«Mudhiş xatoga yöl qöyganman» – 8 yildan beri vatandan uzoqdagi mahkuma hikoyasi
|20:10 / 02.05.202159 66711 min
Nigora Umarova, 30 yoşda. Tojikistonlik. 2014 yilda Rossiyada qamalgan. Keyin u yerdan Özbekistonga olib kelingan. JKning 160-moddasi böyiça ayblov qöyilgan. 8 yildan beri Zangiotadagi qamoqxonada, yana 6 yil muddati qolgan. Bu yerdagi mahkumalarga eng köpi bilan 13 yil-u 4 oy ozodlikdan mahrum etiş jazosi berilgan.
Bu hayotda har bir insonning öz missiyasi böladi. Dunyoga kelişdan asosiy maqsadini anglab olgan inson umri davomida insoniyatga foydasi tegadigan işlar qila oladi. Töğri yöldan adaşganlar esa sinovlarga doş berolmay, qayta-qayta xato qilaveradi. Zangiota tumanidagi 24-son ayollar jazosini ijro etiş muassasasidagi mahkumalar bilan gaplaşib, şu kabi hayotiy xulosalarni oliş mumkin. «Mahkuma» loyihasining navbatdagi sonida hayotda adaşib, muhim xulosalarga ega bölgan ayolning taqdiri hikoya qilinadi.
«Mudhiş xatoga yöl qöydim»
17 yoşimda turmuşga çiqqanman. Turmuş örtoğim bilan 3 kun yaşaganman, avtohalokatga uçrab, vafot etgan. Qizlik uyimga qaytib borganman. Otam boşqa ayolga uylangan edi. Öz onam ança yillar oldin vafot etgandi, uni körmaganman. Uyga qaytganimdan biroz vaqt ötib, öğil farzand kördim. Ögay onamning asossiz janjallari tufayli uyni taşlab ketganman. U dadamning uçinçi xotini bölgan. Tuğişgan onam dadamning birinçi ayoli bölgan. Ikkinçi marta oila qurgaç, otam qamalib ketdi. Ikkinçi onam ketib qolgan. Qamoqdan çiqqaç, uçinçi marta uylandi.
Uçinçi onamning qiliqlarini kötarolmay, uydan çiqib ketdim. Bolamniyam olib ketmoqçi böldim, ammo ögay onam bermadi. Yolğiz özim ketdim. Bu orada bir ayol bilan tanişdim. U Özbekistonda senga restorandan iş topib beraman, pul topib, bolangga jönatasan, dedi.
Öşanda mening pasportim yöq edi, faqat tuğilganlik töğrisidagi guvohnoma bor edi, xolos. Ertalab soat 6:30da Bekoboddagi Tojikiston-Özbekiston çegarasidan ötdik. Köprik tagidan ötib ketdik.
Sirdaryoning Şirin şahriga yetib bordik. Öşa paytlari qişloqning sodda qizi bölganman, kim nima desa işonib ketaverganman. Bir uyga keldik, qizlar juda köp ekan. Qizlar kirib-çiqib, öşa yerdagi Jamila ismli ayolga pul sanab berişgan holatlarini körib, heç nimani tuşunmaganman. Jamila opa oldimga kelib, menga yaxşi muomala qila boşladi. Unga boşimdan ötgan barça voqealarni aytib berganman. Ular mening soddaligimdan foydalanişdi.
Jamila opaga bu yerga restoranda işlaş uçun kelganimni, tezroq pul topib bolamga olib borişim kerakligini aytgan zahotim, atrofimdagi qizlar kulib yuborişdi. Jamila opa «Qanaqa restoran? Sen bu yerga fohişalikka kelgansan», deb aytdi. Öşa payti joyimda qotib, muzlab qoldim. «Dadam odam öldirgani uçun qamalib çiqqan. Bu işim uçun meni soğ qöymaydi. Heç qaçon bu işni qilmayman», dedim. Qilmagan işimni baribir qildim. Hozirgaça öylayman: şu yölga kirmaganimda, qamalmagan bölardim.
Mavzuga oid
Jamila opa meni olib kelgan Dilya opaga (u ham qamaldi) telefon qilib, «Bu qizga nima uçun kelganini tuşuntirmadingmi?» deb söradi. Telefonni şartta olib, Dilya opaga bu işni qilmasligimni aytdim. U heç narsani tuşuntirmay, hozir yetib kelişini aytdi. Fohişalik qilasan, deyişganda, bu iş yomon iş ekanligini bilardim, oyoq-qöllarim qaltirab ketgandi öşanda. Birozdan keyin Dilya opa kelib, avvaldan menga fohişalik qilişimni aytganini ta'kidladi. Öjarlik qilib turib olgaç, meni aldab bozorga olib borişdi. U yerda kiyimlar olib berişdi, gözallik saloniga kirdim.
«Bolamni farzandsiz oilaga berişni niyat qilib yurgandim»
U yerdan qaytgaç, tamaddi qilib oldim. Yegan-içganim ta'sirida özimni boşqarolmay qoldim. Keyin bilsam, ovqatimga 2ta dori qöşişgan ekan. Şundan keyin hammasi boşlandi. 1 yil davomida şunday yaşadim.
Pul topib, özimni eplay boşlaganimda, Tojikistonga, uyimga bordim. Borsam, bolam beşikda, axlati ustida bölib yotgan ekan. Ögay onam bolamga yaxşi qaramagandi. Bolamni beşikdan olib, yuvintirdim. Keyin dadam kelib, qayerda yurganimni söradi. Ayamga bu yerdan ketsin, bolasiniyam olib ketsin, deb aytibsiz-ku, dedim. Dadamga Öratepada restoranda işlayapman, deb aldadim. Dadam: «Özing bittasan. Seni boqolmaymanmi?» deb urişdi. Kunlarning birida dadam içib keldi. Menga qarata öta haqoratli gaplar aytdi. Tabiiyki, çidolmay keçasi bölişiga qaramasdan, bolamni oldim-da, uydan çiqib ketdim. Şarros yomğir yoğayotgandi.
Bolamni olib öşa joyga qaytdim. Bolam 1,5 yaşar bölsa ham yurmasdi. Albatta, bu meni xavotirga solardi. Bolam qölimda ölib qolsa, özimni heç qaçon keçirolmasdim. Farzandsiz oilaga bolamni berişni öylab yurgandim. Keçki vaqt uydan çiqdim. Qaytib kelsam, bolam yöq. Jamila opadan sörasam, u tuşuntirmadi heç narsani. Öşa yerdagi qizlardan biri Jamila opa bolani yaxşi oilaga berib yuborganini aytdi.
Öşanda 2010 yil edi. Şu voqeadan keyin Tojikistonga ötib ketdim. U yerdan Rossiyaga uçib ketdim. Rossiyada arman ayolning bolasiga enagalik qildim. Oradan 3 yil ötib, Tojikistondan otam telefon qilib, meni bir ayol sörab kelganini aytdi. U bolani asrab olgan ayol ekan. Bolamning hujjatlarini töğrilaş masalasida menga qönğiroq qilibdi. Samolyotga çipta olib, hujjatlarni töğrilaş uçun Özbekistonga qaytdim. Barça hujjatlarni tayyorlab, hatto notariusga borib, onalikni da'vo qilmayman, deb qöl qöyib berdim.
«Qilmagan jinoyatimni tan oldim, çunki örnimga dadamni qamaşlarini aytib, qörqitişdi»
2013 yilda meni xalqaro qidiruvga berişdi. Özbekiston çegarasini noqonuniy buzib ötiş ayblovi qöyildi. Undan oldin ham Özbekistonga kelib-ketib yurganman. Bolaligimizda dadam qamalgaç, meni bolalar uyiga, akamni esa Bekobodda yaşaydigan toğamga berib yuborişgan. Yillar ötib, akamni, boşqa qarindoşlarni köriş uçun Özbekistonga ötganman. Onam ham özbekistonlik bölgan.
Rossiyada bölgan paytimda ögay onam telefon qilib, meni soğinganini aytib, qaytişimni söradi. Men ham ularni soğingandim. Rossiyada aeroportda militsioner pasportimga qayta-qayta qaradi, çekkaga ötib turişimni söradi. Ança vaqt ötdi. Ularga pasportimni berişlarini, ketişim kerakligini aytdim. Meni Özbekiston xalqaro qidiruvga berganligini aytişdi. Sababi sifatida odam savdosi jinoyatini sodir etganim aytildi. Voyaga yetmagan bolani sotib yuborgan ekanman. Uni sotib yubormaganman, özim berganman, desam ham foydasi bölmadi. Voyaga yetmagan qizlarni majburiy işlatganim aybi ham qöyilgandi. Ular xohlagani uçun şu işni qilişgan, majburlamaganman.
135-modda bilan meni sud qilişdi. Sudda bolani öz xohişim bilan berganimni aytdim. Lekin şunda ham 9 yil muddat berişdi. 4 yildan keyin amnistiya berildi, şu bilan çiqib ketişim kerak edi. Yana qayta qamoqxonaga olib borişdi. Oradan 1 oy ötib, meni tergov qilişdi. Özbekiston çegarasidan birinçi marta qaçon ötgansan, deb söraşdi. 2002 yilda ötganimni aytdim, çunki dadam 2001 yilda qamoqdan çiqqaç, 2002 yilda Özbekistondan uylangandi. Undan taşqari, onamning qabri, qarindoşlari Özbekistonda bölgani uçun ötib qaytganman.
Fohişalik qilganingda Tojikiston tomonga Özbekiston prokuraturasi, harbiy qismlari çizmasini aytib berganmisan, deb söroq qilişdi. Tojikistonga bu nima uçun kerak, deb söradim. Tergovçilar şu işni qilgansan, deb böynimga qöyişdi. Sening şeriklaring vatan xoini bölib, turmada ötiribdi, deyişdi. Ular özini sotgan, xolos. Oxiri menga şu aybni qöyişdi. 15 yil muddat berişdi.
Tan olişga majbur böldim, çunki dadangga şu aybni qöyamiz. U sening örningga 20 yilga qamaladi, deyişdi. Qörqdim, dadamni öyladim va aybni tan oldim. Hozir umumiy muddat 13 yil-u 4 oy qilib qisqartirildi. Yana 6 yil muddatim qoldi.
«Mehr körmay ösdim»
Bu yerda ortimdan heç kim yöqlab kelmaydi, yaqinlarim kelişini xohlamayman. Akam Özbekistonda yaşaydi. Uning kelişini, menday singlisini deb boşi egilişini istamayman. Koloniyaga birinçi kelganimda, dadamga xat yozgandim. «Ölmasam çiqaman. Meni yöqlab kelmang», deb xat yozganman. Xatni balki olgandir, balki yöq. Unisini bilmadim. Dadamni oxirgi marta 2013 yilda körganman. Bu yerda eng köp turmuş örtoğimni eslayman. 3 kun yaşaganman, avtohalokatda vafot etgan. Turmuşga çiqişimdan oldin biz 5 yil gaplaşganmiz.
Köp öylaganman: nega mening dadam boşqalar kabi mehr bermagan? Turmuş örtoğim bilan birinçi marta gaplaşganimda, menga juda yaxşi muomala qilgan. Dadamga qöpollik qilganimda, biror işda xato qilsam, menga töğri yöl körsatardi. Dadam xato iş qilsam urardi. Şunaqa vaziyatlarda unga qönğiroq qilib dardimni aytardim.
Turmuş örtoğim menga umuman yomon gap aytmagan, urişmagan. Balki u hayot bölganida, bunaqa holatlar bölmasmidi? Inson hayotida mehr juda katta rol öynarkan. Ayniqsa, ona mehri. Nimaga onam ögay bölsayam menga mehr berişni istamagan, deb öylayman. Axir, bolasini jigariday köradigan ögay onalar ham bor-ku?
«Dadam har qança yomon bölmasin, men uni yaxşi köraman»
Tuğişgan otam böla turib, xuddi begonaday yaşaganman. Hattoki dadam bilan ötirib tamaki çekardim, içardim. Qaysi ota qizi bilan oçiqçasiga tamaki çekib ötiradi, içadi? Ming yomon odam bölsin, menga mehr bermasin, baribir u mening padarim. Bu yerdan çiqqaç, birinçi bölib qiladigan işim – dadamning oldiga boş urib borib, keçirim söraş. Diskotekada yigitlar bilan kayf-safo qilib ötirganimda, dadam hol-axvolimni sörab qönğiroq qilsa, kötarmasdim. Hadeb telefon qilaverganidan oxiri kötarsam, mendan xavotirlanganini aytardi. Men esa dadamni urişib, telefonni öçirib qöyardim. Oldimdagi yigitlarni deb dadamni xafa qilardim.
«Bu dunyoda ota-onadan boşqa heç kim döst emas»
Koloniyaga kelib juda köp narsalarni angladim. Ota-onangizdan boşqa heç kim döst bölolmas ekan. Döstingman deb aldab ketadiganlar juda köp bölarkan. Ota-ona farzandiga yomon böl, deb tanbeh bermas ekan. Dadam urişsa, xafa bölardim. Angladimki, dadam qizim men adaşgan yöldan yurmasin, deb koyigan ekan. Meni körib turganlarga aytardimki, ozodlikni, ota-onalarini vaqtida qadrlaşsin. Har qanday vaziyatda ham men kabi oxiri yöq yölni tanlaşmasin. Ozodlikdan mahrum bölgaç, afsus qilişdan foyda yöq.
Muhabbat Ma'mirova, Kun.uz muxbiri,
Tasvirçi va montaj ustasi – Nuriddin Nursaidov.
