Bugun yo‘l harakati xavfsizligini ta'minlashning asosiy talablaridan biri — haydovchilarga qulaylik yaratish, jarayonlarning shaffofligini ta'minlash, haydovchilar va Davlat yo‘l harakati xavfsizligi xizmati (DYHXX) xodimlarining o‘zaro munosabatlarida korrupsiyaga olib keladigan sabablar va sharoitlarni minimallashtirishdir.
Shu sababli yo‘l-transport hodisalari (YTH)ni rasmiylashtirish tartibini soddalashtirish dolzarb ahamiyat kasb etib bormoqda.
Amaldagi tartibga ko‘ra, sug‘urta to‘lovini olish uchun YTH natijasida ma'muriy huquqbuzarlik sodir etganlik to‘g‘risidagi DYHXX bayonnomasini rasmiylashtirish majburiy hisoblanadi. Biroq, ushbu amaliyot, YTH orqali yetkazilgan zarar miqdoridan qat'iy nazar fuqarolarga noqulaylik tug‘dirmoqda va ortiqcha byurokratiyaga olib kelmoqda.
Gap haydovchilar va yo‘l harakatining boshqa ishtirokchilari jiddiy tan jarohatlarini olmagan (ya'ni, jabrlangan tomonga faqat moddiy zarar yetkazilgan), uncha ahamiyatli bo‘lmagan YTHlar haqida ketyapti. Misol uchun, tirnalgan bamper, singan orqani ko‘rish yon oynasi va boshqalar. Mana shunday hodisalar uchun amaldagi YTHni rasmiylashtirish tartibini qayta ko‘rib chiqish zarur.
Statistikaga ko‘ra, DYHXX bo‘limlariga 2018 yilda 31.715 ta yo‘l transport hodisalariga oid hujjatlar kelib tushgan bo‘lib, ularning 2.636 tasini, ya'ni YTHlari umumiy sonining 8 foizini mulkka yetkazilgan moddiy zarar EKIH (bazaviy hisoblash)ning 5 barobaridan oshmaydigan bayonnomalar tashkil qiladi.
YTH ishtirokchilari yetkazilgan moddiy zararni qoplash uchun qanday bosqichlardan o‘tishlari kerak?
Birinchi navbatda, DYHXX xodimlari chaqiriladi, bu esa ortiqcha vaqtni talab etadi. Joyga etib kelgan DYHXX xodimlari YTH sxemasini tuzadilar, dastlabki tushuntirishlarni olib, bayonnoma tuzadilar.
Ikkinchi bosqichda YTHning barcha ishtirokchilari alkogol iste'mol qilganlik yoki boshqa mastlik alomatlarini aniqlash uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Keyinchalik, avtohalokatning asosiy holatlari ko‘rsatilgan bayonnoma tuziladi, unga haydovchilar va guvohlar bergan tushuntirish xatlari ilova qilinadi. YTH ishtirokchilaridan haydovchilik guvohnomalari olib qo‘yiladi.
So‘ngra hujjatlar to‘plami ma'muriy ish ko‘rib chiqiladigan tuman/shahar Yo‘l harakati xavfsizligi boshqarmasining (YHXB) Surishturuv bo‘limiga yuboriladi. Agar haydovchi YTHda aybdor emas deb topilsa, etkazilgan zararni baholab va barcha zarur ekspertizalardan o‘tgandan so‘ng, haydovchilik guvohnomasi unga qaytariladi va avtomobilni ta'mirlashga ruxsatnoma sertifikati beriladi. Agar nizo kelib chiqsa, aybdorlik darajasi sud tomonidan hal qilinadi, bu erda ish yana bir necha haftaga cho‘ziladi.
