“Sardoba ishi” bo‘yicha aybdorlar qachon ma'lum qilinadi? Bosh prokuratura izoh berdi

Unda ishtirok etgan Bosh prokuraturaning matbuot kotibi Hayot Shamsuddinov ushbu holat bo‘yicha olib borilayotgan tergov harakatlari ma'lumotlari qachon ochiqlanishi mumkinligi borasida to‘xtalib o‘tdi.

“Nafaqat hozirgi tergov, balki boshqa holat misolini oladigan bo‘lsak, odamlar birpasda aybdorlarni topib, unga jazo tayinlab, hukm o‘qib yuborishadi. Bu noto‘g‘ri. Nega? O‘zbekistonda konstitutsiya amal qiladi. Konstitutsiyada har bir fuqaroning aybsizlik prezumpsiyasi belgilangan. Ya'ni hech bir shaxs aybi isbotlanmaguncha, sud hukmi qonuniy kuchga kirmagunga qadar aybdor deb ko‘rsatilmasligi aniq belgilangan.

Huquqiy savodxonlikni oshirish konstitutsiyani o‘qishdan boshlanadi. Ijtimoiy tarmoqlarda shu narsani muhokama qilib, barvaqt xulosa chiqarganlar avvalambor konstitutsiyani olib o‘qib, shu normani o‘zlashtirib olishi kerak.

Jinoyat protsessual kodeksi talabiga ko‘ra, har qanday jinoyat ishi bo‘yicha 3 oy muddatdan oshmagan holda tergov tamomlanishi lozim. Zarurat bo‘lgan paytda, jinoyat ishining hajmiga qarab bu muddat 5 yoki 7 oygacha uzaytirilishi mumkin. Buning o‘z tartibi bor.

Tergov davomida JPK tartibiga ko‘ra, barcha zaruriy tergov harakatlari amalga oshiriladi, maqbul dalillar to‘planadi. O‘sha paytda aybdor shaxslar doirasi aniqlanadi va tegishli tartibda JPK talablari asosida ularga ayb e'lon qilinadi, jinoyat ishi tamomlanib, ayblov xulosasi mazmunan ko‘rib chiqish uchun sudga yuboriladi”, dedi Hayot Shamsuddinov.

Unga ko‘ra, aybdor shaxslar sud hukmi qonuniy kuchga kirgandan keyingina ommaga ma'lum qilinadi.

“Familiyalarning oshkor qilinishi masalasiga kelsak, JPKda aniq ko‘rsatib o‘tilgan, odil sudlovni faqatgina sudlar amalga oshirishi mumkin.

Ya'ni jinoyat ishi sudga yuborilgandan keyin, belgilangan muddatda ko‘rib chiqiladi. Tergov davomida to‘plangan dalillar maqbulligi tekshiriladi. Aybdor shaxslarning har biriga huquqiy baho berilib, shunga qarab jazo tayinlanadi hamda hukm chiqariladi. O‘sha hukm qonuniy kuchga kirgandan keyingina aybdor shaxslarning to‘liq ism-shariflarini ommaga e'lon qilish mumkin.

Aybdor shaxslarni aniqlab, jazosini berib, jazo muqarrarligini ta'minlash vakolati faqatgina sudga berilgan”, deb ta'kidladi Bosh prokuratura vakili.

Xalqaro press klub raisi Sherzod Qudratxo‘jayev tergov ma'lumotlarining ochiqlanishi jarayonga bosim bo‘lishi mumkinligini qayd etib o‘tdi.

“Tergov ishini Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi olib boryapti. Bosh prokuratura nazorat olib boryapti. Shu bilan birga, tergovning ham sirlari bo‘ladi. Tergov sirlarini oshkor qilish noto‘g‘ri bo‘ladi, ular oshkor etiladigan bo‘lsa, bu tergov ostida, kuzatuv ostida bo‘lganlar yoki guvoh sifatida o‘tayotganlarga ham ta'sir qilishi mumkin. Buni ham bosim ko‘rsatish deb bilish mumkin”, dedi u.

Avvalroq tergov taxminlarini tekshirish maqsadida, dastlabki tergov davomida jami 170 nafardan ziyod shaxslar tergov guruhi a'zolari tomonidan guvoh tariqasida so‘roq qilinib, suv omborini loyihalashtirish, qurilishi va ekspluatatsiya qilish jarayonlari to‘g‘risida ko‘rsatmalar olingani ma'lum qilingandi.