«Telegram o‘z foydalanuvchilarining manfaatlarini har qanday siyosiy kuch manfaatlaridan ko‘ra muhimroq deb biladi» – Pavel Durov

Telegram asoschisi Pavel Durov dunyodagi so‘z erkinligi, Apple va Google kabi texnologik kompaniyalarning platformaga ta'siri haqida fikr bildirdi.

«Telegram o‘z foydalanuvchilariga boshqa mobil ilovalarga qaraganda ko‘proq so‘z erkinligini beradi. Platformada aksiyadorlar yoki reklama beruvchilar tomonidan asossiz senzura orqali bosim o‘tkazish mavjud emas.

Ammo Telegram yakka o‘zi ham faoliyat yurita olmaydi. Bu banklar va telekommunikatsiyalardan tortib Apple va Google’gacha bo‘lgan boshqa kompaniyalarga ham bog‘liq. Telegram ham boshqa mobil ilovalar singari, iOS va Android foydalanuvchilariga ochiq qolishi uchun Apple va Google tomonidan o‘rnatilgan qoidalarga amal qilishi kerak.

Joriy yilda Google va Apple Telegram kabi ilovalardan ular faoliyat ko‘rsatayotgan mamlakatlarning mahalliy qonunlariga rioya qilishni talab qila boshladilar. Ba'zi qonunlar (masalan, kuzatuv qonunlari) inson huquqlariga mos kelmaydi.

Tariximiz bilan tanish bo‘lgan har bir kishi yaxshi biladiki, Telegram hukumatlar bilan kurasha oladigan va kurashgan birinchi ilova. Biz buni Hongkongdan Belarusgacha bo‘lgan ko‘plab avtoritar mamlakatlarda bir necha bor isbotladik. Biz xizmatimizni yillar davomida blokirovka qilishga urinishlarga qarshi tura oldik. Ammo bizning faoliyatimiz ikkita sababga ko‘ra to‘liq ravishda o‘zimizga bog‘liq emas.

Birinchidan, Apple va Google’ning qo‘llovisiz mahalliy regulyatorlar bilan bo‘ladigan har qanday kurashda mag‘lub bo‘lish deyarli aniq. Platformani ilovalar do‘konidan olib tashlashsa, foydalanuvchilarda uni o‘rnatish va yangi versiyasini olishda muammolar paydo bo‘la boshlaydi. O‘z saytimizdan yuklab olishlarni cheklash uchun esa bir necha daqiqaning o‘zi yetarli. Apple va Google ilovalar uchun bildirishnomalarni o‘chirib qo‘ygandan so‘ng, hatto mavjud foydalanuvchilar ham Telegram’ga kirish huquqidan mahrum bo‘lishadi.

Ikkinchidan, Rossiya rasmiylarining saylovoldi talabi konstitutsiyaga zid bo‘lmasligi mumkin, chunki ular odamlar ovoz berishni boshlaganidan keyin saylovoldi tashviqotini cheklaydigan qonunga ishora qildi. Ovoz berish paytida siyosiy kampaniyaga qarshi qonunlar ko‘plab mamlakatlarda mavjud va Rossiyada ham bu ancha oldin kiritilgan. Agar bizga Yevropaning biron-bir davlatidan xuddi shunday talab kelganida, biz uni bajargan bo‘lardik. Aksincha, Rossiya yoki mamlakatdagi siyosiy holat o‘xshash boshqa mamlakat inson huquqlarini aniq buzadigan narsani talab qilsa, biz o‘z qadriyatlarimizga putur etkazishdan ko‘ra, o‘sha mamlakatda Telegram’ning to‘g‘ridan  to‘g‘ri taqiqlanishini afzal ko‘ramiz.

Bu kabi holat oldin ham bo‘lgan. Eron muxolifatni axborot tarqatish platformasidan mahrum qilishni talab qilganida, Telegram 40 million foydalanuvchini emas, balki blokirovkani afzal ko‘rdi. 2018 yilda ham Rossiya hukumatining blokirovka qilish xavfi ostida shifrni oshkor qilish talablariga javoban shunga o‘xshash qaror qilgandik.

Men uchun yuz millionlab Telegram foydalanuvchilarining manfaatlari har doim har qanday siyosiy kuch manfaatlaridan ko‘ra muhimroq bo‘lgan. Telegram erkinlik va sog‘lom fikrni himoya qiladigan platformadir. Ayniqsa, Rossiyada so‘z erkinligini himoya qilish uchun bizdan ko‘proq harakat qiladigan boshqa platforma yo‘q. Birgina shu yilning o‘zida odamlarga norozilik namoyishlarini uyushtirishga undovchi kanallarni cheklashdan bosh tortganimiz uchun Rossiya hukumati 35 million rubl jarimaga tortdi.

Ba'zilar Telegram 100 foiz har kimdan mustaqil bo‘lishini va Apple, Google va barcha mamlakatlar qonunlarini e'tiborsiz qoldirishni xohlashadi. Men ham buni iloji bo‘lishini xohlardim, lekin hammasi boshqacha. Men jamoatchilikni Apple/Google duopoliyasi so‘z erkinligi uchun xavf tug‘dirishi haqida ko‘p marta ogohlantirganman. Avval ham yozganimdek, butun dunyoda geosiyosiy ta'sirlar natijasida senzura kuchaytirilmoqda.

Afsuski, hozirda hech qanday mobil ilova har qanday cheklovlardan mutlaq xoli bo‘lgan erkinlikni ta'minlay olmaydi. Biz sizga dunyodagi eng yaxshi axborot almashish dasturini taqdim etamiz va bu sizning erkinliklaringizni himoya qilish uchun boshqalariga qaraganda ko‘proq imkoniyatlarni o‘z ichiga oladi», – dedi Durov.