Konstantinovka kimning qo‘lida – Donbassning strategik muhim shahridagi vaziyat haqida

Juma kuni Rossiya armiyasi bosh shtabi boshlig‘i Valeriy Gerasimov Vladimir Putinga RF armiyasi Donetsk oblastidagi strategik ahamiyatga ega bo‘lgan shahar Konstantinovkani to‘liq egallagani to‘g‘risida hisobot berdi. Ammo keyingi kuni Ukraina qurolli kuchlari bu bayonotni rad etib chiqdi, ukrainlar yetakchisi Volodimir Zelenskiy esa Kreml rahbariga Konstantinovkada uchrashuv o‘tkazishni taklif qildi. BBC rus xizmati ushbu shahardagi vaziyat haqida nimalar ma’lum ekanini ko‘rib chiqdi.

Kreml matbuot xizmati xabarida Putin Rossiya birlashgan qo‘shinlar guruhi boshqaruv punktlaridan biriga tashrif buyurib, u yerda Bosh shtab rahbariyati va guruhlar komandirlari bilan yig‘ilish o‘tkazgani ma’lum qilingan.

«Konstantinovka olindi. Bu, prezident [Putin]ning so‘zlariga ko‘ra, Ukraina qurolli kuchlari mudofaasidagi muhim tugun hisoblangan Slovyansk-Kramatorskni egallashdagi birinchi, ammo juda muhim bosqichdir», – degan jurnalistlarga Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov.

Konstantinovkaning janubiy chekkalaridagi janglar 2025 yil oktyabrida boshlangandi. Joriy yil bahoriga kelib shahardagi kvartallarga 150 nafar atrofidagi rossiyalik harbiylar kirib, joylashishga muvaffaq bo‘lgandi.

Shanba kuni Rossiya mudofaa vazirligi Ukrainaga Konstantinovka atrofidagi janglarni to‘xtatishni va shahar mudofaasida halok bo‘lgan ukrainalik harbiylarning jasadlarini topshirishni taklif qildi.

Rossiya harbiy idorasi buni dushanba kuni Moskva va Kiyev vaqti bilan soat 12:00 dan 18:00 gacha amalga oshirishga tayyorligini ma’lum qilgan. Kiyev hozircha bu taklifga javob bermadi.

Ukrainadagilar nima demoqda?

Keyingi kunlarda Ukraina qo‘mondonligi hamda Zelenskiy Konstantinovka qo‘ldan ketgani haqidagi bayonotlar haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini aytib chiqishdi.

Shu bilan birga, Ukraina prezidenti agar ushbu aholi yashash manzili chindan ham Moskva nazoratida bo‘lsa, Putin bu yerga kelishi mumkinligini aytib o‘tdi.

«Albatta, bu noto‘g‘ri – bu shunchaki qandaydir yangilik tarqatishni xohlagan Rossiyaning navbatdagi yolg‘oni, – dedi Zelenskiy. – Agar Konstantinovka hozir Rossiya nazoratida bo‘lsa, Putin u yerda men bilan uchrashish va nihoyat urushni tugatish uchun diplomatik yechimlar topishda muammoga duch kelmasdi. Ammo u baribir chizig‘ini kesib o‘tmaydi: haqiqat Putinning so‘zlaridan jiddiy farqlanadi».

Peskov bunga javoban Zelenskiyni yana bir bor muzokaralar o‘tkazish uchun Moskvaga kelishga chorladi (bungacha Ukraina prezidenti bir necha bor bunday tashrifning imkoni yo‘qligini bildirgan).

«Nima bo‘lganda ham Rossiya Federatsiyasi poytaxti Konstantinovka emas, Moskva, – dedi Peskov KP nashriga bergan intervyusida. – Shuning uchun u muhim va mas’uliyatli qarorlar qabul qilishga tayyor bo‘lishi bilanoq Moskvaga kelishi mumkin. Aynan qanday qarorlar ekani – Kiyev rejimiga yaxshi ma’lum».

Ukraina qurolli kuchlari bosh shtabi esa Konstantinovka Ukraina nazoratida qolayotganini ta’kidlamoqda.

«Ukraina qurolli kuchlarining „Dzvіn“ operativ boshqaruv markazining avtomatlashtirilgan tizimi, DELTA tizimining harbiy to‘qnashuv chizig‘ida ko‘rsatilgan operativ vaziyat ma’lumotlariga ko‘ra, Konstantinovka aholi yashash manzili Ukraina mudofaa kuchlari nazorati ostida», – dedi bosh shtab rasmiy vakili Andrey Kovalyov BBC Ukraina xizmatiga.

Uning so‘zlariga ko‘ra, Ukraina qurolli kuchlari 19-armiya korpusining harbiy qismlari va bo‘linmalari shahar chekkalarida mudofaa amaliyotini davom ettirmoqda.

Shu bilan birga, bosh shtab rasmiysi rossiyaliklar faollik bilan Ukraina qo‘shinlarining «jangovar saflari orasiga oz sonli piyoda guruhlar (1-3 kishi) kiritish» ishlarini amalga oshirayotganini ta’kidlagan.

«Mudofaa kuchlari shaharda aksildiversiya harakatlarini davom ettirmoqda. Okkupantlar aniqlanmoqda va yo‘q qilinmoqda», – degan Kovalyov.

5 iyul kuni esa Ukraina qurolli kuchlari bosh shtabining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida Konstantinovkadagi ukrain harbiylari ishtirokida videorolik e’lon qilindi.

Unda shaharning turli nuqtalaridan murojaat qilgan harbiylar Konstantinovkani himoya qilishni davom ettirayotganini va shahar nazorat ostida ekanini aytishgan.

«Dushman alohida guruhlar bilan oldinga siljishga urinishlarini to‘xtatmayapti, biroq bunday harakatlar o‘z vaqtida aniqlanmoqda va dushman Ukraina himoyachilari tomonidan muntazam ravishda yo‘q qilinmoqda», – deyiladi ushbu video qo‘yilgan postda.

Kuzatuvchilar nima demoqda?

Ukrainlarning DeepState OSINT-proyekti va Amerika Urushni o‘rganish instituti (ISW) ma’lumotiga ko‘ra, Konstantinovkaning katta qismi kulrang zonada, ya’ni shaharda ham Rossiya, ham Ukraina bo‘linmalari harakatlanmoqda.

DeepState xaritasida qariyb butun shahar – «kulrang zona» ekani, Rossiya esa faqat Konstantinovkadan janubda joylashgan Berestok, Ilinovka, Predtechino va Ivanopilya kabi posyolkalarni nazorat qilayotgani ko‘rsatilgan.

ISW onlayn-xaritasida (5 iyul holati) Konstantinovkaning faqat janubiy qismi – Baxmutga olib boradigan trassa bo‘yidagi hududlar – va shahar markazidagi kichik hudud RF nazoratiga o‘tgani qayd etilgan. O‘z navbatida, shaharning shimoliy qismi «kulrang zona» bo‘lib turibdi, ya’ni u yerda janglar hamon davom etmoqda.

Avvalroq ISW tahlilchilari RFning Konstantinovkadagi «taktik yutuqlari»ni qayd etishgan, ammo to‘liq nazorat haqida gap ketmagan. «Rossiya qo‘shinlari so‘nggi haftalarda Konstantinovkada taktik yutuqlarga erishdi, biroq Rossiyaning shahardagi mavjudligi ukrainlar bilan pozitsiyalarni almashib turuvchi kichik diversiyachi guruhlardan iborat», – deyilgandi tahlil markazi xabarida.

ISW’ning 4 iyul kungi hisobotida bungacha ko‘p marta Rossiya kuchlari u yoki bu hududni egallab olganida Ukraina qurolli kuchlari bu hududlar bo‘ylab yopirilma zarbalar yo‘llagani eslatilgan. «ISW shahar rayonlarida Rossiya kuchlari bo‘ylab bunday zarbalar berilgani kadrlarini uchratmadi», – deya xabar qilgan tahlilchilar.

Ekspertlar ta’kidlashicha, so‘nggi kunlarda rossiyalik harbiylar Konstantinovkaning turli qismlarida Rossiya bayroqlari tasvirlangan bir necha videolarni e’lon qilishgan, biroq bunday kadrlar «Rossiya qo‘shinlarining oldinga siljishini isbotlamaydi, chunki roliklar ko‘pincha tezda uziladi va Rossiya pozitsiyalari yoki harbiylarning yuzlari ko‘rsatilmaydi». «ISW Rossiya kuchlari shaharda avtomobillar yoki zirhli texnikalar, minomyotlar yoki stvolli artilleriyadan foydalanayotganidan darak beruvchi kadrlarni ham qayd etmagan. Bunday kadrlar rossiyaliklarning u yerda jiddiy darajadagi nazorat o‘rnatganini tasdiqlagan bo‘lardi».

Institut hisoblashicha, Rossiyaning Konstantinovka egallangani haqidagi bayonoti ko‘proq siyosiy ahamiyatga ega bo‘lgan. «Putin o‘z qo‘mondonlari bilan uchrashuvni 3 iyul kuni kechqurun uyushtirgan, Qo‘shma Shtatlardagi 4 iyul bayrami oldidan G‘arb ommaviy axborot vositalarida urush qanday yoritilishiga ta’sir o‘tkazish uchun», –deyiladi sharhda.

Putin va Zelenskiy Tramp bilan gaplashdi

Konstantinovka egallangani haqidagi xabarlar fonida, shanba kuni Rossiya va Ukraina prezidentlari Oq uy rahbari Donald Tramp bilan telefon orqali muloqot qildi. Ularning ikkisi ham uni AQSh mustaqilligining 250 yilligi munosabati bilan tabriklagan.

«Biz „Javelin“lar va „Patriot“lardan tortib siyosiy qo‘llab-quvvatlovgacha bo‘lgan barcha yordam uchun Qo‘shma Shtatlardan minnatdormiz va Amerikaning mustaqilligimizni himoya qilishdagi qo‘llovini nihoyatda qadrlaymiz», – deya yozgan Zelenskiy telegramda.

«Albatta, biz prezident Tramp bilan frontdagi hozirgi vaziyat va diplomatiyani muhokama qildik. Bu urushni tugatish uchun real istiqbol bor va Amerikaning qat’iyati hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. Suhbatni NATOning Anqaradagi sammiti chog‘ida davom ettirishga kelishib oldik», – deb qo‘shimcha qilgan Ukraina prezidenti.

Putinning yordamchisi Yuriy Ushakov esa Rossiya prezidenti Tramp bilan qariyb bir yarim soat gaplashgani, Rossiya rahbari boshqa mavzular qatori «Amerika davlatchiligi shakllanishida Rossiyaning qo‘shgan hissasi» haqida eslatgan.

Ushakovga ko‘ra, muloqot davomida Ukrainadagi urush mavzusi ham muhokama qilingan va Tramp harbiy harakatlarni to‘xtatish va tinchlikni izlashga ko‘maklashishga tayyorligini tasdiqlagan.

«Prezidentimiz Rossiya qurolli kuchlari ishonch bilan olg‘a yurib, aholi punktlarini birin-ketin ozod qilayotgan jang maydonidagi vaziyatning haqiqiy manzarasini tasvirlab berdi», – degan Ushakov.

Putinning yordamchisi «Ukraina qurolli kuchlari uchun muhim tayanch nuqta hisoblangan Konstantinovka ustidan nazorat o‘rnatilishi Donetsk Xalq Respublikasining butun hududini ozod qilishdagi muhim bosqich bo‘lgani»ni haqida ham gapirgan.