Ho‘rmuz bo‘yicha ultimatum, Odessaga hujum va AQSh–Xitoy tarangligi – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi bo‘yicha ultimatum: Tramp Eron infratuzilmasiga zarba berish bilan tahdid qildi

AQSh prezidenti Donald Tramp Erondan Ho‘rmuz bo‘g‘ozini seshanba, 2026 yil 7 aprelga qadar ochishni talab qildi, aks holda energetika va transport infratuzilmasiga zarbalar bilan tahdid qildi. Reuters ma’lumotiga ko‘ra, bayonotlar AQSh maxsus kuchlarining Eron hududida “yuqori xavfli” qutqaruv amaliyoti ortidan yangradi va ushbu amaliyotda yo‘qolgan amerikalik harbiy qutqarilgani qayd etildi.

Urush boshlanganidan beri Tehron tomoni Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi harakatni deyarli to‘xtatgan, shu bilan birga mintaqadagi obektlarga zarbalar haqida xabarlar bor.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi dunyo neft va tabiiy gaz ta’minotining taxminan beshdan biri o‘tadigan strategik yo‘lak hisoblanadi.

Ukraina–Rossiya: Odessaga dron hujumida uch kishi halok bo‘ldi

Rossiya dronlari Odessaga tungi hujum uyushtirib, kamida uch kishi (shu jumladan bir bola) halok bo‘lgan, o‘n kishi yaralangan, turar joylar, ma’muriy binolar va “muhim infratuzilma” zarar ko‘rgan. Odessa Ukraina logistikasi va dengiz eksporti uchun kalit nuqta bo‘lib, urushning beshinchi yilida port shaharga bosim kuchaygan.

Shuningdek, Ukraina zarbasi Rossiya nazoratidagi Luhansk hududidagi “Bilorichenskaya” ko‘mir koni elektr podstansiyasini shikastlagan, 41 nafar konchi yer ostida qolib ketgan. Rossiya tomonidan tayinlangan rasmiy shaxslar qutqaruv ishlari ketayotgani, konchilar bilan aloqa o‘rnatilgani va ichimlik suv zaxirasi borligini bildirgan.

Bu hodisalar urushda dronlar va infratuzilmaga tez-tez zarba berish tendensiyasi kuchaygani fonida qayd etilmoqda.

Tramp–Si Jinping sammiti oldidan AQSh–Xitoy savdo kun tartibi

Tramp may oyida Xitoyga tashrif buyurib, Si Jinping bilan uchrashishi kutilmoqda, bu uning sakkiz yildan beri Pekinga ilk tashrifi bo‘ladi. O‘z navbatida, savdo qarama-qarshiligi “tariflar urushi”dan tortib, muzokaralar va vaqtincha kelishuvlar orqali boshqarilayotgan raqobat fonida davom etyapti, bir necha raund uchrashuvlar esa “konstruktiv” deb baholangan.

2026 yil mart oyida AQSh tomoni Section 301 bo‘yicha “adolatsiz savdo” tezislari bilan yangi tekshiruvlar boshlagan, Xitoy ham o‘zaro tekshiruvlar/javob choralari bilan chiqqan. Aprel boshida tariflar bosqichma‑bosqich oshirilib, o‘zaro bojlar 100 foizdan yuqori darajalargacha chiqqan va ayrim nodir yer elementlari eksporti bo‘yicha cheklovlar masalasi ham muhokama markazida qolgan.

Ushbu iqtisodiy ziddiyat ikki yirik iqtisodiyot o‘rtasidagi texnologiya, xomashyo va ta’minot zanjirlari bo‘yicha raqobat bilan ham chambarchas bog‘liq.

Shimoliy Koreya qit’alararo raketa uchun yangi korpus ustida ishlayapti

Janubiy Koreya Milliy razvedka xizmati (NIS) brifingida aytilishicha, Shimoliy Koreya karbon tolali materiallardan foydalangan qit’alararo ballistik raketa konstruksiyasi ustidan ish olib boryapti. Manbada karbon tola yengil va mustahkam bo‘lgani uchun masofani oshirish, og‘irroq yuk ko‘tarish hamda ehtimol ko‘p jangovar qism (multi‑warhead) yetkazish imkonini kengaytirishi haqida baholar keltiriladi.

Mart oyida Shimoliy Koreya qattiq yonilg‘ili yangi dvigatel bo‘yicha yerusti sinovini o‘tkazgan, bu esa uning so‘nggi qit’alararo ballistik raketa loyihalariga bog‘lanishi mumkin. Sinovda mamlakat rahbari Kim Chen In ishtirok etgani qayd etilgan. Reuters, shuningdek, Pxenyan BMT Xavfsizlik Kengashi taqiqlariga qaramay raketa va yadro dasturlarini rivojlantirib kelayotganini eslatadi.

Karbon tolali avia‑kosmik kompozitlar raketa konstruksiyasida og‘irlik‑mustahkamlik nisbatini yaxshilashi orqali taktik‑texnik ko‘rsatkichlarga ta’sir o‘tkazishi mumkin.

Xitoyda fransuz fuqarosi qatl etildi

Xitoyda 15 yildan ortiq vaqt o‘lim jazosini kutgan fransiya fuqarosi Chan Txao Foumi qatl etildi. Qatl Guanchjouda amalga oshirilgan, ammo jazo qachon ijro etilgani “ko‘rsatilmagan”.

Xitoy elchixonasi bu ish qonunga muvofiq ko‘rilganini bildirgan. Chan 2005 yilda metamfetamin tarmog‘i bilan bog‘liq yirik jinoyat ishi doirasida qo‘lga olingan va 2010 yilda o‘lim jazosiga hukm qilingan. Xitoyda qatllar statistikasi maxfiy bo‘lib, Amnesty International mamlakatni dunyoda eng ko‘p qatl ijro etuvchilardan biri deb baholaydi.

Fransiya tomoni, shu jumladan, himoya tarafining yakuniy sud majlisiga kiritilmaganiga “huquq buzilishi” sifatida e’tiroz bildirgan.