Ko‘plab kasalliklarga olib kelishi aytiladigan shakar aynan qaysi jihati bilan zararli? Uning foydasi ko‘proqmi yoki zarari? Kun.uzʼning yangi «Argument» loyihasi ilk sonida mutaxassislar shakar va shirinliklar atrofida aylanuvchi qator savollarga javob berdi.
«Argument» loyihasining ilk mavzusi shakarga bag‘ishlandi. Unda oliy toifali endokrinolog Aziza Yunusova va diyetolog shifokor Feruz Yigitaliyev shakar atrofidagi bahs-munozaralar haqida fikr yuritdi.
Odam nega shakarga bog‘lanib qoladi?
Aziza Yunusova: — Shakar insonlarni o‘ziga tobe qilib qo‘yadi. Shakarsiz mahsulot yeganda til orqali retseptorlar o‘zgacha qabul qiladi. Shu sababli oziq-ovqat mahsulotlarining deyarli barchasida shakar bor.
Inson asosan uch xil mahsulotni qabul qilishi kerak, bular organizmda qurilish mahsulotlar: uglevod, oqsil, yog‘. Uglevod esa shakarda bo‘ladi, uglevod energiya paydo bo‘lishi, bosh miya fikrlashi, ishlashi, charchoq yo‘qolishi, yurak ishlashi uchun kerak bo‘ladi. Lekin me’yor bo‘lishi lozim. Me’yordan ortiqcha uglevod jigar orqali yig‘ilib, yog‘ga aylanadi. Qancha ko‘p shakar yeyilsa, shuncha semirish, yog‘ yig‘ilishi paydo bo‘ladi.
Shakarning kunlik iste’mol miqdori
Feruz Yigitaliyev: — Bir paytlar JSST shakar kunlik shakar miqdori 30 gr bo‘lishi kerak degandi. Lekin tana vaznlari, yosh farqi bor, nega bir xil degan e’tiroz bo‘lgach, qayta ishlanib, shakar miqdori odamga kerakli kunlik kaloriyaning 10 foizidan olmasligi kerak deyildi. 10 foiz – 160 kkal bo‘ladi, bu esa 40 gramm shakarga to‘g‘ri keladi, ya’ni bu o‘rta yoshli o‘rtacha vaznli odam uchun. Kerakli kaloriya ham yosh va vaznga ko‘ra o‘zgaradi, shunga qarab kaloriyaning 10 foizini shakar qilish mumkin.
Aziza Yunusova: — Menimcha, umuman shakar mahsulotini qabul qilish kerak emas. Novvot, shakar, asal kabilar biz aniq biladigan uglevodlar, lekin mevalarda, ovqatda, ichimliklarda uglevodlar bor. Shakarsiz mahsulotni topish qiyin o‘zi. Ko‘pchilik olayotgan mahsulotining tarkibini ko‘rmaydi ham.
Ilgari odamlar shakar iste’mol qilgan va bu zarar qilmagan, chunki ular faol jismoniy mehnat qilgan, ya’ni sarflayotgan energiyasiga yarasha bo‘lgan bu. Lekin hozir bunday emas. Biz qancha ko‘p ortiqcha energiya iste’mol qilsak, shuncha ko‘p kasallik paydo bo‘ladi.
