Оқ уй муҳожир ва қочқинлар кириб келишига нисбатан тақиқни юмшатишга мажбур бўлди

Жаҳон 30 Январь 2017 11361

АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти якшанба куни қочқинларни қабул қилиш ва аҳолиси асосан мусулмонлардан иборат бўлган етти давлат фуқароларини мамлакат ҳудудига киритмаслик бўйича чекловни бир қадар юмшатди. Бу ҳолат нуфузли республикачилар томонидан танқид тошлари отилгач, қолаверса, кўчалардаги минглаб америкаликлар қатнашган норозилик намойишлари фонида юз берди. 

Трамп жума куни қочқинларни қабул қилишни тўрт ойга тўхтатиб туриш ҳамда Сурия, Ироқ, шунингдек Яман, Сомали, Ливия ва Судан давлатлари фуқароларини қабул қилишни вақтинчалик тақиқлаш ҳақидаги фармонга имзо чекди. Бунга жавобан америкалик демократлар ҳамда кўплаб республикачилар жиддий танқид билан чиқишди. Фармон судларга кўплаб мурожаатлар келиб тушиши ҳамда АҚШ аэропортларидаги тушунмовчилик ҳолатларига сабаб бўлди.

АҚШ миллий хавфсизлик вазири Жон Келли кейинчалик етти давлат фуқароларида амал қилувчи грин-карталар бўлса, улар хориждан қайтганларида ҳеч қандай тўсиққа дуч келмасликларини маълум қилди. 

Якшанба куни кечқурун Америка аэропортларида тўхтатиб қолинган барча грин-карта эгалари мамлакатга киритилди, деган Рейтер агентлигига вазият билан таниш америкалик амалдор.

Президент танқидчиларининг маълум қилишича, бундай чоралар мусулмонларга нисбатан адолатсиз бўлиб, АҚШ қонунчилигини бузади ҳамда Американинг муҳожирлар учун меҳмондўст мамлакат сифатидаги ҳурматини тушириб юборади.

Трамп якшанба куни фармон “динларга тегишли эмаслиги”, хавфсизликни таъминлашга йўналтирилганини айтиб ўтди. У бу қадамни Американи жангарилардан ҳимоя қилиш усули деб баҳолади.

Вашингтон кўчаларига бир неча минг киши “Трампни мамлакатдан чиқариб юбориш керак” ва “Халқ қалби учун қўрқув даҳшатлидир” ёзувлари бўлган плакатлар билан чиқди.

Шунингдек Нью-Йорк, Лос-Анжелес, Бостон, Хьюстон, Даллас шаҳарлари ва аэропортларида ҳамда мамлакатнинг бошқа қисмларида ҳам норозилик намойишлари ўтказилди.

Сенатнинг халқаро муносабатлар бўйича қўмитаси раҳбари ва Трамп иттифоқчиси республикачи сенатор Боб Коркер президент фармони, айниқса грин-карта эгаларига нисбатан нотўғри талқин этилганини айтиб ўтди. 

“Маъмурият дарҳол фармонни тегишли равишда кўриб чиқиши лозим, ва мен бу жараёндан сўнг ҳамда хавфсизлик чоралари кучайтирилгач, ушбу дастурлардан кўплари яхшиланиши ҳамда тўғирланишидан умидворман”, - деди у.

Бироқ Трамп ўз қарорини ҳимоя қилмоқда.

“Аниқлик киритмоқчиман: бу мусулмонларга нисбатан тақиқ эмас. Буни ОАВлари нотўғри талқин қилишди”, - дея маълум қилди у якшанба куни.

“Бу динга тегишли эмас, балки террорга қарши ҳамда мамлакатимиз хавфсизлигини таъминлашга йўналтирилган. Дунё бўйлаб фармонда номи тилга олинмаган аҳолиси асосан мусулмонлардан иборат 40га яқин давлат бор”.

Президент қўшимча қилган: “Биз барча давлатлар фуқароларига яқин 90 кун давомида хавфсизлик чораларининг аксарият қисмини кўриб чиқиб, амалга татбиқ этганимиздан сўнг яна визалар беришни бошлаймиз”.

Оқ уй вакилининг хабар беришича, амалдаги визаси бўлган ва АҚШга қайтишни истовчи кишилар қўшимча текширувдан ўтиш учун Америка элчихонаси ёки консуллигига боришлари керак.

“Грин-карта эгаларига келадиган бўлсак, фармон кучи уларга нисбатан қўлланилмайди”, - деди Оқ уй маъмурияти раҳбари Райнс Прибас NBC телеканалига берган интервьюсида.

Прибас нима учун рўйхатга Саудия Арабистони, Афғонистон, Покистон ва Миср кирмаганлиги ҳақидаги саволга жавоб берар экан, “эҳтимол, фармонга келажакда бошқа мамлакатлар ҳам киритилишини мумкинлиги”ни айтиб ўтди.

Мамлакатнинг камида беш штати судьялари эса федерал ҳукумат томонидан фармон ижросини тўсиб қўйишди, бироқ унинг таъсир доирасига тушган бир неча киши адвокатлари якшанба куни бир қатор амалдорлар суд қарорларини бажаришдан бош тортгани ҳақида айтиб ўтишди.

Нуфузли республикачи сенаторлар Жон Маккейн ва Линдси Грэм Трамп фармони хавфсизликни кучайтиришга эмас, балки кўпроқ “террорчиларни” ёллашга ёрдам бериши мумкинлигини маълум қилишди.

Прибаснинг сўзларига кўра, АҚШга шанба куни келган 325 минг кишидан 109 нафари тўхтатиб қолинган ҳамда уларнинг кўпчилиги қўшимча саволлардан сўнг қўйиб юборилган.

“Тартибсизлик келиб чиқмади”, - деди у.

Халқаро аэропортлар жойлашган Калифорния, Массачусетс, Виргиния ва Вашингтон штати судьялари шанба куни мамлакатга кириб келган ҳамда Трамп фармони таъсирига тушган шахсларни давлатдан чиқариб юбориш қарорини тўсиб қўйди. 

Калифорния, Нью-Йорк ва яна 13 штат бош прокурорлари президент фармонини танқид қилиб, Трампнинг “хавфли” ва “конституцияга зид” ҳаракатларига қарши курашишга ваъда беришди.

Кўпроқ янгиликлар