O‘zbekistonda uyushgan jinoyatchilik darajasi past, ammo muammolar saqlanib qolmoqda - tadqiqot

Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC) tomonidan tayyorlangan Global Organized Crime Index 2025 yangi hisobotida O‘zbekiston uyushgan jinoyatchilik darajasi bo‘yicha 4,93 ball oldi (193 davlat orasida 108-o‘rin). Bu global o‘rtacha 5,08 balldan past. Ammo, shu bilan birga jinoiy tahdidlarga chidamlilik past darajada ekani qayd etilgan - 3,83 ball (140-o‘rin).

Foto: iStock

Ekspertlar O‘zbekistonda odam savdosi muammosiga alohida e’tibor qaratgan (taxminan 8,0 ball). Markaziy Osiyoda mehnat migratsiyasi, kontrabanda va transchegaraviy tarmoqlar bilan bog‘liq xatarlar saqlanib qolmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekistonda jinoyatchilikning umumiy darajasi ko‘plab qo‘shnilar bilan solishtirganda mo‘’tadilroq ko‘rinadi.

Reyting yetakchilari va autsayderlari

Eng yuqori ko‘rsatkichlar (eng ko‘p kriminallashgan mamlakatlar):

Myanma - 8,08 ball
Kolumbiya - 7,82
Meksika - 7,68
Ekvador - 7,48
Paragvay - 7,48.

Afrika va Lotin Amerikasi davlatlarida ham ballar yuqori.

Eng farovon mamlakatlar (uyushgan jinoyatchilikning past darajasi) an’anaviy ravishda G‘arbiy va Shimoliy Yevropada, shuningdek, kuchli institutlarga ega bo‘lgan Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi ayrim hududlarda joylashgan.

2025 yilgi global tendensiyalar bo‘yicha tahlilda qayd qilinishicha, dunyo «chorrahada» turibdi. Jinoiy tarmoqlar geosiyosiy o‘zgarishlar, texnologiyalar va iqtisodiy inqirozlarga faol moslashmoqda. Asosiy o‘zgarishlar:

Geroinning roli pasaygan holda kokain va sintetik giyohvand moddalarning ko‘payishi.
Moliyaviy va kiberjinoyatlarning keskin o‘sishi («ko‘rinmas» jinoyatchilik).
Xorijiy ishtirokchilar va xususiy sektorning ta’sirining oshishi.

Indeks metodologiyasi: Bu 15 ta jinoiy bozor (giyohvand moddalar, odam savdosi, moliyaviy jinoyatlar va boshqalar) va 12 ta barqarorlik ko‘rsatkichlari (adolat, xalqaro hamkorlik, shaffoflik va boshqalar) bo‘yicha ekspert baholari, ma’lumotlari va tahliliga asoslangan kompozit vositadir.

Indeks 193 mamlakatni qamrab oladi va 2021 yildan beri dinamikani kuzatish imkonini beradi. U rasmiy statistika emas, balki siyosatchilar va ekspertlar uchun tahliliy vosita bo‘lib xizmat qiladi.