“Oqsil bilan stomatitning farqiga borishmayapti” – vodiyda qoramollar kasallanishi haqida

Ijtimoiy tarmoqlarda vodiyning ayrim tumanlarida qoramollar ommaviy kasallanayotgani haqida mish-mish tarqaldi. Veterinariya boshqarmasiga ko‘ra, kuzatilayotgan kasallik chorvadorlar aytayotganidek oqsil (yashur) emas, balki qoramol stomatiti bo‘lib, havo harorati ko‘tarilishi bilan o‘tib ketadi.

Kun.uz muxbiri chorvasi kasallikka chalingan bir nechta xonadonda bo‘lib, rasmiylar bilan suhbatlashdi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, chorvalarni holdan toydirgan kasallik bir necha oy avval boshlangan va bu qo‘shni tumanlarga ham tarqala boshlagan.

Kasallikka chalingan qoramollar holatini o‘rganish jarayonida chorva egalaridan ma’lumot olishning imkoni bo‘lmadi. Aniqrog‘i, ular negadir bu haqda gapirishni xohlamadi.

Veterinariya boshqarmasi mutaxassislari esa kuzatilayotgan kasallik odamlar aytayotgan yashur (oqsil) emas, balki qoramol stomatiti ekanini ma’lum qildi.

“Vahimaga o‘rin yo‘q”

Farg‘ona viloyati veterinariya boshqarmasi virusologiya laboratoriyasi mudiri Asqarali G‘oziyev:

— Oqsil kasalligi aksariyat juft tuyoqli hayvonlarda, ya’ni ko‘proq qoramollarda, qo‘y, echki va ohularda kuzatiladi. Kasallik qo‘zg‘atuvchi virus haqiqatan ham juda tez tarqaladi. Asosiy klinik belgilariga keladigan bo‘lsak, albatta, hayvonlarda birinchi navbatda og‘zida, shilliq pardalarida, tillarida, milklarida yaralar hosil bo‘lishi bilan, sigirlarning yelinlari og‘rishi bilan va ayrim holatlarda tuyoqlarining orasida yaralar paydo bo‘lish bilan xarakterlanadi.

Lekin biz ko‘rgan holatlarda oqsil kasalligining alomatlari ko‘rinmayapti. Chunki mana, bir xonadonda, mana shu joyning o‘zida ham qo‘ylar, ham echkilar, ham qoramollar turibdi, klinik belgilari ko‘rildi, hech qanday bu aytilgan kasallikning alomatlari kuzatilmadi. Bir tomonda og‘zidan ko‘pik oqayotgan sigir turibdi, bir tomonda esa qo‘ylar. Qo‘ylarga kasallik tegmagan. Agar tarqagan kasallik haqiqatan ham yashur bo‘lganida, qo‘ylar ham kasallangan bo‘lardi.

Bahorga kelib chorvalarda ozuqa yetishmasligi sababli avitaminoz hosil bo‘ladi. Natijada chorvalarning og‘iz bo‘shlig‘i, tili, milklari shilinib, yaralanish paydo bo‘ladi. Buni oddiy tilda stomatit desa ham bo‘ladi.

Albatta, chorvadorlar qoramollarining og‘zida yaralar paydo bo‘lishi bilan darhol mutaxassisga murojaat qilishlari kerak. Agar haqiqatan ham yashur kasalligi paydo bo‘lgan holatlarda, mutaxassisga murojaat qilinsa, kerakli chora-tadbirlar ko‘rish mumkin.

Oddiy stomatitlar og‘iz bo‘shlig‘ida yaralar paydo bo‘lishi bilan xarakterlanadi. Bu oddiy usul bilan davolanadi: uy sharoitida oddiy dezinfeksiyalovchi vositalar, rivanol, furatsilin, margansovka, kaliy permanganat rastvori bilan og‘iz bo‘shlig‘ini yuvib xlor tetrasiklin, oksi tetrasiklin kabi sprey dorilar sepib turilsa, uzog‘i bilan to‘rt kun ichida kasallikni davolash mumkin. Bunday yuqumli kasalliklar odatda kuz va bahor oylarida kuzatiladi. Havo harorati ko‘tarilishi bilan kasalliklar barham topadi.

Bugungi kunda viloyatimizda epizootik holat barqaror. Ya’ni ayrim stomatit holatlarni e’tiborga olmaganda, vaziyat barqaror. Aholi vahimaga tushmasa ham bo‘ladi.

“Hayvonlardagi stomatit – mavsumiy kasallik”

Farg‘ona viloyati veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boshqarmasi boshlig‘i Azizbek Abdusamiyev:

— Internet tarmoqlarida hayvonlar o‘rtasida kasallik avj oldi mazmunidagi asoslanmagan ma’lumotlar tarqalyapti. Yuqumli, ya’ni oqsil kasalligi bilan hayvonlardagi stomatit kasalligining farqiga bormaganlar xalq orasida vahima uyg‘otishyapti xolos.

Joylarda emlash guruhlari muntazam ishlayapti. Uy hayvonlari muntazam ravishda vaksinatsiya qilinyapti. Bu degani bir yilda va olti oyda bir marta o‘tkaziladigan emlash tadbirlari amalda. Viloyatda 55 ta emlash guruhi tashkil qilingan bo‘lib, ularga 351 nafar veterinariya mutaxassislari biriktirilgan.

Bundan tashqari, viloyat veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boshqarmasida emlash guruhlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi shtablar tashkil qilingan. Xuddi shu shtablar tuman veterinariya bo‘limlarida ham mavjud.

Ayni paytda chorvalarda uchrayotgan stomatit bu – mavsumiy kasallik. Hayvonlar zax sharoitda parvarish qilinganda, stomatit kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. Havo harorati ko‘tarilishi bilan bu kasalliklar yo‘qolib ketadi.

Hayvon egalariga murojaatim – chorvalarni o‘z vaqti emlating. Kasallik paydo bo‘lganida o‘z vaqtida veterinarga murojaat qiling. Har bir hududda mutaxassislarimiz faoliyat yurityapti.