AQSh Ukraina va Erondagi urushlar tufayli dunyodagi eng yirik neft eksportchisiga aylandi

Amerika Qo‘shma Shtatlari neft va neft mahsulotlari eksporti hajmi bo‘yicha an’anaviy yetakchilar - Saudiya Arabistoni va Rossiyani ortda qoldirib, dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi. Reuters xabariga ko‘ra, may oyida Amerika eksporti kuniga taxminan 10,5 million barrelga yetgan, Rossiya esa taxminan 7 million, Saudiya Arabistoni esa 5,9 million barrel yetkazib bergan. Shunday qilib, AQSh ketma-ket uchinchi oy yetakchilikni saqlab qoldi. Taqqoslash uchun: 2025 yilda Saudiya Arabistoni kuniga 8,1 million barrel, AQSh - 6,6 million, Rossiya - 5,8 million barrel eksport qilgan edi.

Keskin o‘sish birdaniga ikki omil bilan izohlanadi. Birinchidan, AQShning Eron bilan urushi amalda Ho‘rmuz bo‘g‘ozini falaj qilib qo‘ydi va Saudiya neftini yetkazib berishni to‘xtatdi. Ikkinchidan, Rossiya eksporti Ukraina hujumlari va Ukrainaga bostirib kirishdan keyin kiritilgan G‘arb sanksiyalari bosimi ostida qisqarmoqda.

«Vashington Eron bilan urushdan oldin hatto mavjudligidan bexabar bo‘lgan yangi vositaga ega bo‘ldi - energiya eksporti», dedi Kpler kompaniyasi siyosat bo‘limi rahbari Mishel Bruxard.

AQShning yetakchilikka chiqishi o‘nlab yillar davomida Yaqin Sharq neftiga qaram bo‘lgan va 1973 yildagi neft embargosidan jiddiy zarar ko‘rgan mamlakat uchun keskin burilish yasadi. Vaziyat 2010 yildan keyin, slanets konlarida qazib olish keskin oshganidan keyin o‘zgara boshladi. 2015 yilda Vashington neft eksportiga qo‘yilgan 40 yillik taqiqni bekor qildi va atigi o‘n yil ichida mamlakat eng yirik eksportchiga aylandi, bu esa skeptiklarning bu yuksalishning qisqa muddatli bo‘lishi haqidagi bashoratlarini rad etdi.

Ta’kidlanishicha, Osiyo ham Amerika neftiga tezda qayta yo‘naltirilmoqda: may oyida bu mintaqa AQSh eksportining taxminan 46 foizini tashkil etdi, bir yil avval esa bu ko‘rsatkich 37 foizni tashkil etgan edi. Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, Vashington pozitsiyalarining mustahkamlanishi OPeKning «narx hokimiyati»ni zaiflashtirishi mumkin.