Infografika: 2026 yilda dunyoda internet erkinligi

Ma’lumotlar Cloudwards kompaniyasi tayyorlagan 2026 yilgi internet erkinligi indeksiga asoslangan. Unda davlat siyosati to‘rt yo‘nalish bo‘yicha baholangan: torrent-trafik, VPN’dan foydalanish imkoni, kattalar uchun mo‘ljallangan kontentga kirish va siyosiy hamda fuqarolik fikrini erkin ifoda etish darajasi.

Hech bir davlat ideal natijaga erishmagan. Shunga qaramay, to‘rt qit’ada joylashgan 11 ta mamlakat 92 ball bilan birinchi o‘rinni bo‘lishib turibdi. Bular: Belgiya, Kosta-Rika, Daniya, Finlandiya, Islandiya, Lixtenshteyn, Yangi Zelandiya, Norvegiya, Slovakiya, Surinam va Timor-Leste.

Yevropa davlatlari ushbu yetakchilar guruhining yarmidan ko‘prog‘ini tashkil qiladi, ayniqsa Shimoliy Yevropa mamlakatlari ajralib turadi. Bu o‘rinda yagona istisno — 80 ball to‘plagan Shvetsiyadir. Skandinaviya davlatlari liberal va bag‘rikeng jamiyatlari, shuningdek, siyosiy tizimlari bilan tanilgan.

Kutilmagan darajada yuqori o‘rinlarni Surinam va Timor-Leste ham egallagan. Janubiy Amerika va Osiyoda joylashgan bu rivojlanayotgan davlatlar ijtimoiy tarmoqlar va internetga kirishni deyarli cheklamaydi.

Reytingning qarshi tomonida esa 0 ball bilan KXDR turibdi. U yerda faqat juda kam sonli fuqarolargina global internetdan foydalana oladi. Uning o‘rniga tashqi axborotni filtrlaydigan “Kvanmyon” milliy tarmog‘i qo‘llanadi.

Undan keyin Xitoy va Rossiya keladi. Ular Eron va Pokiston bilan birga dunyodagi eng past ko‘rsatkichlardan biri — 4 ballni olgan. Shu bilan birga, taqdim etilgan matnda Rossiyadagi bu cheklovlar “MHO” sabab vaqtinchalik xarakterga ega ekani ta’kidlangan. Cloudwards manbasida esa Rossiya, Xitoy, Eron va Pokistonning har biri 4 ball olgani, ularda ayrim global platformalarni bloklash yoki vaqtincha cheklash amaliyoti mavjudligi qayd etilgan.

Xitoyning “Buyuk fayrvoli” dunyodagi internet senzurasining eng mashhur mexanizmlaridan biri hisoblanadi. U mamlakat rahbariyatiga nisbatan tanqidlarni cheklash va siyosiy jihatdan nozik kontentni, masalan, Tyananmen maydonidagi namoyishlar haqidagi materiallarni bloklash uchun ishlatiladi. Shuningdek, u xorijiy platformalar va ijtimoiy tarmoqlarga kirishni ham cheklaydi.

AQSh 64 ball bilan Avstraliya, Fransiya, Germaniya va Yaponiya bilan birga reytingning o‘rtalarida joylashgan. Buyuk Britaniya 52 ball bilan biroz pastroq o‘rinda turibdi, bu esa qisman kattalar uchun mo‘ljallangan kontentga kirishni tartibga soluvchi so‘nggi qonunlar bilan izohlangan. Cloudwards ro‘yxatida Germaniya, Yaponiya va AQShning 64 ball olgani, Buyuk Britaniya esa 52 ball bilan qayd etilgan.

Yaqqol istisnolardan biri — Janubiy Koreya. U 32 ball to‘plagan, bu esa Kuba, Qozog‘iston va Venesuela kabi 36 ball olgan davlatlardan ham past. Bu holat internet erkinligi darajasiga nafaqat siyosiy tuzum, balki muayyan kontent cheklovlari ham ta’sir qilishini ko‘rsatadi.