Ko‘pchilik shoh yoki malika bo‘lishni orzu qiladi-yu, bu qanday qiyin vazifa ekanligi haqida o‘ylab ham ko‘rmaydi.
Ko‘zga tashlanadigan afzalliklar — boylik va hokimiyat mavjud bo‘lishiga qaramay, ularga egalik qiluvchi odam mutlaq erkin emas. U doimiy kuzatuvda bo‘ladi va minglab odamlar tanqid qilishadi. Uning kun tartibi ko‘plab marosimlar va vazifalardan kelib chiqib belgilanadi. Bundan tashqari, haqiqatan ham mamlakatni boshqarish, odamlarning taqdiri bog‘liq bo‘lgan siyosiy va iqtisodiy qarorlar qabul qilinishi kerak. Ba'zi podshohlar buni yaxshi uddalashgan, ba'zilari yomonroq, ammo hech kim bu faoliyat stress bilan to‘la ekanligini inkor etmagan. Ularni yengish uchun har kimning o‘z yo‘li bor edi. Ochig‘ini aytganda, ba'zi shohlar g‘alati sevimli mashg‘ulotlarga ega bo‘lgan.
Edvard II yer qazishni va baliq ovlashni yaxshi ko‘rgan
Plantagenetlar sulolasi vakili, 1307-1327 yillarda Angliyada hukmronlik qilgan bu qirolni zamondoshlari uzun bo‘yli va xushbichim, chiroyli jigarrang sochlari yelkasiga tushib turgan odam deb ta'riflashgan. U agar istasa, xarizmatik bo‘lishi va parlamentda qizg‘in nutq so‘zlashi mumkin edi. Barcha ma'rifatli monarxlar singari u ham san'at, musiqa va fanga qiziqishi kerak edi, lekin Edvard amaliyotchi inson edi, sport bilan shug‘ullanishni va ariqlar qazishni yaxshi ko‘rardi.
Ko‘pchilik uni siyosiy mashg‘ulotlar o‘rniga, qarmoqni olib, dehqonlar bilan birga ovga borishni odat qilgani uchun uni tanqid qilgan. Edvardga inshootlar qurilishini tomosha qilish yoqqan. Bu kabi turmush tarzi a'yonlarni g‘azablantirgan. Qirolning bunday «qoloq» ovunchoqlar bilan shug‘ullanishiga nafrat bilan qarashgan. Baronlar doimiy ravishda uning huquqlarini cheklashga urinishadi. 20 yillik boshqaruv to‘lig‘icha sud va parlamentga nisbatan qarama-qarshiliklar bilan tavsiflanadi.
Oxir oqibat, u fuqarolik urushida g‘alaba qozonadi va xotini hamda ingliz ritsari Rojyer Mortimer tomonidan ag‘darilgunga qadar mamlakatni qattiqqo‘llik bilan boshqardi.
Abdulhamid II yog‘och o‘ymakorligiga qiziqqan
Usmoniylar imperiyasi merosxo‘r monarxlari haqiqiy siyosiy kuchga ega bo‘lgan so‘nggi qudratli imperiyalardan biri edi. Sulolaning so‘nggi vakili bo‘lgan sulton 1909 yilda davlat to‘ntarishi bilan ag‘darilgan Abdulhamid II edi. Uning siyosati ziddiyatli bo‘lgan. Hukmronligining dastlabki davrida u mamlakatni isloh qilishga urinib ko‘radi, keyingi yillarda parlamentni tarqatib yuboradi va konservativ qarashlarga sodiq qoladi. Uning qizi memuarlarida otasining tunlari mutolaa qilishni sevgani va uyqusizlikdan aziyat chekkani yozib qoldirilgan.
