Anqarada NATO sammiti boshlandi - Tramp Turkiyaga nisbatan sanksiyalarni bekor qildi

Aeroportda Trampni Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an shaxsan kutib oldi. Yetakchilar ikki tomonlama muzokaralar o‘tkazish uchun Beshtepa Prezidentlik majmuasiga yo‘l oldi.

Uchrashuv va undan keyingi bayonotlar chog‘ida Tramp AQSh, Turkiya va NATO o‘rtasidagi munosabatlarni sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan bir qator muhim e’lonlarni qildi.

Trampning asosiy bayonotlari

• CAATSA sanksiyalarining bekor qilinishi: AQSh prezidenti Vashington Rossiyaning S-400 tizimlarini xarid qilgani uchun Turkiyaga qarshi joriy etilgan sanksiyalarni bekor qilishini aytdi: «Biz sanksiyalarni bekor qilmoqchimiz. Hozir buning ayni vaqti».

• Turkiya uchun F-35: Anqaraga F-35 qiruvchi samolyotlarini sotish va Turkiyani tegishli dasturga qaytarish imkoniyati ko‘rib chiqilmoqda. Tramp bu «biz qabul qiladigan qaror» dedi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ushbu masala ustida davlat kotibi Marko Rubio, moliya vaziri Skott Bessent va mudofaa vaziri Pit Hegset ish olib bormoqda. Shuningdek, Turkiyaning KAAN qiruvchi samolyoti uchun F-110 dvigatellarini yetkazib berish masalasi ham muhokama qilinmoqda.

• Erdo‘g‘an bilan munosabatlar: Tramp turkiyalik hamkasbi bilan shaxsiy munosabatlarini yuqori baholab, «oramizda ish beradigan yaqinlik» borligini ta’kidladi. U Erdo‘g‘anni «butun dunyoda hurmatga sazovor» lider deb atadi va Turkiya uning rahbarligida «juda kuchli» davlatga aylanganini urg‘uladi.

Anqaradagi NATO sammiti tafsilotlari

Sammit Beshtepa Prezidentlik majmuasida bo‘lib o‘tmoqda. Asosiy e’tibor ittifoqchilarning mudofaa xarajatlarini oshirish (maqsad — 2035 yilgacha YaIM 5 foiziga yetkazish), qurol-yarog‘ni birgalikda ishlab chiqarish, Ukrainani qo‘llab-quvvatlash va transatlantik aloqalarni mustahkamlashga qaratilgan.

Tramp an’anaviy ravishda yevropalik ittifoqchilarni mudofaaga yetarlicha hissa qo‘shmayotganlikda va sodiqlikning past darajasida (xususan, Eron atrofidagi so‘nggi voqealar misolida) tanqid qilib keladi. U AQSh alyansdagi hamkorlaridan ko‘proq natija kutishini ta’kidladi.

Turkiya uchun Trampning tashrifi uzoq muddatli sanksiya cheklovlarini olib tashlash, NATO alyansidagi mavqeini mustahkamlash hamda mudofaa va aviatsiya sohasidagi loyihalarni ilgari surish uchun muhim imkoniyatdir. Tahlilchilar ushbu uchrashuvni ikki tomonlama munosabatlar va mintaqaviy barqarorlik uchun tarixiy voqea deb atamoqda. Trampning Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy bilan uchrashuvi kabi boshqa muzokaralar ham kutilmoqda. Sammit 8 iyul kuni yakunlanadi.