Putin pensiya islohoti böyiça rejasini taklif qildi: bundan kim yutadi va kim yutqazadi?
|21:42 / 30.08.201818 9477 min
Rossiyadagi pensiya islohoti muhokamasi Vladimir Putinning islohotlarga özgartirişlar kiritiş taklifidan söng özining mantiqiy yakuniga yetdi.
Rossiya prezidentining telemurojaati 30 daqiqaga yaqin davom etdi.
«Bi-bi-si» prezidentning taklifi rossiyaliklar, federal byudjyet va Putinning öziga qanday ta'sir körsatişini tahlil qildi.
Putin nimalarni taklif qildi?
Foto: TASS / ALEXANDER RYUMIN
Ayollar uçun pensiya yoşini 55 yoşdan 60 yoşga, ya'ni hukumat qonun loyihasida taklif qilinganidek sakkiz yil emas, balki beş yilga oşiriş. Erkaklar uçun pensiya yoşini oşiriş özgarişsiz qoladi – 60 yoşdan 65 yoşga.
Köp bolali onalarning pensiyaga erta çiqiş huquqi. Agar ayolning 3 nafar farzandi bölsa, 3 yil ilgari, 4 nafar bölsa 4 yil ilgari pensiyaga çiqadi. Beş va undan ortiq farzandlari bölgan onalar 50 yoşdan pensiyaga çiqişlari mumkin böladi. Hozirgi qonunçilikka köra beş nafar farzandi bölgan ayollar hamda ikki va undan ortiq farzandi bölib, çekka şimolda ma'lum yillar mobaynida işlagan onalargina pensiyaga erta çiqiş huquqiga ega.
Yaqin ikki yil içida pensiyaga çiqişi kerak bölgan, ammo pensiya yoşi oşirilişi munosabati bilan pensiyaga çiqa olmaydigan fuqarolarga pensiyaga yarim yil ertaroq çiqişlariga ruxsat beriladi. «Masalan, yangi pensiya yoşi böyiça 2020 yil yanvarda pensiyaga çiqişi kerak bölgan fuqaro 2019 yil iyulda çiqişi mumkin böladi», - deb tuşuntirdi Putin.
Pensiyaga çiqişiga 5 yil qolgan rossiyaliklarga qayta öqiş imkoniyatini beriş va malakasini oşiriş böyiça maxsus dasturni tasdiqlaş lozim, degan Putin. Şuningdek, ular uçun işsizlik nafaqasi miqdori 4,9 ming rubldan 11,3 ming rublgaça oşiriladi. Biznesga yoş diskriminatsiyasi uçun ma'muriy va jinoiy javobgarlik belgilanadi. Tadbirkorlarga pensiyaga çiqiş yoşidagi xodimlarni işga qabul qilganlik uçun imtiyozlar taqdim etiladi.
Şimoldagi tub aholi uçun amaldagi şartlar saqlab qolinadi. Ular pensiyaga ertaroq – ayollar 50 va erkaklar 55 yoşdan çiqişadi. Avvalroq çekka şimoldagilar uçun ham pensiya yoşini oşiriş taklif qilingandi.
Mavzuga oid
Qişloqdagi işlamaydigan pensionerlarga ustama tölaş. Qişloq xöjaligida 30 yildan ortiq iş stajiga ega bölgan fuqarolarga 25 foiz ustama tölanadi.
Iş faoliyatini erta boşlaganlar uçun mehnat stajini kamaytiriş. Hukumat qonun loyihasida 45 yillik mehnat stajiga ega bölgan erkaklar va 40 yillik mehnat stajiga ega bölgan ayollar pensiyaga muddatidan oldin çiqişlari mumkinligi körsatilgandi. Putin bu stajni uç yilga kamaytirişni taklif qildi.
Ötiş davrida mulk va yer soliğiga imtiyozlar hamda regional imtiyozlarni saqlab qoliş: jamoat transportida bepul yuriş, kommunal imtiyozlar, ta'mirlaş va gazlaştiriş, dori-darmonlar olişdagi imtiyozlar. Ya'ni, ötiş davrida pensiyaga çiqişi kerak bölgan, ammo pensiya yoşi oşişi sababli pensiyaga çiqa olmaydigan rossiyaliklar bu imtyozlardan foydalanişlari mumkin (ayollar 55 yoşdan, erkaklar 60 yoşdan).
Boş vazir Dmitriy Medvedev hukumatga «öta qisqa muddatda» Vladimir Putinning pensiya islohoti böyiça takliflari ustida işlaşni topşirdi.
Özgarişlar byudjyetga qanday ta'sir körsatadi?
Pensiya yoşining oşirilişi davlatga pulni tejaşga yordam beradi – federal byudjyetdan pensiya jamğarmasiga pul ötkaziş kamayadi. Pensiya islohoti tufayli 2024 yilga kelib 1 trln rubl tejaladi, «ammo bu pulning sezilarli qismi pensiyalarning oşirilişiga sarflanadi», - degandi hisob palatasi boşliği Aleksey Kudrin iyun örtalarida.
«Rayffayzenbank»ning hisob-kitoblariga köra, pensiya yoşi va QQSning oşirilişi olti yil içida byudjyetga qöşimça 7 trillion rubl keltiradi.
Endi iqtisodçilar iqtisod kamroq, pensionerlar köproq bölişini taxmin qilişmoqda.
«Rayffayzenbank» tahlilçisi Stanislav Muraşovning aytişiça, 2029 yilda Rossiyada hukumat qonun loyihasida taxmin qilinganidan 1 mln, 2035 yilda esa 3 million nafar köproq pensioner böladi. Muraşovning hisob-kitobiga köra, qonun loyihasi böyiça 2019 yildan 2033 yilgaça 18 trln rubl tejaş mumkin edi. Putinning taklifi böyiça özgartiriş kiritilsa, undan 1,5 trln rubl kamroq mablağ iqtisod qilinadi.
«Alfa-bank» boş iqtisodçisi Nataliya Orlovaning hisob-kitobiga köra esa, Putin taklif qilgan reja qabul qilinsa, 2034 yilga borib yiliga 2,5 trln emas, 1,3 trln rubl tejaladi. Uning fikriça, mablağlar Putin e'lon qilgan turli imtiyozlarga bölinadi.
Prezident e'lon qilgan özgarişlar 2030 yilga kelibgina iqtisodiyotga ta'sirini körsata boşlaydi, deydi Orlova. Islohotning özi esa kelgusi yildanoq ta'sir körsata boşlaydi: u iqtisodiyot va iste'mol ösişini pasaytiradi, çunki aholining bir qismi pensiyani töliq olmaydi.
Pensiya islohotidan kim yutadi va kim jabr köradi?
Yoşi 60dan oşgan ayollar yutadi, pensiyaga yaqin qolgan yoşdagi odamlar va biznes yutqazadi.
Biznes bu islohotdan yutqazadi, çunki Putin pensiya oldi yoşidagi odamlarni işga olişni rad etgan va bunday toifadagi kişilarni işdan böşatgan kompaniyalarni jinoiy va ma'muriy jazolaş taklifini qöllab-quvvatladi.
«Otkritiye Broker» kompaniyasi tahlilçisi Timur Nigmatullinning fikriça, bu çora mehnat bozorini izdan çiqaradi. «Korxonalar odamlarni pensiya yoşiga yetay deganida işdan böşatişadi yoki ularning oylik maoşlarini keskin kamaytirişadi», - deydi u.
Nigmatullinning sözlariga köra, katta yoşli aholi «qayçi» orasida qolgan.
Putinning bu çiqişi uning reytingi oşişiga yordam beradimi?
Pensiya islohotining e'lon qilinişi hukumat va Vladimir Putinning reytingiga salbiy ta'sir qildi. Sotsiologlar prezidentning reytingi 2013 yildagi darajaga tuşib ketganini qayd etişdi.
Siyosatşunos Aleksey Makarkinning aytişiça, prezidentning murojaati rossiyaliklarning turli guruhlariga turliça ta'sir qiladi: «kimdir xotirjam böladi, kimdir esa yöq». Muxolif fikrda bölgan kişilar na islohotga, na Putinga bölgan munosabatini özgartiradi, deydi ekspert.
Siyosatşunosning fikriça, prezident telemurojaatining asosiy tinglovçilari islohotlardan norozi, lekin Putinni qöllab-quvvatlaşda davom etuvçi rossiyaliklardir: «Ular norozidek, lekin hukumat ketişini istaşmaydi. Ular hukumat almaşsa bundan ham battar bölişiga işonişadi», - deydi Makarkin.
Jamiyat qanday munosabatda bölişidan qat'i nazar, pensiya islohotini ötkazişga töğri keladi, deydi siyosatşunos Andrey Kolyadin. Ammo uning sözlariga köra, Putinning telemurojaatidan söng pensiya yoşi borasidagi munozaralarning umumiy keskinligi pasayadi.
Siyosatşunos Abbos Gallyamovning fikriça, murojaatning asosiy natijasi «xavotirning oşişi» böladi. «Axir prezident hamma narsa tasavvur qilinganidan köra yaxşi emas, dedi», - deb yozdi u özining feysbukdagi sahifasida.
