Rossiya rasmiylari Ukrainadagi «katta yo‘qotishlar» haqidagi xabarlarni tekshirmoqda. Bu haqda nimalar ma’lum?

Voronejlik safarbar etilganlar

Shanba kuni mustaqil «Verstka» nashri Voronej oblastidan safarbar qilinganlar orasidagi katta yo‘qotishlar haqida xabar berdi. Nashr xabariga ko‘ra, Luhansk oblastining Svatovo rayonidagi Makiyivka qishlog‘ida tutashuv chizig‘i o‘qqa tutilishi oqibatida yuzlab kishilar halok bo‘lgan. Nashr o‘z ma’lumoti manbasi bu hujumdan omon qolgan harbiylardan biri Aleksey Agafonov ekanini yozdi. Nashr harbiy harakatlar sharoitida yo‘qotishlar bo‘yicha haqiqiy raqamlarni keltira olmasligini qayd etgan.

«Bizni yangi pozitsiyani egallashga jo‘natishdi, u yerda okop qazib o‘rnashishimizni aytishdi, batalonda esa atigi uchta belkurak bor edi, hech qanday ta’minot yo‘q edi. Biz qo‘ldan kelgancha okop qazidik, tongga yaqin esa otishma boshlandi. Artilleriya, «Grad»lar, minomyotlar, kopterlar - bizni shunchaki o‘qqa tutishdi», deya suhbatdoshlardan birining so‘zlarini keltiradi «Verstka».

Nashr o‘qlar yomg‘iri ostida qolgan safarbar etilganlarning qarindoshlari bilan ham bog‘langan. BBC esa ijtimoiy tarmoqdagi postlardan biriga e’tibor qaratgan, uning muallifi bo‘lgan ayol noyabr oyi boshida «shiddatli janglar» kechgan Makiyivkaga «desant tashlanishi» haqida yozadi. Uning aytishicha, eri tirik qolgan va snaryad parchasidan olingan jarohat bilan hospitalga yotgan.

Nashr shuningdek bir guruh ayollarning oktyabr oyida safarbar etilganlarga yordam berishni so‘rab Voronej oblasti gubernatori hamda «yuqori turuvchi instansiyalar»ga videomurojaatini ham e’lon qilgan. Videoda o‘zini Inna Popova deb tanishtirgan ayol bu hududdan safarbar etilganlar «Luhansk tomonga» yuborilgani va birinchi kuniyoq «oldingi chiziqqa qo‘yilgani», komandirlar esa «jang maydonini tark etib, qochib ketgani»ni aytadi.

«Jang uch kun davom etgan», deydi erining gaplarini keltirgan ayol. «Ularga okop qazish kerakligini aytishgan, belkurak esa har 30 kishiga bitta bo‘lgan», deya unga qo‘shiladi ayollardan biri. Ularning versiyasiga ko‘ra, jangdan keyin safarbar qilinganlar «komendaturaga yetib kelishadi» va «jang bo‘lib o‘tgani, taslim bo‘lishmagani»ni aytishadi. «Ular o‘zlarini oldingi chiziqdan olishni iltimos qilishgan. Ularga biroz ortga qaytishga ruxsat berilgan. [Ammo] amalda ularni oldingi chiziqdan olishmagan! Shundan keyin ular aloqaga chiqa boshlashdi», deydi Popova.

«Verstka» ma’lumotiga ko‘ra, jami 31 kishi aloqaga chiqqan. Bu hududdagi janglarda qisqa vaqt ichida yuzlab safarbar etilganlar halok bo‘lgani to‘g‘risidagi ma’lumotga omon qolganlar va ularning qarindoshlaridan boshqa tasdiqlovchi manba yo‘q. Harbiy blogerlar safarbar qilinganlar yo‘qotishlarni noto‘g‘ri baholayotgan bo‘lishi mumkinligini aytishgan.

Keyinroq nashr safarbar qilinganlardan yana biri Nikolay Voroninning so‘zlarini keltirdi (uning surati va harbiy bileti ilova qilingan - u ham oktyabr oyida Voronej oblastida safarbar qilingan): «Agafonov aytgan gaplarning barchasi to‘g‘ri. Biz hamma vaqt birga bo‘lganmiz, yonma-yon turib okop qaziganmiz. Qurbonlar juda ko‘p edi».«Birinchi-ikkinchi sanalarda biz Makiyivka atrofida edik. Tunda bizni nuqtaga yuborib, okop qazishni aytishdi, belkuraklar yo‘q edi, shtik (miltiq nayzasi) va pichoqlar bor edi. Tirsagimni o‘q teshib o‘tdi va meni hozir hospitalga olib ketishmoqda», degan nashr suhbatdoshi.

Yakshanba kuni «Vesti Voronej» telegram-kanali gubernator Aleksandr Gusev safarbar qilinganlarning videomurojaat qilgan qarindoshlari bilan uchrashgani haqida yozdi. «O‘zaro hamkorlik formatini muhokama qildik. Muloqot davom etadi, masalani shaxsiy nazoratimga olaman», - degan gubernator.  

U «katta yo‘qotishlar» to‘g‘risidagi ma’lumotga izoh bermagan, uning matbuot xizmati esa keyinroq shunday bayonot berdi: «Biz bunday bayonotlar qilish, qandaydir raqam va faktlarni muhokama etish uchun javobgarlikni zimmamizga olmaymiz. Muhimi, masala bilan gubernator shaxsan shug‘ullanadi».

«Biz Gusevning oldida turib yigitlarimizga qo‘ng‘iroq qildik va ular unga biz ularning haqiqiy holati to‘g‘risida aytgan gaplarni tasdiqlashdi», degan «Verstka» nashriga safarbar qilinganlardan birining rafiqasi Lyudmila Chernix. Uning so‘zlariga ko‘ra, gubernator va uning qo‘li ostidagilar «o‘zini imkon qadar sipo tutgan» va hatto yig‘ilganlardan biri «portlaganida», «ular tom ma’noda odamlarni so‘zlar bilan silashgan». Ayollarga ularning erlari «uch kun muddat ichida» harbiy harakatlar hududidan olib chiqilishi va barcha hospitalga jo‘natilishini va’da qilishgan.

Uzoq sharqlik dengiz piyodalari

Yakshanba kuni Tinch okeani floti dengiz piyodalarining 155-alohida brigadasi harbiy xizmatchilari frontning boshqa uchastkasida - Donetsk oblastidagi Pavlovka aholi yashash manzili (bu hudud nazorati hamon bir tomondan ikkinchi tomonga o‘tib turibdi) uchun janglarda katta yo‘qotishlarga uchragan bo‘lishi mumkinligi haqida xabar paydo bo‘ldi. 

Pavlovka uchun janglar oktyabr oyi oxirida boshlangandi, 5 oktyabr kuni RF mudofaa vazirligi Janubiy-Donetsk yo‘nalishida «Ukraina qurolli kuchlari bo‘linmalariga qaqshatqich zarba berilgani»ni ma’lum qilgandi, ammo keyingi kuni rossiyalik harbiy muxbirlarning telegram-kanallarida hujumda ishtirok etgan 155-brigada jangchilarining to‘rt kun ichida 300 qurbon berilgani va harbiy texnikaning yarmi yo‘qotilgani haqidagi murojaati tarqaldi. 

Omon qolgan harbiylarning bir guruhi Primore o‘lkasi gubernatori Oleg Kojyemyakoga murojaat qilishgan va yaxshi tayyorlanmagan yurish va ko‘plab harbiy yo‘qotishlarga javobgar bo‘lgan ofitserlar harakatini tekshirish uchun mustaqil komissiya tuzilishida yordam so‘rashgan.

6 noyabr kuni bu haqda Kreml ta’siridagi telegram-kanallar va harbiy muxbirlar, jumladan VGTRK korrespondenti Aleksandr Sladkov xabar berdi. U xatdan iqtibos keltirmagan, faqat uning qisqacha mazmunini yozish bilan cheklangan: «Yo‘qotishlar kattaligi, shaxsiy tarkib va texnikalardagi behuda yo‘qotishlar haqida oliy rahbariyatga ma’lumot yetkazish imkonsizligi aytilgan. Menda raqamlar bor, ammo buyog‘iga ish [Rossiya] Bosh prokuraturasiga». U harbiy xizmatchilar Kojyemyakoga yo‘qotishlar haqidagi ma’lumotni oliy qo‘mondonlikka yetkazishni va «vaziyat zudlik bilan tekshirilishi» uchun komissiya tuzilishini so‘rashgan. 

U harbiylarning murojaatida uchta katta nom keltirilganini aytgan, ammo gap kimlar haqida ketayotganini ochiqlamagan. 

Kremlparast bloger Anastasiya Kashevarova Kojyemyakoga murojaatning taxminiy matnini e’lon qilgan, ammo qisqartirishlar bilan (u ham familiyalarni keltirmagan va bosh harflarda ifodalagan). Uning postidan anglashiladiki, dengiz piyodalari «yana bir bor general M. va uning hamyurti A. tomonidan tushunarsiz hujumga tashlangan» - «M. bosh shtab  boshlig‘i oldida bonuslar olishi uchun». «Natijada biz va kamchatkalik dengiz piyodalari Pavlovkaga yurish qildik», - deya maktubdan iqtibos keltirgan Kashevarova.

OAV «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasiga aloqador ekanini aytadigan Grey Zone telegram-kanalida esa harbiylar murojaati to‘liq keltirilgan. Unda to‘rt kunlik janglar davomida halok bo‘lganlar, yaralanganlar va bedarak yo‘qolganlar soni «300 kishi atrofida» bo‘lishi mumkinligi aytilgan (Sladkov va Kashevarova bu raqamlarni keltirmagan, bu raqamlarning haqiqiyligini mustaqil manba orqali tasdiqlab bo‘lmaydi).

Harbiylar bu raqamlar faqat ularning brigadasi bo‘yicha ekani, umumiy yo‘qotishlar yanada ko‘proq bo‘lishi mumkinligini qayd etishgan.

«Okrug qo‘mondonligi javobgarlikdan qo‘rqib A. bilan birga buni yashirmoqda va yo‘qotishlar to‘g‘risida haqiqiy raqamlarni pasaytirib ko‘rsatmoqda», deyiladi Kashevarova tomonidan e’lon qilingan variantda.

Maktub mualliflariga ko‘ra, «general Muradov Bosh shtab boshlig‘i Valeriy Gerasimov oldida bonus ishlash uchun, uning hamyurti Axmedov esa Rossiya qahramoni unvonini olish uchun askarlarni «tushunarsiz» jangga tashlagan. Katta ehtimol bilan gap Sharqiy harbiy okrugning yangi qo‘mondoni Rustam Muradov va 155-brigada komandiri Zurab Axmedov haqida ketmoqda.

Primore o‘lkasi gubernator murojaatning haqiqiyligiga e’tiroz bildirmadi. Shu bilan birga, bu holatda Ukraina tomoni provokatsiyasi ehtimolini ham istisno etmadi. «Biz vaziyatga oydinlik kiritish maqsadida ushbu murojaatni vakolatli organlar va harbiy prokuraturaga yubordik. Bu Ukraina maxsus xizmatlari tomonidan axborot xuruji bo‘lishi ham istisno etilmaydi», deya yozgan Kojyemyako telegram-kanalida. Prokuratura hozircha gubernatorga javob qaytarmagan.

Keyinroq u Uzoq Sharqdagi poligonda yozilgan videomurojaatini e’lon qildi. «Komandirlar bilan bog‘landim. Ha, yo‘qotishlar bor, og‘ir janglar ketmoqda. Ammo yo‘qotishlar murojaatda aytilganidek emas», degan Kojyemyako.

Jurnalist Dmitriy Kolezev harbiylar murojaatiga izoh berarkan, «Vagner» asoschisi (murojaatni to‘liq e’lon qilgan yagona manba bo‘lmish Grey Zone aynan ushbu kompaniyaga aloqador) Yevgeniy Prigojin «hozirda mudofaa vazirligini faol ravishda tanqid qilayotgani»ga e’tibor qaratgan. «Shu tufayli harbiylarning har qanday xatosi, suiiste’molchilikka yo‘l qo‘yishi va jinoyatlarini fosh qilish uning foydasiga bo‘ladi», degan u.

Donbassda jang qilayotgan dala komandiri Aleksandr Xodakovskiy Sladkovning «Pavlovkadagi ishlar holati» haqidagi postiga munosabat bildirib, u yerda Rossiya qo‘shini «olovli qopga tushib qolgani»ni va yo‘qotishlarga uchraganini tasdiqlagan. U bu yo‘qotishlar ko‘lamini ochiqlamagan.

Rossiya mudofaa vazirligi esa 6 noyabr kuni o‘z hisobotida ushbu aholi yashash manzilini yodga olib o‘tgandi: «Rossiya artilleriyasi o‘t ochishi va shturm guruhlarining faol harakatlari bilan Pavlovka, Novomixaylovka va Vremevkadagi Ukraina qurolli kuchlari bo‘linmalariga og‘riqli zarbalar berildi...»

7 noyabr kuni esa Rossiya mudofaa vazirligi 155-brigada 10 kundan ortiq vaqt davomida yurish qilayotgani, dengiz piyodalarining yo‘qotishlari «bu davrda jangovar tarkibning 1 foizidan oshmasligi, yaradorlar 7 foizni tashkil etishi va ularning katta qismi allaqachon safga qaytgani»ni e’lon qildi.

Kremlparast harbiy muxbirlar esa avval ham bir necha bor bo‘lgani kabi bu masalada ham ikkiga ajralgan: ularning bir qismi Donetsk va Luhansk oblastlaridagi katta yo‘qotishlar to‘g‘risidagi xabarlarni Rossiya qo‘mondonligining layoqatsizligi haqidagi xulosalari tasdig‘i sifatida ko‘rishadi - qo‘mondonlik so‘nggi vaqtlarda Checheniston rahbari Ramzan Qodirov va Prigojin tomonidan keskin tanqid qilinmoqda. Bu tanqidlar fonida o‘tgan haftada general Aleksandr Lapin «Markaz» guruhi qo‘mondonligidan chetlatilgani ma’lum bo‘lgandi.

Boshqa blogerlar va harbiy muxbirlar esa yo‘qotishlar bo‘yicha raqamlar bo‘rttirib ko‘rsatilmoqda degan fikrda - xususan, safarbar qilinganlarning o‘zlari tomonidan.

Ukrainalik harbiylar Luhansk oblastida safarbar qilinganlar hamda Donetsk oblastida Uzoq Sharqdan kelgan professional harbiylar orasidagi katta yo‘qotishlar to‘g‘risidagi xabarlarga munosabat bildirmagan.

Ukraina hukumati qarshi hujumlarni davom ettirish va Rossiya tomonidan egallab olingan hududlarni ozod etishni va’da qilgan. Xarkiv oblasti ozod etilganidan keyin keyingi yo‘nalish Xerson sanalmoqda va ushbu hududning Rossiya tomonidan tayinlangan ma’muriyati evakuatsiya e’lon qilib, shaharni tark etgan. O‘z navbatida, Rossiya qo‘shinlari Donetsk oblastida hujum amaliyotlarini davom ettirmoqda, ammo jiddiy ilgarilashga erishmayapti.