Kuba parlamenti 65 yil ichidagi eng yirik iqtisodiy xususiylashtirishni ma’qulladi

Kuba milliy assambleyasi 18 iyun kuni mamlakat sotsialistik iqtisodiyotining katta qismini xususiylashtirishni nazarda tutuvchi islohotlar paketini bir ovozdan qabul qildi, deb yozdi Reuters.

Hujjatni hukmron Kompartiya va mamlakatning sobiq rahbari Raul Kastro qo‘llab-quvvatladi. Agar chora-tadbirlar aytilgan shaklda amalga oshirilsa, bu 1959 yilgi inqilobdan beri Kuba modelidagi eng katta o‘zgarish va bozor iqtisodiyotiga burilish bo‘ladi.

Islohot ko‘chmas mulkni xususiy rivojlantirish uchun yo‘l ochadi, davlat korxonalarini aksiyalar va ulushlarga ega bo‘lgan xususiy tijorat kompaniyalariga aylantirish imkonini beradi, shuningdek, uzoq vaqt davomida davlat monopoliyasi bo‘lib kelgan moliya sektoriga xususiy banklarni kiritadi. Hujjat, shuningdek, davlat mulkini kubalik va chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarga, shu jumladan xorijda yashovchi kubaliklarga sotishga ruxsat beradi, - bu haqda deputatlarga ovoz berishdan oldin o‘tkazilgan televizion taqdimotda ma’lum qilindi.

Ovoz berishdan oldin Kuba prezidenti Migel Dias-Kanel deputatlarni mamlakatning sotsialistik o‘tmishiga sodiq qolishga chaqirdi.

«Bu yerda dunyoning eng qudratli davlati tomonidan tarixdagi eng uzoq qamalni boshdan kechirgan sotsialistik qurilish jarayonini qanday davom ettirish masalasi muhokama qilinmoqda. Biz sotsializmdan voz kechmaymiz», dedi u.

Bosh vazir Manuel Marrero bozorni «resurslarni samarali taqsimlash vositasi» deb atadi, bu Kuba kommunist amaldori uchun kamdan-kam uchraydigan ibora, ammo modelni yangilash «kubaliklarning hayot sifatini oshirish uchun» zarurligini ta’kidladi. Bosh vazir deyarli ikki soatlik nutqida 175 dan ortiq chora-tadbirlar ro‘yxatini deputatlarga taqdim etdi, shundan so‘ng Milliy Assambleya hujjatni bir ovozdan yoqlab ovoz berdi. Yangi chora-tadbirlar qanchalik tez va qanday mexanizmlar orqali amalga oshirilishi hozircha aniq emas.

Reuters nashrining yozishicha, Kuba iqtisodiyotini liberallashtirish bo‘yicha taklif etilgan chora-tadbirlarning aksariyati yillar davomida mamlakat ichida va tashqarisida muhokama qilingan, biroq aynan AQSh qattiq bosimi ularni yana birinchi o‘ringa olib chiqdi.

Kubaning byurokratik va samarasiz davlat iqtisodiyoti uzoq yillar davomida Kuba sotsializmini qo‘llab-quvvatlagan Sovet Ittifoqi parchalanganidan beri qiyinchiliklarni boshdan kechirmoqda. Tramp ma’muriyatining sanksiyalari, jumladan, bir necha oylik neft blokadasi Kubaga manyovr qilish uchun kam joy qoldirdi, orol iqtisodiyotini vayron qildi, xorijiy biznesning chiqib ketishiga sabab bo‘ldi va turizm sanoatini deyarli butunlay barbod etdi. Dias-Kanelning ta’kidlashicha, iqtisodiyotni ochish qarori Kuba va AQSh o‘rtasida joriy yilda boshlangan, ammo boshi berk ko‘chaga kirib qolgan muzokaralar bilan bog‘liq emas.

Choralar paketi birinchi marta Kuba biznesiga 100 dan ortiq xodimni yollashga ruxsat beradi va tadbirkorlarga bir vaqtning o‘zida bir nechta xususiy kompaniyalarga egalik qilish imkonini beradi. Marreroning so‘zlariga ko‘ra, xususiy kapital harakatini davlat nazorati ostidagi moslashuvchan bank tizimi va vakolatli agentlar bilan real vaqt rejimidagi raqamli valuta bozori ta’minlaydi.

O‘nlab yillar davomida Kuba aholi uchun ta’lim, tibbiyot va transportni subsidiyalab kelgan, biroq so‘nggi yillarda bu xizmatlar sezilarli darajada yomonlashdi - endi yangi soliq tizimi davlat va xususiy biznesni, mahalliy va xorijiy korxonalarni jamoat xizmatlarini qisman moliyalashtirishga majbur qilmoqda.