Eronda yangi Oliy rahbar, Putinning Trampga takliflari va harbiy kemalarini safarbar qilgan Fransiya – kun dayjesti

Saudiya Arabistoni Ar-Riyoddagi diplomatik kvartalni nişonga olgan dronni urib tuşirdi. AQŞ – Qatar, Kuvayt, Iordaniya va Bahrayndagi elçixonalari xodimlarini ham qisman evakuatsiya qilmoqda.

Fransiya harbiy kemalarini safarbar qilmoqda

Fransiya Yaqin Şarqdagi mojaro tufayli xavf ostida qolgan ittifoqçilarni mudofaa jihatidan qöllab-quvvatlamoqçi. Buning doirasida Örta Yer dengizi, Qizil dengiz va ehtimoliy Hormuz böğoziga öndan ortiq harbiy kemalar yubormoqda.

Ötgan haftada Kipr tomon yönalgan dronlar urib tuşirilgan edi. Şundan söng Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Örta Yer dengizining şarqiy qismiga yetib kelgan «Şarl de Goll» aviataşuvçi kemasiga taşrif buyurişidan oldin kiprliklarga birdamlik bildirdi. «Kiprga hujum qilinişi, bu — Yevropaga hujum qilinişidir», dedi Makron.

Yaqin Şarqdagi yuk taşiş yöllariga zarar yetişi va neft narxining oşib ketişi ortidan Yevropa davlatlari öz manfaatlarini qanday himoya qiliş masalasi ustida boş qotirmoqda.

Makronning ma’lum qilişiça, Fransiya mintaqaga jami 8 ta harbiy kema, 1 ta aviataşuvçi zarbdor guruhi va 2 ta vertolyot taşuvçi kema safarbar etadi. Uşbu kuçlar savdo kemalarini qöriqlaş uçun Hormuz böğozigaça borişi mumkin.

«Maqsad — mojaroning eng keskin pallasi tugaşi bilan, konteyner taşuvçi kemalar va tankerlarning xavfsizligini ta’minlaş orqali Hormuz böğozini bosqiçma-bosqiç qayta oçişdir", deya qöşimça qildi Makron tafsilotlarni oçiqlamasdan.

Putin va Tramp muhokamalari

Rossiya prezidenti Vladimir Putin duşanba kuni AQŞ prezidenti Donald Tramp bilan telefon orqali muloqot qilib, Eron atrofidagi mojaroni tezroq hal qiliş böyiça öz takliflarini bildirdi. Bu haqda Kremlning taşqi siyosat böyiça yordamçisi Yuriy Uşakov ma’lum qildi.

Uşakov jurnalistlarga ikki davlat rahbarlari Ukraina mojarosini ham muhokama qilganini aytdi. Uning aytişiça, Moskva özining frontdagi yutuqlari Kiyev muzokaraçilarini kelişuvga undaşi kerakligini qayd etgan.

U butun suhbatni «juda mazmunli» deb ta’rifladi va bu muloqot «ikki davlat örtasidagi kelgusi işlar uçun amaliy ahamiyatga ega bölişi ehtimoli yuqori» ekanini bildirdi.

Uşakovning sözlariga köra, Putin Eron mojarosiga tezroq siyosiy va diplomatik yeçim topişga qaratilgan bir qator fikrlarni ilgari surgan. Jumladan:

• Fors körfazi davlatlari yetakçilari bilan ötkazilgan muloqotlar;
• Eron prezidenti bilan bölgan aloqalar;
• Boşqa davlatlar rahbarlari bilan olib borilgan muzokaralar natijalari muhokama qilingan.

Donald Tramp esa, öz navbatida, AQŞ va Isroilning Erondagi harbiy operatsiyasi rivoji böyiça öz bahosini bergan. Uşakov bu borada «şubhasiz foydali va mazmunli fikr almaşinuvi bölib ötganini» ta’kidladi.

Şuningdek, ikki prezident global neft bozorlari kontekstida Venesueladagi vaziyatni ham körib çiqqan.

Nyu York meri qarorgohi yaqinida namoyişlar

Nyu York şahri meri Zohran Mamdani qarorgohi oldida ötkazilgan tartibsiz islomofobik namoyişda — qölbola bombalarni portlatişda ayblanayotgan ikki yigit IŞIDdan ilhomlanganini aytgan. Duşanba kuni ularga nisbatan federal darajadagi terrorizmga oid ayblovlar e’lon qilindi.

Reutersʼning yozişiça, 18 yoşli Emir Balat va 19 yoşli Ibrohim Kayumi şanba kuni Pensilvaniyadan Manhettenga xavfli qölbola portlovçi qurilmalar bilan kelişgan.

Nyu Yorkda esa bu vaqtda Zohran Mamdanining uyi oldida bir guruh öng qanot xristian faollari mer va musulmonlarga qarşi namoyiş ötkazayotgandi.

Videotasvirlarda yigitlardan biri kiçik qölbola portlovçi qurilmani yoqib, namoyişçilarga qarata otgani, söngra ikkinçi qurilmani ham yoqib, yerga taşlagani muhrlangan. Politsiya tutab turgan uşbu qurilmalarni öz vaqtida zararsizlantirişga ulgurgan. Heç kim jarohatlanmagan.

Zohran Mamdani zöravonlikni qoraladi U namoyişçilarning fikridan nafratlansa ham, ular öz fikrini bildiriş huquqi ega ekanini bildirdi.

Turkiya Eronning yana bir raketasini tutib qoldi

Duşanba kuni Turkiya NATO havo mudofaa tizimlari mamlakat havo hududiga kirgan Eronning ikkinçi ballistik raketasini urib tuşirganini ma’lum qildi. NATO matbuot kotibi alyans raketani tutib qolganini tasdiqladi va ittifoqçilarni himoya qilişga şay ekanini ta’kidladi.

Ötgan haftadagi raketadan farqli ölaroq, bu galgi raketa bevosita Turkiya havo hududiga kirib ulgurgan. Uning parçalari ğarbdagi Injirlik aviabaza va şarqdagi radar bazasi örtasidagi hududga tuşgan. Uşbu ikkala obektdan ham AQŞ va NATO foydalanadi. Hodisa oqibatida qurbonlar yöqligi aytildi.

Prezident Rajab Toyyib Erdöğan Eron raketa hodisasidan keyin zaruriy ogohlantirişlar olganini aytdi. «Eron notöğri va provokatsion qadamlar taşlaşda davom etmoqda», dedi Erdöğan.

Unga köra, Turkiya qöşimça çoralar körişda davom etadi. Duşanba kuni ertalab Şimoliy Kiprga oltita F-16 qiruvçi samolyoti joylaştirildi. Erdöğanning ta’kidlaşiça, Turkiyaning asosiy maqsadi — mamlakatni Eron uruşi «olovidan» uzoqda tutişdir.

Eron hodisa böyiça hozirça izoh bermadi. Biroq avvalroq mintaqa davlatlari bilan uruş qilmayotganini va Turkiyani nişonga olmaganini bir neça bor ta’kidlagan edi.