Туркманистон бугун 1948 йил Ашхободда содир бўлган зилзила ва туркман халқи иштирок этган урушлар қурбонларига бағишланган хотира кунини нишонламоқда.

Ашхободда хотира маросимлари “Халқ хотираси” мемориал мажмуасида бўлиб ўтади. Шу ерда Ашхобод зилзиласи қурбонларига бағишланган “Руҳий таъзим” ёдгорлигига, шунингдек, Иккинчи жаҳон уруши ва туркман халқи иштирок этган бошқа урушларда ҳалок бўлганларга бағишланган “Халқ ўғлонлари” ҳамда “Адабий шараф” ёдгорликларига гул қўйиш маросими бўлиб ўтади. 

Анъанага кўра, ёдгорликларга гуллар мамлакат раҳбарияти томонидан Туркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедов бошчилигида қўйилади. Бердимуҳамедов зилзила пайтида ўз бобоси, Иккинчи жаҳон уруши фахрийси Бердимуҳаммад Аннаевни йўқотган.

Мусулмонлар урф-одатларига кўра, гуллар қўйилгач, ёдгорлик мажмуасида қурбонлик келтириш маросими ўтказилади ва ўтганлар хотирасига дастурхон ёзилади. Бундай маросимлар мамлакатнинг барча ҳудудларида ўтказилади.

Фото: PicQuery

1948 йилнинг 5 дан 6 октябрига ўтар кечаси содир бўлган Ашхобод зилзиласи XX асрда туркман халқи “бошига” тушган энг йирик табиий офат ҳисобланади. Ҳужжатларга кўра, бу фалокат натижасида шаҳар 98 фоизга вайрон бўлган. Кўп баҳс-мунозаралар қурбонлар сони ҳақида келиб чиққан. Бу масалага ойдинлик киритиши мумкин бўлган ҳужжатлар тақдим этилмаган. Бир неча тадқиқотчилар 100 минг ва ундан ортиқ одам ҳалок бўлганини иддао этишади. Бу борада Туркманистоннинг биринчи президенти Сапармурод Ниёзов ҳам ўз фикрини билдирганди. У ўзининг “Руҳнома” (Маънавият рисоласи) китобида Ашхободнинг 198 минг кишилик аҳолисидан зилзила пайтида 176 минг одам ҳалок бўлгани ҳақида ёзган эди. 

Туркманистон 2014 йилга қадар расмий равишда иккита мотам кунини нишонлаган: 1948 йилги Ашхобод зилзиласи қурбонлари хотирланадиган кун ва 12 январда нишонланадиган Гўктепа қалъасининг қурбон бўлган ҳимоячиларини (1881) ёдга олиш куни. Бердимуҳамедов 2014 йилдаги фармони билан ушбу икки санани ягона Хотира кунига бирлаштирди, у ҳар йили 6 октябрь куни нишонланади.