«Tribuna.Uz» sayti bugundan yangi ruknni işga tuşirmoqda. Ikki oydan sal köproq vaqtdan keyin boşlanadigan navbatdagi mundial iştirokçilari bilan yaqindan tanişib boramiz. Dastlabki nazar Kolumbiya terma jamoasiga tuşdi.
KOLUMBIYa:
Mustaqilligi: 20 iyul 1810 yil
Rasmiy tili: Ispan
Poytaxti: Bogota
Boşqaruv tizimi: Prezident boşqaruvidagi respublika
Aholisi: 48.5 million (dunyoda 28-örin)
Valyuta: Kolumbiya pesosi
TeRMA JAMOA:
Laqabi: Los Cafeteros (Kofeçilar)
Konfederatsiya: KONMeBOL
Boş murabbiy: Xese Pekerman
Jamoa sardori: Xese Rodriges
Eng köp öyin ötkazgan: Karlos Valderama (111)
Eng köp gol urgan: Radamel Falkao (26)
Libos rangi: Sariq-kök-qizil
FIFA reytingidagi örni: 13 (fevral holatiga)
Eng yirik ğalabasi: Bahrayn - 6:0 (2015)
Eng yirik mağlubiyati: Braziliya - 0:9 (1957)
Amerika kubogi: Çempion (2001)
Jahon çempionati: Çorak final (2014)
Kolumbiyaliklar Lotin Amerikasidagi qöşnilari singari, futbol öynaşni ança erta boşlagan bölişsa-da, uzoq vaqt dunyodan uzilib yaşaşdi. 1936 yilga kelibgina, mamlakat futbol federatsiyasi KONMeBOL a'zoligiga qabul qilindi, oradan ikki yil ötib esa, terma jamoa özining ilk rasmiy xalqaro öyinini ötkazdi. Meksika terma jamoasi kolumbiyaliklar ustidan 3:1 hisobida ustun kelgandi.
1945 yilda Kolumbiya ilk bor xalqaro turnirda qatnaşdi. Boliviya, Ekvador, Paragvay, Peru kabi jamoalarni ortda qoldirib, 9 jamoa içida 5-örinni olişgani bir tarafdan yaxşi, ammo boşqa tarafdan, yaqqol yetakçilar Braziliya, Argentina, Çili va Urugvay terma jamoalari bilan örtadagi farq sezilarli darajada katta edi.
ELDORADODAN VALDeRAMAGAÇA
Mavzuga oid
Foto: calciogazzetta
Bundan keyingi davr Eldorado (1948-55 yillardagi Kolumbiya Ligasi davri) davri deb ataladi: Dimayor Ligasi, ya'ni Kolumbiya milliy çempionati 1948 yilda professional ligaga aylanadi, ammo ba'zi sabablarga köra, FIFA bu taşkilotga bir qator e'tirozlarga ega böladi. FIFAning talablarini istamagan Dimayor Ligasi sanksiyaga uçraydi va klublar ham, terma jamoa ham xalqaro öyinlardan çetlatiladi. Bir tarafdan bu Liganing foydasiga işlaydi, FIFAdan çetda bölgan va tabiiyki, bu taşkilot qoidalariga amal qiliş majburiyatida bölmagan klublar transfer siyosatida ança erkin böladi. Buning natijasda, Kolumbiya çempionati öşa davrlarda dunyoning eng kuçli ligalaridan biriga aylanadi. Argentinada röy bergan futbolçilar iş taşlaşi ham kolumbiyaliklarga qöl keldi va juda köp futbol yulduzlari Dimayordan qönim topdi.
Misol uçun, «Milonarios» klubi 40-yillardagi argentinalik maşhur yulduz Adolfo Padernerani sotib oladi. Uni kutib oliş tadbiri esa, klubga beş barobar köproq miqdorda daromad keltiradi. Buning mazasini bilib qolgan boşqa klublar ham maşhur yulduzlarni jalb qilişni boşladi. «Deportivo Kali» deyarli butun Argentina terma jamoasini sotib olgan bölsa, «Deportivo Pereyra» Paragvayning barça zör futbolçilarini qölga kiritdi. «Independente Medelin» peruliklarga e'tibor qaratdi, «Kukuta Deportivo» içida 1950 yilgi JÇ ğoliblari bölgan 12 nafar urugvaylik futbolçini olib keldi. «Milonarios» tarkibida kimsan Alfredo De Stefano ham öynaganini aytib ötsak, barçasi naqadar jiddiy ekanini tasavvur qiliş mumkin.
Beş yil davom etgan Eldorado «Milonarios»ning tört çempionligi bilan yakunlandi. Yetakçi klublarning FIFA bilan munozaralarda iştirok etişlari va yakunda kelişişlari natijasi mamlakat futboli nihoyat xalqaro maydonga qayta boşladi.
Kolumbiya terma jamoasi ilk bor mundialda 1962 yilda qatnaşdi. Sobiq Ittifoq bilan 4:4 hisobida durang öynagan debyutantlar ikki öyinda mağlubiyatga uçradi va musobaqani guruh bosqiçidan tark etdi.
Şundan söng, uzoq tanaffus röy berdi va to Italiyada ötgan 1990 yilgi mundialgaça dunyo ularni körmadi. Aslida bu voqea tört yil oldin ham röy berişi mumkin bölgan, sababi, Kolumbiya 13-jahon çempionatini öz maydonida ötkazişga ariza berib, yutib olgandi. Ammo sönggi pallada Kolumbiya rahbarlari mamlakatning musobaqani qabul qilişga tayyor emasligini ma'lum qilişdi va sönggi pallada mundial mezbonligi Meksikaga olib berildi.
1990 yilgi jahon çempionatiga Kolumbiya terma jamoasi Pelening başoratlari bilan kirib keldi. Keyinçalik, bu işda ança nönoqligi oydinlaşgan Pele öşanda Kolumbiya terma jamoasini jahon çempionati favoritlaridan biri deb yuborgandi. Ötgan asrda dunyo yulduzi darajasiga kötarilgan yagona kolumbiyalik Karlos Valderama boşçiligidagi terma jamoa haqiqatan ham juda kuçli körinardi. Valderamadan taşqari, Alvares, Rinkon, Iguaran, Perea kabi futbolçilar, ayniqsa, yorqin harakatlari bilan esda qolgan Rene Igita köpçilikni öziga jalb qila olgandi.
Bölajak çempion Germaniya va Yugoslaviya bilan bir guruhda töp surgan kolumbiyaliklar tarixda ilk bor 1/8 finalga çiqişdi. Ammo öşa turnir kaşfiyoti bölişga yanada loyiqroq bölgan kamerunliklarning qöli baland kelgandi. Ayniqsa, Rojye Milla - Igita duelini köpçilik yaxşi eslasa kerak. Bugungi zamon darvozabonlari xos tarzda öz jarima maydonini tark etişni yaxşi köradigan Igitani afrikalik hujumçi munosib tarzda jazolagandi.
ESKOBAR
Foto: iSport
Futbol muxlislari uçun bu familiya maşhur kolumbiyalik narkobaronni emas, AQŞdagi jahon çempionatida mudhiş jinoyat qurboni bölgan himoyaçi Andres Eskobarni yodga soladi.
«Atletiko Natsional» va «Yang Boyz» kabi klublarda öynagan, öz vaqtida «Uembli»da inglizlar darvozasini işğol qilgan, El Caballero del Fútbol, ya'ni «Futbol ritsari» laqabini orttirgan himoyaçi Andres Eskobar JÇ-94 da terma jamoa şarafini himoya qilgandi. U maydon egalariga qarşi öyinda amerikalik Jon Harksning uzatmasini qaytaraman deb, öz darvozasiga kiritib qöyadi va 1:2 hisobida mağlubiyatga uçragan kolumbiyaliklar turnirni erta tark etadi.
Hali jahon çempionati tugab ulgurmasdan, Medelindagi barlardan biri oldida öz avtomaşinasida ötirgan Eskobarni Umberto Munos ismli şaxs otib ketadi. U futbolçining tanasiga hammasi bölib 6 öq joylaydi va har otganida «gol» deb qiçqiradi. Ya'ni Eskobar AQŞdagi avtogoli uçun ölimga «hukm qilingandi». Eskobarni kasalxonaga olib kelişadi va oradan bir soat ötmay, uning joni uziladi.
Jinoyatçi 43 yilga ozodlikdan mahrum qilingan, 2001 yilda iş qayta körilib, 26 yilgaça qisqartirilgan. 2005 yilda esa, ya'ni jinoyatdan 11 yil ötib Munos yaxşi xulqi uçun muddatidan oldin ozod etilgandi.
Qiziği, yuqorida tilga olingan narkobaron Pablo Eskobar ham familiyadoşi snngari aynan Medelin şahridan bölib, u ham öşa jinoyatdan olti oy ilgari otib ketilgandi.
XOSe PeKeRMAN
Foto: Reuters
Kolumbiya terma jamoasining keyingi yorqin davri argentinalik murabbiy Xose Pekerman bilan boğliq. Pekerman aynan terma jamoalar bilan işlaş, yangi avlodga poydevor qöyiş va futbolçilarni kaşf qiliş borasida juda usta murabbiy hisoblanadi. Masalan u 1994-2001 yillar davomida Argentina yoşlar terma jamoasini boşqargan va uşbu davrda argentinalik yoşlar uç marotaba jahon çempioni bölgandi.
Mana şu poydevor asosida taşkil qilingan Argentina terma jamoasida u avvaliga koordinator bölib işladi, 2006 yilgi mundialga esa boş murabbiy sifatida olib kelgan. Ança yorqin öyin körsatgan argentinaliklar faqat maydon egalariga penaltilar seriyasida imkoniyatni boy berişgandi.
Mana şunday uzoq umrli va merosxör terma jamoa şakllantirişni Pekerman Kolumbiyada ham davom ettirmoqda. 2012 yilda terma jamoa boşqaruviga kelgan mutaxassis ötgan safargi jahon çempionatida Kolumbiyani tarixida ilk bor çorak finalgaça yetaklab keldi. Bu safar ham Kolumbiyaning yöliga mezbon terma jamoa ğov bölgandi. Ammo Kolumbiya juda yaxşi taassurot qoldirdi - Guarin, Falkao, Martines kabi köpçilik tanib ulgurgan yulduzlar qatorida Xames Rodriges turnirning töpurari va eng yaxşi futbolçilaridan biriga aylandi.
BUGUNGI KOLUMBIYa
Foto: FIFA
Ikki yil oldin Amerika kubogida bronza medalini qölga kiritgan Kolumbiya terma jamoasi saralaş öyinlarini juda oğir ötkazgan va faqat sönggi pallada natijaga erişgan bölsa-da, har qanday jamoaga munosib qarşilik körsata oladi. Umuman Kanmeboldagi öyinlarning juda qiyin ötişini, u yerdagi jamoalar saviyasi bir-biriga yaqin ekanini bilamiz. Argentina vazifani sönggi turda hal qildi, Çili qolib ketdi, mana şu faktlarning özi ham öşa mintaqadagi har bir terma jamoa munosib kuç ekanini isbotlaydi.
Jamoa hujum çiziğida hali ham tajribali Falkao va Bakka kabi futbolçilar töp suradi. Şuningdek, «Sevilya»da juda yaxşi mavsum ötkazayotgan Luis Murielga ham alohida e'tibor beriş lozim. Yarim himoyada esa, öşa Xames Rodriges, u sönggi tört yilda ikki marta jamoa almaştirgan va oldingidek yorqin çaqnamayotgan bölsa-da, uning iqtidori va köp narsaga qodirligi terma jamoada hamon asosiy kuç bölib qolmoqda.
Kuni keça kolumbiyaliklar kuçli Fransiya terma jamoasiga qarşi öyinda safarda töp surişlari va 0:2 hisobida ortda borişganiga qaramay, irodali ğalaba qozonganliklarining öziyoq Pekerman şogirdlarida kuçli xarakter şakllanganini isbotlaydi. Öyinda gollarni Muriel, Falkao va Kintero urdi.
E'TIBOR BeRIŞ LOZIM: MARKAZIY HIMOYa JUFTLIGI
Foto: Getty Images
Falkao yoki Rodriges kabi yulduzlarni köp yillardan beri bilamiz va ulardan har qanday darajadagi qahramonlikni kutiş mumkin. Bu safar kolumbiyaliklarning himoya çiziği e'tiborga molik deb aytiş mumkin. Tarkibda Sapata kabi tajribali futbolçi bölsa-da, Pekerman sönggi öyinlarda himoya markazida Yyerri Mina - Davinson Sançes juftligini sinab körmoqda va katta ehtimol bilan, aynan uşbu juftlik mundialda ham asosiy tanlov böladi.
Yyerri Mina (23 yoşda) bir neça yildan beri «Barselona» köz ostida ulğaydi va nihoyat kataloniyaliklar bilan şartnoma imzoladi. Uning öyin uslubi va sermahsulligi mamlakat uçun yangilik emas va muxlislar undan nihoyat katta turnirda ham özini körsatişni kutişmoqda.
Davinson Sançes (21 yoşda) esa, «Ayaks» maktabidan yetişib çiqdi, ötgan mavsumda Yevropa Ligasi kaşfiyotlaridan biriga aylandi va «Tottenhem» tarkibidan joy oldi. Boşqa bir argentinalik murabbiy Poçettino qöl ostida yoş Sançes top-klub safida ham asosiy tarkibda muntazam harakat qilmoqda. Jismoniy jihatdan Minadan qolişmaydi, aksinça, agar şerigi köproq yakkakuraşlar va standart vaziyatlar qiroli bölsa, Sançes töpni nazorat qiliş va hujumlarni boşlaşda benazir harakat qiladi.
Jahon çempionati paytida bu juftlikni kuzatiş juda qiziq bölişi şubhasiz.
JÇ-2018
Kolumbiya JÇ-2018 da N guruhida töp suradi va aytiş mumkinki, ularga omadli qur'a nasib etdi. Senegal, Polşa va Yaponiya har holda öynasa böladigan, yutsa böladigan raqiblar va bu kvartetda tarkib jihatidan ham, sönggi natijalar e'tibori bilan ham Kolumbiya favorit sifatida baholanmoqda. Jamoa ilk öyinini 19 iyun kuni Saranskda Yaponiyaga qarşi ötkazadi. 24 iyun kuni Qozonda Polşaga qarşi öyin, 28 iyun kuni esa, Senegal - Kolumbiya öyini Samarada bölib ötadi.
Ammo taqvimga qarasak, nimçorak finaldanoq (agar guruh masalasi hal etilsa), jiddiy raqiblar röbaru bölişini köriş mumkin. N guruhi ğoliblari nimçorak finalda G guruhidagi omadli jamoalarga raqib böladi. U yerda Angliya va Belgiya kabi kuçli terma jamoalar bor.
