PM imtihoni natijalari: smenalar böyiça “ğalati” farqlaniş kuzatilgani aytilmoqda

Endi testologiya nuqtayi nazaridan olsak, har bitta smenada har xil ball olganlar çiqişi kerak. Masalan, 95 ball olganlar faqat bitta smenada uçrab, ikkinçi smenada uçramasligi mumkin emas. Agar şunday holat yuzaga kelsa, demak, bu yerda nimadir xato ketganini anglatadi.

Va yana bir holat, qaysidir smenadagilar A toifadagi testni yaxşiroq yeçgan, qaysidirlari B toifadagisini. Bu ham bir tuşunarsiz narsa. Şuni testologiya nuqtayi nazaridan asoslab, nima uçun bunday natijalar olinganini, bu testlarning işonçlilik körsatkiçlari qandayligini agentlik yoki Cambridge tuşuntirib beroladimi?

Imtihonda berilgan testlarni testologiya nuqtayi nazaridan tuşuntirib berişsin, çunki bu juda ham ğalati natijalar”, – deydi u.

Yana bir ta’lim böyiça mutaxassis, pedagog Şokir Tursun esa test savollari validligiga şubha bildirdi.

“Validlik testdan çiqariladigan xulosaning yaroqli ekanini anglatadi. Bizning keysimizda bu prezident maktabida kimlar öqişini hal qilişdir. Butun dunyoda agar test yuqori ta’sir kuçiga ega bölsa, uning validlik dalillari keltirilişi kerakligi tan olinadi. Ammo bizning test taşkilotlarimiz (hatto bizning xalqaro hamkorlarimiz ham) bu qoidaga amal qilişmaydi. Ana şu validlik dalillaridan biri test spetsifikatsiyasi hisoblanadi.

Kitobi böyiça, PIIMA (Ixtisoslaştirilgan ta’lim muassasalari agentligining avvalgi qisqartma nomi – tahr.) kiriş testlari spetsifikatsiyasini oldindan e’lon qilişi kerak edi. Ana şu e’lon qilinmagan spetsifikatsiya oqibatida testga kirayotgan öquvçi undan qanday könikmalar talab qilinişini aniq bila olmayapti. Bu esa repetitorlarga borib yurgan bolaning imkoniyatlarini oşirib yuboradi. Natijada repetitorga borganlar va bormaganlar orasidagi katta jarlik hosil böladi.

Test spetsifikatsiyasi e’lon qilinmagani sababli hamma öziça tayyorlangan. Repetitorlar ham şunday qilar ekan.

Toşkent şahri, Nurafşon, Andijon, Xiva, Buxoro PMlarining test natijalari ham şuni aytib turibdi nazarimda. Faqat endi repetitorga borganlar ham omadi kelib, repetitor ustozi ötib bergan mavzudan test tuşsa, yeçgan. Yangi mavzuni esa bola topa olmagan. Ana şuning uçun ham bir xil ball töplaganlar bir xil smenada turibdi.

Bu holat testlarning umumiy vazni ham bir xil emasligini anglatadi. Çunki natijalar bir xilligi öquvçilar aynan bir xil variantlardagi bir xil savolni yeça olmagani hisobiga yiqilganini anglatadi”,– deya yozadi Şokir Tursun.

Agentlik: Baholaş metodikasini Kembrij mutaxassislari işlab çiqqan

Kun.uz muxbiri holat yuzasidan Ixtisoslaştirilgan ta’lim muassasalari agentligi rahbari Alişer Ubbiyev bilan boğlandi. U testlarni tuziş va natijalarni baholaş şartnoma asosida jalb etilgan Kembrij xalqaro ta’lim taşkiloti zimmasida ekanini aytdi.

“Cambridge'ning xalqaro baholaş tartibi bor, bu "Rush Analysis" deb ataladi. Köplab testologlar buni juda ham yaxşi tuşunadi. Cambridge imtihonda qatnaşgan bolalarni özlarining baholaş tizimi orqali baholamoqda. Bu baholaş metodikasi biz tomonimizdan işlab çiqilmagan, şunga biz bu tomondan aniq, lönda tuşuntiriş berişimiz murakkab.

Bundan taşqari, [nomzodlar] bir xil murakkablik darajasida yeçgan, şunga qarab ularning ballari bir-biriga öxşaş bölişi tabiiy. Bu böyiça ötgan yilgi natijalarni ham taşlab berişimiz mumkin, kerak bölsa. Har doim xuddi şunday bölgan.

Lekin bolalarning qaysi smenada qaysi variantni yeçganini oçib körişsa, bir bolaning qayd etgan javobi boşqa bolada takrorlanmagan. Hozir ball nuqtayi nazaridan bir smenada bir xillik yuzaga kelyapti”, – deya javob berdi u.

Ubbiyev test topşiriqlarining spetsifikatsiyasi nima sabab e’lon qilinmayotgani haqidagi savolga ham javob berdi.

“Biz namuna savollarini berganmiz. Heç qayerda savollarning spetsifikatsiyasi e’lon qilinişi kerak bölgan bir qonun-qoida yoki Vazirlar Mahkamasi, prezident qarorlari bilan tasdiqlangan me’yor yöq. Kimdir, qaysidir mustaqil bloger, boşqalar bu narsa berilişi kerak-ku desa, şunday bölib qolmaydi.

Biz har yili savollar namunasini Cambridge Assessment taşkilotidan tasdiqlatib olib qöyamiz, birga bir [savollarni] qöyişga haqqimiz yöq. Taşkilot bunga intellektual mulki sifatida qattiq qaraydi. Şu sababli faqatgina namunasini qöyib boramiz”, – dedi u.

Agentlik direktori baholaş tizimi böyiça Cambridge Assessment International Education taşkilotidan tuşuntiriş berişni söraşini ham aytdi.

“Bu baholaş tizimi bilan boğliq”

Kun.uz suhbatlaşgan ta’lim tizimiga yaqin manba holat yuzasidan öz fikrini bildirdi.

“Bu imtihonda bitta savolga neça ball berilişi oldindan aniq bölmaydi. Misol uçun, A toifadagi savollar böyiça 1-smenadagi bir qança bolalar 81,4 ball, 2-smenadagilar esa 81,5 ball töplagan. Lekin ular katta ehtimol bilan bir xil – yo bitta, yo ikkita savolda xato qilişgan. Bu baholaş tizimi bilan boğliq: savolning qiyinlik darajasi unga berilgan töğri va notöğri javoblar şkalasidan kelib çiqib belgilanadi.

Misol uçun, 1-smenadagi 1-savolga mingta boladan 900 tasi töğri javob bergan bölsa, demak bu savolning qiyinlik darajasi 0,9 böladi. 2-smenadagi 2-savolga 850 ta bola töğri javob bergan bölsa, demak bu savolning qiyinlik darajasi 0,85 çiqadi. Şuning uçun 1-smena bilan 2-smena bir-birini bir xil ball bilan takrorlaş ehtimoli deyarli yöq. Ya’ni aksinça, agar takrorlasa, şubhali bölib qoladi”, – deya tuşuntirdi u.

Eslatib ötamiz, avvalroq PMga kiriş imtihonlarining 1-smenasida tuşgan savollar keyingi smenalarda ham takrorlangani haqida xabarlar tarqalgan, agentlik buni rad etgan edi.

19 iyul kuni agentlikda OAV vakillari bilan muloqot taşkil etildi. Unda imtihonlar bilan boğliq holatlar yuzasidan bir neçta savollarga javob berildi.

• Mazkur materialga oçiq kiriş imkoniyati texnik sabablarga köra muayyan muddatga çeklangan edi. Tahririyat buni boşqaça talqin qilmaslikni söraydi.