Qay biri arzon: elektr, benzin, metan yoki propan?

Yonilgʻini arzonroq quyish avtomobildan foydalanish xarajatlari ham arzon boʻlishini anglatmaydi. Xaridor avtomobilning oʻzi uchun, texnik xizmat, gaz uskunalari yoki quvvatlash stansiyasi uchun ham pul sarflaydi.

Oʻzbekistonda elektromobil nafaqat benzinli avtomobillar bilan raqobatlashmoqda, balki koʻplab haydovchilar metan va propanga ham muqobil boʻlmoqda. Ular yangi avtomobil uchun katta qoʻshimcha mablagʻ sarflamasdan, safar xarajatlarini kamaytirish imkonini beradi.

Kalkulyator avtomobil narxi, yonilgʻi sarfi, yillik yurish masofasi, yonilgʻi yoki elektr energiyasi narxi hamda avtomobildan foydalanish muddatini hisobga oladi.

Avtomobillarni tanlang, yillik yurish masofasi va foydalanish muddatini koʻrsating. Barcha narxlar va sarf koʻrsatkichlarini oʻzgartirish mumkin.

6,9 litr yonilgʻi va bir litrining narxi 11 500 soʻm boʻlgan benzin sarflaydigan Chevrolet Tracker 100 kilometrga taxminan 79 000 soʻm sarflaydi.

12 kVt⋅soat elektr sarflaydigan BYD Yuan Up elektr tarmogʻidagi yoʻqotishlarni hisobga olganda, taxminan 13,6 kVt⋅soat energiya oladi. Uy sharoitida 1 kVt⋅soat elektr energiyasi 900 soʻmdan boʻlsa, 100 kilometrga sarf-xarajat taxminan 12 300 soʻmni tashkil qiladi.

Biroq Yuan Up’ning oʻzi qimmatroq turadi, shuning uchun xarid vaqtidagi narx farqini avval tejamkorlik hisobiga qoplab olish kerak.

Tracker’ning narxi 216 mln soʻm atrofida, Yuan Up’niki esa 266,7 mln soʻm. Farq 50 mln soʻmdan oshadi.

Yiliga 15 000 kilometr yurilganda, besh yillik umumiy xarajatlar deyarli tenglashadi:

Tracker: taxminan 284,5 mln soʻm.

Yuan Up: taxminan 281,2 mln soʻm.

Elektromobil taxminan 4 yil 8 oydan keyin arzonroq tusha boshlaydi.

Mashina uchun bir marta toʻlanadi, yonilgʻi uchun esa doimiy ravishda pul sarflanadi.

Yurish masofasi kam boʻlsa, elektromobil besh, hatto oʻn yilda ham oʻzini qoplamasligi mumkin. Yiliga 25 000–50 000 kilometr yurilganda esa tejamkorlik oʻzini oqlaydi.

Shuning uchun bir xil model kam yuradiganlar uchun foydali boʻlmasligi, ammo taksi uchun ancha tejamkor variant boʻlishi mumkin.

Avtomobilni uyda quvvatlash ommaviy quvvatlash stansiyalaridagiga qaraganda ancha arzon. Ammo uning narxi uydagi umumiy elektr isteʼmoli va qoʻllanadigan tarif bosqichiga bogʻliq.

Shuning uchun avtomobil bilan elektr energiyasi uchun toʻlanadigan hisob-kitob va avtomobilsiz toʻlanadigan hisob-kitob oʻrtasidagi farqni hisoblash toʻgʻriroq boʻladi.

Agar tezkor quvvatlash stansiyalaridan tez-tez foydalanilsa, elektromobil harakatlanish xarajatlari boʻyicha benzinli avtomobildan arzonroq boʻlishi mumkin. Ammo uning oʻzini qoplash muddati uzayadi.

Metanda yuradigan avtomobil oddiy benzinli avtomobildan asosan gaz uskunasi hisobiga qimmatroq boʻladi.

100 kilometrga 7,5 m³ metan sarflansa va 1 m³ metan narxi 5 800 soʻm boʻlsa, 100 kilometrlik safar taxminan 43 500 soʻmga tushadi.

Bu elektromobilni uyda quvvatlashdan qimmatroq, ammo benzinda yurishdan arzon. Shu bilan birga, metanda yuradigan avtomobilning oʻzi elektromobilga qaraganda ancha arzon boʻlishi mumkin.

Shuning uchun safar xarajati boʻyicha elektr koʻpincha ustun boʻlsa, avtomobilni sotib olish va undan foydalanishning umumiy xarajati boʻyicha metan foydaliroq.

Aytaylik, gazballon uskunasini oʻrnatish 4,8 mln soʻm turadi. Agar metan har 100 kilometrda taxminan 35 000 soʻm tejasa, u holda uskuna xarajati taxminan 14 000 kilometrdan keyin qoplanadi.

Qoplash muddati uskunani oʻrnatish narxi, avtomobilning sarfi va yonilgʻi narxiga bogʻliq.

Faqat yonilgʻi narxini solishtirishning oʻzi yetarli emas.

Elektrda har bir kilometr arzonroq boʻlsa ham, metanda yuradigan hamyonbop Cobalt elektr krossoverdan arzonroq tushishi mumkin.

Shuning uchun kalkulyator quyidagilarni alohida koʻrsatadi:

Agar besh yillik xarajatlar oʻrtasidagi farq atigi bir necha million soʻmni tashkil etsa, moliyaviy jihatdan aniq gʻolibni belgilash qiyin.

Bunday holatda quvvatlash imkoniyati, metan «zapravka»lardagi navbatlar, avtomobilning yurish masofasi, servis va kundalik foydalanishdagi qulaylik muhimroq ahamiyat kasb etadi.

Elektromobil koʻpincha yurish masofasi katta boʻlganda, uyda quvvatlanganda va avtomobildan uzoq muddat foydalanilganda foydali boʻladi.

Metan avtomobil narxi arzonroq, yurish masofasi katta va «zapravka» qulay boʻlganda tejamkor variant hisoblanadi.

Propan benzinga nisbatan xarajatlarni kamaytiradi, ammo metanga qaraganda tejamkorligi pastroq.

Benzin yurish masofasi kam va avtomobildan qisqa muddat foydalanish rejalashtirilganda oqilona tanlov boʻlishi mumkin.

Elektromobilni quvvatlash deyarli har doim arzon, ammo uni sotib olish va saqlash har doim ham arzon tushavermaydi.

Metan safar qiymati boʻyicha elektr energiyasidan ortda qolishi mumkin, lekin mashinaning oʻzi arzon boʻlgani uchun umumiy xarajat boʻyicha ustun kelishi mumkin. Propan oʻrtada, benzin esa kam yuradiganlarga mos keladi.

Natija beshta asosiy koʻrsatkichga bogʻliq: avtomobil narxi, yonilgʻi sarfi, yurish masofasi, energiya narxi va foydalanish muddati.

Kalkulyator avtomobil narxi, gaz uskunasi, yonilgʻi yoki elektr, texnik xizmat va qoʻshimcha xarajatlarni birgalikda hisoblaydi.

Qaysi vaqtda qaysi variant boshqasidan arzonroq boʻlishini aniqlash uchun hisob-kitob oylar kesimida amalga oshiriladi.

Barcha dastlabki maʼlumotlarni oʻzgartirish mumkin. Aniq natijaga erishish uchun mashina narxini, avtomobilning amaldagi yonilgʻi sarfini hamda oʻzingiz koʻproq foydalanadigan yonilgʻi yoki quvvatlash narxini kiritish tavsiya etiladi.