Dekabr oyi oxirida Farg‘ona vodiysi va ayrim hududlarida metan gaz «zapravka»lari ostonasida yuzaga kelgan turnaqator tirbandliklar saqlanib qolmoqda. Vaziyat shunchalar chigallashib ketganki, muammo nimadan boshlangani, uni qanday bartaraf etishni aniq aytish mushkul vazifa.
Tirbandliklar qanday oqibatlarga ega?
Ayni holatda, «zapravka»lardagi vaziyat tufayli yo‘l kiralar narxi ham oshgan. Navbat kutib turganlarning aksariyati yo‘nalishdagi taksilar, tumanlararo qatnovchi kirakashlar bo‘lib, ular «zapravka» qilish mobaynida yo‘qotilgan vaqt uchun kompensatsiyani kira haqiga qo‘shishmoqda. Odatda, kirakash o‘zi uchun bir kunlik norma, ro‘zg‘or uchun yetarli daromad miqdorini belgilab oladi. Yarim kun ishlamasa ham, u «kira byudjyeti»ni boshqa usullar bilan to‘ldirishi lozim bo‘ladi. «Gaz»da ham 5 soat turib chiqyapmiz, aka» degan vaj bilan transportdan foydalanish xizmati keskin oshib ketyapti.
Nega tirbandlik hosil bo‘lyapti? Nega haydovchi vaqtini yo‘qotmoqda?
Bu ham yaxshi savol. Agar juda sodda javobni istasangiz, u quyidagicha: gaz «zapravka» ertalabki soat 6.00dan kechki 20.00ga qadar ishlayapti. Barcha haydovchilar chegaralangan vaqtda hojatini chiqarib olishi lozim. Bu tirbandlikka sabab bo‘ladi.
«O‘ztransgaz»ning Gazeta.uz'ga ma'lum qilishicha, iste'molning eng ko‘p hajmi Andijon (270,9 million kubometr), Namangan (321,5 million kubometr) va Farg‘ona (292,7 million kubometr) viloyatlari hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Qolaversa, tirbandlikka sabab bo‘layotgan boshqa bir omil - «taksi effekti». Ya'ni, hamma «pik vaqt»da «zapravka»ga otlanmoqda.
«Zapravka» kechasi ishlamayapti, chunki gaz aholiga ham kerak
Holatga rasman izoh berayotgan mas'ullarga ko‘ra, sovuqda aholini gaz bilan ta'minlash ustuvor vazifa sanaladi. Shuning uchun «zapravka» ishlamayapti. «Zapravka»da realizatsiya qilinishi nazarda tutilgan gaz esa aholi iste'moli uchun yo‘naltirilmoqda.
Barcha-barcha gaz bilan 100 foiz ta'minlandi, mana shuning uchun «zapravka»da holat shunaqa, demoqchi emasmiz. Qolaversa, Iqtisodiyot vazirligi qazib chiqarilgan gazdan samarali foydalanish uchun yoqilg‘ini taqsimlab qo‘ygandi. Kim qancha ishlatishi kerakligi yil boshidan ma'lum edi. Shunchaki, tanganing boshqa tomonida manzara o‘zgacha: sovuq kunlar tufayli gaz bosimi tushib ketgan. «Zapravka»dagi tirbandlik evaziga bo‘lsa-da, gaz quvuri ishlab turgan, ko‘p qavatli uylardagi aholi uchun g‘amxo‘rlik qilish muhim.
