларни ўйлаб топмоқда.

Ёдгор Саъдиев билан ўтган суҳбатимиз икки соатга яқин бўлган бўлса-да, вақт қандай ўтганини сезмай қолдик. Санъатнинг кўп қирралари ҳақида суҳбатлашдик. Ўзбек санъатининг бугуни ва эртаси ҳақида санъаткор томонидан жон куйдириб айтилган гапларда улкан маъно яширин эканлигига амин бўлдик.