Tashkilot faktlarni yashirganmidi?
Tramp xalqaro sog‘liqni saqlash tashkilotini Covid-19 tarqalayotgani haqida «vaqtida bong urmaganlikda» ayblab, ko‘p marta tanqid qildi. Bundan tashqari, Trampning aytishicha, tashkilot yangi koronavirus tarqalishi haqida ma'lumotlarni yashirgan. Bu gaplar qanchalik haqiqatga yaqin?
2019 yil 31 dekabr kuni JSSTning Xitoydagi bo‘limiga mamlakatning Uhan shahrida noma'lum yangicha pnevmoniyadan odamlar og‘riy boshlagani xabar qilingan. O‘sha kunning o‘zida bu xabar tashkilotning Jyenevadagi bosh qarorgohiga yetkaziladi. Xabar kelishi bilan JSST tezkor guruh tuzib, tekshiruv boshlaydi. Uch kundan keyin, ya'ni 2020 yil 2 yanvar kuni noma'lum kasallik haqida e'lon qilinadi. 10 yanvar kuni JSST barcha mamlakatlar uchun yangi virusga qarshi kurash uchun tavsiyalar e'lon qiladi.
Ammo o‘sha vaqtda tashkilotda bu virus odamdan odamga o‘tishi haqida hech qanday ma'lumot yo‘q edi. Shuningdek, xalqaro ekspertlarda ham kasallik tashuvchisi odamligi haqida fakt mavjud emasdi. Bir necha kun o‘tib Uhanda shifokorlar ham bu noma'lum virusni yuqtirgani aniq bo‘ldi. Shuningdek, Tailandda ham yangi kasallikka chalingan odam qayd etildi. Bu haqda JSST epidemiologi Mariya Van Kerkxove o‘sha vaqtning o‘zida ma'lum qilgan. Aynan shu vaqtda virus odamdan odamga yuqishi ma'lum bo‘lgandi.
Tramp tanqid qilayotgan JSST bir oy Uhandagi bemorlarni tekshirish imkoniga ega bo‘la olmaydi. 28 yanvar kuni tashkilot rahbari Tedros Adanom Gebreisus Xitoyga borib, mamlakat rahbari Si Tszinpin bilan uchrashadi. U Xitoy yetakchisidan Uhanga xalqaro ekspertlar guruhini kiritishni so‘raydi. Xitoy 16 fevraldagina bunga ruxsat berdi.
JSST rahbari Xitoyga borganida mamlakatning virusga qarshi samarali kurashayotganini ta'kidlab, hukumat rahbarlarini maqtaydi. U Xitoyda virus tarqalishining oldini olish uchun mukammal tizim ishlab chiqilganini pafos bilan gapirgani ko‘pchilikning tanqidida sabab bo‘ladi.
G‘arb ekspertlari va siyosatchilar o‘sha vaqtda Xitoy JSSTga, bu orqali esa dunyoga to‘g‘ri ma'lumot berganiga shubha bildirishmoqda. Ularning tadqiqotlari Xitoy taqdim etgan statistikalarda nomuvofiqlik borligini ko‘rsatadi. Shuningdek, Uhan rahbariyati ma'lumotlarni doimiy yashirib borgani aytiladi.
Xitoy butun mamlakatda 82 mingdan ko‘proq odam virus yuqtirib, vafot etganlar soni 3 342 nafar ekanini aytayotgan bir vaqtda tartib-intizom va tibbiyot juda kuchli bo‘lgan Germaniyada kasallanganlar soni 137 mingdan oshgani, 4 mingdan ortiq germaniyalik olamdan o‘tgani G‘arbdagi ekspertlarni ajablantirmoqda. AQShda esa ko‘rsatkichlar dahshatli ko‘rinish olgan: 678 mingdan ortiq kishi virus yuqtirdi, 35 mingga yaqin kishi halok bo‘ldi.
