Talaba böliş orzusi sarobga aylandi. Noma'lum ta'lim dasturi jabrlanuvçilariga kim yordam beradi?
|13:52 / 30.01.202086 97711 min
Angliyaning yetakçi universitetlarida va Özbekistonda joylaşgan xalqaro universitetlarda öqiş orzusida bölgan 41 nafar yoşlar qariyb 7000 ming AQŞ dollaridan tölab, «Foundation year» degan yangi dastur asosida 6 oy öqiganidan söng özlari kutgan natijaga erişa olmagan. Oqibatda tölagan pullariga kuyib qolmoqda.
Bir neça kun oldin tahririyatga bir guruh yoşlar murojaat bilan kelişdi. Ularning aytişiça, 2019 yilda «NCUK foundation» (NCUK – Britaniyaning şimoliy universitetlari konsorsiumi) dasturi böyiça ta'lim beradigan «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» nodavlat ta'lim muassasasiga 7 ming AQŞ dollari tölab, 6 oylik dastur böyiça öqişni boşlaşgan.
Öziga xos katta tantana bilan taşkil etilgan oçiliş marosimida Buyuk Britaniyaning öşa paytdagi elçisi Kristofer Allan, Oliy Majlis Senatining Fan, ta'lim va soğliqni saqlaş masalalari qömitasi raisi örinbosari Gulçehra Rixsiyeva, Oliy va örta maxsus ta'lim vazirining birinçi örinbosari Murodullo Xolmuxamedov, Mirzo Uluğbek tumani hokimi Şavkatbek Irgaşev, Yoşlar ittifoqi raisining amaldagi raisi (u vaqtda birinçi örinbosar) Alişer Sa'dullayev hamda Xalq ta'limi vazirligi vakillarining iştirok etgani, bu tadbirlar esa mahalliy televideniye va boşqa ommaviy axborot vositalarida keng yoritilgani yoşlarning uşbu loyihaga qiziqişi yanada ortişiga sabab bölgan.
Ma'lumot uçun, «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» öz faoliyatini 2019 yil yanvar oyidan boşlagan. Fuqaro Feruza Omonova uşbu nodavlat ta'lim muassasasining direktori lavozimida işlagan va muassasaning taşkil bölişida bevosita boş-qoş bölgan. Aziz Hamidov esa özini regional direktor deb atagan.
Ta'lim muassasasi tomonidan öquvçilarga bu dastur – universitet oldi tayyorgarlik dasturi ekani, bu ta'lim muassasanini bitirib, imtihonlarni muvaffaqiyatli topşirgan öquvçilar Buyuk Britaniya, AQŞ, Avstraliya va Irlandiya davlatlaridagi universitetlardan taşqari, Toşkent şahridagi Turin Politexnika universiteti, Singapur menejmentni rivojlantiriş instituti va Xalqaro Vestminster universitetiga ikkinçi kursdan, heç qanday imtihonlarsiz qabul qilinişi haqida ma'lumotlar berilgan.
Tahririyatga şikoyat bilan kelgan abituriyentlar ta'lim muassasasiga qabul jarayonida mutassaddilar tomonidan aldov işlatilgani, darslar juda tez ötilgani sababli köp mavzularga tuşuna olişmagani, yakuniy imtihon vaqtida ötilmagan mavzulardan ham savollar tuşgani, imtihondan esa deyarli barça öquvçilar yiqilgani, qolaversa imtihon varaqalarini körişga ruxsat bölmagani va apellyatsiya topşiriş imkoni ham berilmaganini ma'lum qilişdi. Öquvçilarning dardini tinglagaç, ta'lim muassasasida bölib, Aziz Hamidovning özidan izoh oldik.
Uning aytişiça, ta'lim muassasasi olgan litsenziya faqatgina maktabdan taşqari ta'lim beriş huquqini berar ekan.
Mavzuga oid
«Özbekiston uçun «Foundation» yangi dastur. Biz bu dasturni öqitadigan Özbekistondagi birinçi markazmiz. Bu örta ta'lim ham, oliy ta'lim ham emas - bu alohida dastur. Bu yerda, Özbekiston dunyo ta'lim tizimini endi özlaştirayotganini ham inobatga oliş kerak, «Foundation» dasturini öqib, imtihonlardan qoniqarli baho olgan öquvçilar NCUK universitetlarida imtihonlarsiz, ikkinçi kursdan öqişni davom ettiriş imkoniyatiga ega böladi.
«Foundation» dasturi Angliyada oliy ta'limning bir qismi hisoblanmaydi. Angliyada maktabda 12 yil, bakalavr darajasiga erişiş uçun esa 3 yil öqiladi», - deydi u.
Şuningdek, uning qöşimça qilişiça, markazda yöl qöyilgan aksariyat xato va kamçiliklarga, qolaversa haqiqatga töğri kelmaydigan va'dalar berilişiga, muassasaning sobiq direktori Feruza Omonova tomonidan yöl qöyilgan.
A.Hamidovga köra, «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» nodavlat ta'lim muassasasi vakillari Özbekistondagi xorijiy oliy ta'lim muassasalari bilan muzokaralar olib borgan. Biroq, muzokaralarda uşbu universitetlar tomonidan talabalar umumiy asoslarga köra qabul qilinişi, «NCUK foundation» dasturini tamomlaganlar uçun alohida imtiyoz yoki ustunlik huquqi berilmasligi ma'lum qilingan.
Lekin, tahririyatga murojaat qilgan markaz öquvçilari taqdim etgan videolavhalarda Aziz Hamidov abituriyentlarga uşbu ta'lim dargohini bitirib, Toşkentdagi Vestminster va Turin politexnika universitetlari hamda Singapur menejmentni rivojlantiriş institutlariga imtihonlarsiz, töğridan-töğri ikkinçi kursdan öqişga qabul qilinişlariga işontirgan.
Bundan taşqari, bu kabi ma'lumotlar «Sevimli» va «Mening yurtim (MY5)» telekanallari orqali ham efirga uzatilgan.
Bu holatga yanada aniqlik kiritiş maqsadida Toşkent şahridagi xalqaro Vestminster va Turin politexnika universitetlari hamda Singapur menejmentni rivojlantiriş instituti bilan boğlandik. Mazkur oliy ta'lim muassasalari deyarli bir xil: «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» bilan heç qanday şartnoma, kelişuv yoki memorandum bölmagani, «NCUK foundation» sertifikatlariga ega öquvçilarning nomzodlari esa individual tarzda körib çiqilib, ingliz tili darajasini tasdiqlovçi tegişli sertifikatlari bölgan taqdirdagina, uşbu ta'lim dargohlarining aynan birinçi bosqiçi (kursi)da öqiş uçun hujjat topşirişi mumkinligini ma'lum qilişdi.
Bundan taşqari, Toşkent şahridagi Singapur menejmentni rivojlantiriş institutining marketing böyiça katta menejyeri quyidagilarni ma'lum qildi: «Bu nodavlat ta'lim muassasasi Toşkent şahridagi Singapur menejmentni rivojlantiriş instituti bilan heç qanday şartnoma yoki memorandum yöqligiga qaramay, öz tarğibot işlarida bizning institut nomini bemalol işlatişi juda hayratlanarli hol. Özbekiston Respublikasi Oliy ta'lim qonunçiligiga köra, 11-sinfni bitirgan öquvçilar oliy ta'lim muassasasining ikkinçi bosqiçiga öqişga qabul qilinmaydi».
Darhaqiqat, «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» nodavlat ta'lim muassasasida kollej va litsey bitiruvçilaridan taşqari, 11-sinf maktab öquvçilari ham tahsil olişgan.
Hayratlanarlisi, Aziz Hamidovning sözlariga köra, sobiq direktor Feruza Omonova boşçiligidagi avvalgi rahbariyatning qilgan eng katta xatosi: maktabda öqiyotgan bolalarni parallel tarzda öqişga qabul qilgani ekan. Vaholanki, aynan uşbu ma'lumot Aziz Hamidovning şaxsan özi tomonidan 2019 yil yanvar oyida «NCUK foundation Tashkent» telegram-guruhiga taşlangan videoda aytib ötilgan edi.
Taraflarning qarama-qarşi fikrlariga oydinlik kiritiş maqsadida Feruza Omonova bilan ham uçraşib, suhbatlaşdik. Omonova garçi tahririyatga taşrif buyurgan bölsada videointervyu berişni istamadi. Uning xohişiga köra, suhbat audio şaklida yozib olindi.
Aytiş mumkinki, suhbat çoğida Omonova Aziz Hamidov u kişini nimada javobgar deb hisoblayotgan bölsa, xuddi öşa masalalarni Hamidovning öziga yukladi. Feruza Omonova bilan bölgan suhbatdan quyidagi iqtiboslarni keltirişimiz mumkin:
- «Men direktor bölişimga qaramay, Aziz Hamidov meni heç qanday işga aralaştirmas edi»;
- «Ta'lim sifatiga Jyeniffer Krisp degan akademik direktor javobgar bölgan»;
- «Mening fikrimça, Aziz Hamidov bolalarni Angliyaga jönatmaslik va özi Toşkent şahrida oçişni rejalaştirayotgan universitetiga öqişga oliş maqsadida, imtihon baholarini atayin pasaytirgan bölişi mumkin»;
- «Aziz Hamidov öquvçilarning orqasidan, ularni haqorat qilar edi»;
- «Aziz Hamidov bitta öquvçini qasddan, noqonuniy tarzda markazdan haydab yuborgan, uni öqişdan haydaş töğrisidagi buyruq noqonuniy bölgani uçun men uni imzolamaganman»;
- «Aziz Hamidov öquvçilarga nisbatan adolatsizlik qildi. Bolalar imtihondan yiqilganlaridan keyin, ularga apellyatsiya topşiriş imkonini bermadi».
Biroq, Feruza Omonova Aziz Hamidov manziliga aytilgan yuqoridagi gaplarini tasdiqlovçi biror-bir hujjat taqdim etmadi.
«Öquvçilar bilan bölgan holat qonuniy, lekin adolatsiz böldi», - deb hisoblaydi muassasaning ayni kundagi sobiq direktori.
Mutassadilar örtasida yuzaga kelgan bu nizoda, ta'lim muassasasida 7000 AQŞ dollari evaziga öqigan yoş avlod va ularning ota-onalarida nima ayb bor, degan savol tuğilişi tabiiy. Lekin tanganing ikkinçi tomoni bölganidek, bu ta'lim muassasasida öqiganlar va ularning ota-onalari öz vaqtlari va naqdlariga e'tiborsiz bölgani turgan gap. Çunki, bu markazga öqişga kiriş şartnomasida muassasa vakillari tomonidan va'da qilingan ayrim kafolatlar aks ettirilmagan.
Misol uçun, şartnomaning 6-bandida yozilişiça, «Markazda dasturni özlaştirib, imtihonlardan ötiş ballini olgan öquvçilarga NCUK universitetlariga kiriş kafolatlangan. Öquvçining qaysi universitetga kirişi esa olgan ballariga boğliq», deb yozilgan, ya'ni Toşkent şahrida joylaşgan xalqaro universitetlarda öqişni davom ettiriş şartnomada közda tutilmagan. Bu faqat oğzaki ravişda va'da qilingan.
Biroz avval Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta'limni nazorat qiliş davlat inspeksiyasi «BRITISH FOUNDATION TASHKENT» nodavlat ta'lim muassasasi litsenziyasiga oid quyidagi xabarni e'lon qilgan edi:
Darvoqe, jurnalistik suriştiruvlar davomida şuni aniqladikki, ayni kunda Feruza Omonova ta'sisçilar bilan yuz berayotgan kelişmovçiliklar sabab öquv markazidagi egallab kelgan lavozimidan böşatilgan. Omonova özining işdan böşatilişini ğayriqonuniy deb hisoblab, sudga da'vo ariza kiritgan. «Omonova ham farişta emas» deb hisoblayotgan Aziz Xamidov esa unga qarşi jinoyat işi qözğatişni sörab prokuratura organlariga şikoyat qilgan.
Uşbu suriştiruvda aytilgan gaplar qançalik rost yoki yöqligi, kim haq va kim nohaqligi, kim kimning oldida javobgarligini vakolatli organlar hal qiladi. Biz esa faqatgina oçiq qolgan savollarni aytib ötişni lozim topdik, xolos.
Xöş:
Markaz olgan litsenziya Özbekistonda bu turdagi ta'limni beriş uçun yetarli asos böla oladimi?
Markaz mutassaddilari tomonidan berilgan va'dalarning yolğon bölib çiqqani va buning orqasidan insonlar bir neça ön million miqdordagi pullariga kuyib qolgani huquqni muhofaza qiluvçi organlar tomonidan körib çiqiladimi?
Uşbu markazdagi ta'lim turi va uning sifati kim tomonidan nazorat qilinişi lozim edi va nima uçun öz vaqtida nazorat qilinmagan?
Uşbu ta'lim muassasasida öqib, bugungi kunda heç qayerga ötmayotgan sertifikatlarga ega bölgan öquvçilar qismati nima böladi?
Kun.uz tahririyati önlab fuqarolarning noroziligiga sabab bölayotgan mazkur nizoga vakolatli davlat idoralari e'tibor qaratişiga umid bildirib qoladi.
