Ukraina nega Rossiyaning spirt zavodlarini nishonga olmoqda?

Ilk marta toza nitroglikolni 1870 yilda belgiyalik kimyogar Lui Genri 0 darajagacha sovitilgan azot va oltingugurt kislotalari aralashmasiga etilenglikol qo‘shish yo‘li bilan hosil qilgan. 1914 yilda undan Germaniyada dinamitning antifrizi sifatida foydalanilgan.

Ikkinchi jahon urushi davrida glitserin taqchilligi bois EGDN tutunsiz poroxlarda ishlatilgan. Keyinroq EGDN o‘ta zaharli bo‘lgani bois harbiy maqsadlarda ishlatilmay qo‘ygan. Lekin terrorchilar undan qo‘lbola bomba yasashda foydalanishda davom etishgan.

Spirt birikmalari fuqarolik hayotidan chetda ishlatilishiga polietilenglikolning qattiq raketa yonilg‘isi tarkibiy qismlaridan biri sifatida ishlatilishini keltirish mumkin. Spirt harbiy tibbiyotda keng qo‘llanishi ham hech kimga sir emas.

Dronlar hujum qilgan korxonalar agar ularning sayti va Rossiya OAVdagi ma’lumotlarga ishonilsa, chindan ham Rossiya Federatsiyasi mudofaa kompleksiga o‘z mahsulotlarini yetkazib beradi.

Masalan, Tambov oblastidagi «Bioxim» AJ o‘z veb-saytida 500 dan ortiq Rossiya korxonalariga mahsulot yetkazib berishini yozgan. Ularning orasida mudofaa va aerokomik komplekslar, atom sanoati va harbiy dengiz floti korxonalari bor.

Ekspertlar shubhasi

Biroq harbiy ekspertlar spirt zavodlariga qilinayotgan hujum samaradorligiga doir mutlaqo teskari fikrlarini bildirishmoqda.

Masalan, rossiyalik tahlilchi (chet el agenti deb topilgan) Ruslan Leviyev aviatsiyada spirt allaqachon deyarli ishlatilmayotganini yozadi.

«Bu muzlashga qarshi vositalarning barchasi glikol eritmalarida ishlaydi, u esa etilenglikoldan olinadi. Etilenglikol 70 yillardan buyon spirtdan tayyorlanmayapti, shunchaki to‘g‘ridan to‘g‘ri etilendan olinmoqda», — deydi u.

U shuningdek, etanolni benzin tarkibiga qo‘shish — Rossiyada kam tarqalgan tajriba ekanini ta’kidlab, aviatsiyaga mutlaqo aloqasi yo‘qligini qayd etadi.

Spirtdan porox ishlab chiqarish masalasi bo‘yicha Leviyev «juda kam miqdorda qo‘shilishi»ni aytib, bu holatda spirt ketmasligi, chunki jarayonda u bug‘lanmasligini qo‘shimcha qiladi.

«Siz Rossiyadagi spirt zavodlarining yarmini yakson qilishingiz mumkin — porox ishlab chiqarishda buning ta’siri aslo sezilmaydi», — deya o‘z so‘zlarini xulosalaydi tahlilchi.

Bir vaqtning o‘zida rossiyalik yana bir harbiy tahlilchi Vasiliy Dandikin bu zarbalar Rossiya aviatsiyasiga zarar yetkazishi mumkinligini aytadi: «Spirt zavodlariga ular odamlarimiz kamroq ichishi uchun zarba berayotgani yo‘q. Fikrimcha, zarbalar harbiy maqsadlarda amalga oshirilmoqda».

«Gap shundaki, spirt nafaqat alkogol va oziq-ovqat sanoatida ishlatiladi, shuningdek ishlab chiqarish sanoati, tibbiyot va hattoki aviatsiyada ham undan foydalaniladi: spirt asosida samolyotlar uchun maxsus suyuqliklar tayyorlanadi, masalan, ularning qanotlarini muzlashdan asrash uchun», — degan u «Moskovskiy komsomolets» nashriga bergan intervyusida.

Ukrainalik aviatsiya eksperti Vitaliy Romanenko BBC ukrain xizmatiga bergan intervyusida shaxsiy tajribasi orqali spirt aviatsiyada qanday ishlatilishidan xabardor ekanini aytgan. Lekin bu o‘rinda gap faqat radioelektron vositalarni ishlab chiqarishda moylardan xalos qilish haqida boradi.

BBC’ning Ukraina harbiy rahbariyati bilan bog‘liq suhbatdoshi Rossiya spirt zavodlariga hujumlarning amaliy ma’nosi to‘g‘risidagi savolga to‘g‘ridan to‘g‘ri javob bermagan, biroq, bu obektlar havo hujumidan mudofaa tizimi va radioelektron kurash vositalari bilan yaxshi ta’minlanmaganini qayd etgan.

«So‘nggi oylarda Rossiyada havo hujumidan mudofaa tizimi sezilarli tarzda kuchaytirildi va bizning dronlarimiz bu mudofaa chizig‘ini yorib o‘tishi tobora qiyinlashmoqda. Bu obektlar esa eng kuchsiz himoyaga ega», — degan u.