Qiynoqlar yangi davrda ham davom etmoqda. 10 oylik qamoqdan söng oqlangan ayol hikoyasi
|15:47 / 28.05.202181 15017 min
Qotillikda ayblanib, 10 oy umrini qamoqda ötkazgan andijonlik Asroraxon Hamdamova sud zalidan ozod etildi. Ayol va uning advokati tergovdagi qiynoq, nohaqliklar va dalillarning soxtalaştirilgani haqida Kun.uz'ga sözlab berişdi. Tergovni Boş prokuraturaning Öta oğir jinoyatlarni tergov qiliş boşqarmasi ötkazgan.
2020 yil 21 iyun kuni Andijon viloyati Asaka tumanida mudhiş hodisa yuz berdi. 9 yoşli norasida gödak öta şafqatsizlik bilan öldirib ketildi.
Boş prokuratura olib borgan tergov harakatlari natijasida uşbu jinoyatni marhumaning qöşnisi Asroraxon Hamdamova sodir etgan deb topildi.
Unga nisbatan ojiz ahvoldagi şaxsni öta şafqatsizlik bilan qasddan öldiriş, bosqinçilik, öğrilik va firibgarlik jinoyatlari böyiça ayblovlar e'lon qilinib, işi sudga oşirildi.
Ammo, Asroraxon Hamdamovaga qasddan odam öldiriş, bosqinçilik va öğrilik böyiça qöyilgan ayblovlar sudda öz isbotini topmadi. Andijon viloyat sudi jinoyat işlari böyiça sudlov hay'atining şu yil 5 maydagi hukmi bilan u oqlandi va sud zalidan ozod etildi.
Hali yoşiga tölmagan çaqaloği bölsa-da, qariyb 10 oy vaqt qamoqda yaşagan qahramonimiz va uning advokati huquqni muhofaza qiluvçi organ xodimlarining ruhiy va jismoniy tazyiqlari, tergov organining noqonuniy harakatlari va qanday qilib soxta dalillar asosida ayblov e'lon qilingani haqida Kun.uz'ga sözlab berişdi.
«Stolda ötirganimda qayoqdan kelib urganini bilmay qoldim, peşonamda kökargan joylari ançagaça ketmadi» — Asroraxon Hamdamova hikoyasi
— 2020 yil 21 iyun kuni soat 5lardan ötganda bolam bilan öz ota uyimga ketmoqçi edim. Kiyinib tayyor bölganimda qöşni hovlidan baqir-çaqir ovozlar eşitildi. Keyin taşqariga çiqqanimizda qöşnimiz 9 yoşli Qunduzoy öldirib ketilganidan xabar topdik. Men biroz avval Qunduzoyni özlarining xovlilarida körgan edim. Şu bois hammamiz hayratda qoldik. Men qöşnimizning bolalarini juda yaxşi körardim.
Köp ötmay bizning uydagilarning hammalarini, turmuş örtoğim va qaynukalarimni tergovga olib ketişdi. Keçga yaqin meni ham tergovga çaqirişdi. Borganimda birinçi gaplaşganim meni tergov qilgan Sanjar aka bölgan. Sanjar aka, yana bitta organ xodimi menga savollar berişdi. Oxirgi marta qaçon körganimni aytib berdim. Öşa kuni keçki payt uyga qaytib keldik.
Uyga kirganimizda oyijonim tergovda nimalarni söraşgani bilan qiziqdi. Oyijonim ekspertiza Qunduzoy nomusiga tegilgan çiqqanini aytdi. Ertasi kundan yana tergovga çaqirildim. Meni har gal Umid aka Karimov ertalab tergovga çaqirib, keçgaça özi televizor tomoşa qilib, xohlagan narsasini olib kelib yeb, mendan heç qanaqa savol söramasdan, keçgaça, soat 9-10 gaça meni olib ötirib, 9-10dan keyin soatiga qarab, böldi, endi ketavering der edi. Nimaga meni çaqirib olib, uşlab ötiribsiz, emizikli bolam bor deyişimga qaramasdan, tergovga çaqiravergan.
Mavzuga oid
Tergov vaqtida xöjayinimni ham 6 oy oldin uruşgani holati böyiça 15 sutkaga qamab qöyişdi.
Qunduzoyning onasi Dilnoza opa bilan örtamizda oldi-berdimiz bor edi. Töylarga borganda Dilnoza opa ham meni tillalarimni taqib borardi. Men farzand körib, «roddom»dan çiqişimga Dilnoza opaning tilla zanjirini taqib turganman. Uzilgan tilla zanjir ipda boğlab qöyilgan edi. «Roddom»dan çiqib, uyga borganimda boğlangan ipi uzilib ketib, qayerdadir tuşib qolgan ekan, yöqotib qöyganman. Tergov davrida tergovçilarga şu voqea qöl kelib qolib, meni firibgarlikda ayblaşdi va ikki sutkaga qamab qöyişdi. U yerda organ xodimlarining xonasiga olib kirib, yana tergovni boşlaşdi.
Umid aka: «Böldi, qizni sening ering öldiribdi», dedi. Mening erim qilmagan, erim buni isbotlab böldi, erim heç qaçon bunaqa iş qilmaydi, deganimda: «Yöq, sening ering qilmagan, lekin hammasini böyniga olib böldi», dedi. «Şuning uçun sen böyningga ol», deb ustimdan kulişdi. Şunaqa gaplar bilan menga tazyiq ötkazişib, yomon ahvolga tuşirib qöyişdi.
Keyin meni devor burçagiga turğazib qöyib, yomon gaplar bilan haqorat qilişdi. Umid Karimov: «Böyninga qöyaman, aytib berasan hammasini» dedi. Keyin yonimga kelib: «Agar böyningga olmaydigan bölsang», deya menga qöllari bilan tegindi. Qöli bilan tegingandayoq men özimni yöqotib qöyib, oyoğimdan belimgaça uvişib, badanimdan qon ketdi.
Jinoyat sodir etilişi böyiça holatni özlari qoğozga çizib berişdi va mendan şular böyiça gapirişimni talab qilişdi. Piçoqni qayerdan olganim, uyga qanday kirganim, qotillik sodir bölgan vaziyat, barça-barçasini organ xodimlarining özlari tuzgan reja böyiça gapirib berişimni talab qilişdi.
Aslida men tergovda heç narsani gapira olmaganman. Xodimlar örgatgan gaplari miyamdan çiqib ketib qolavergan. Prokuraturada videoga olinadigan vaqtda ham menga örgatib bölib, gapirib ber, deb baqirganda ham örgatgan gaplari qörqqanimdan esimdan çiqib qolavergan. Videoni öçirib turib, boşqatdan örgatib, gapirtirişgan.
Bir gal şunday holat böldiki, Sanjar aka stolda ötirganimda qayoqdan kelib urganini bilmay qoldim. Peşonamda kökargan joylari ançagaça ketmadi. Egila olmay qolgandim. Tazyiq va jismoniy zöravonliklar haqida psixolog opaga aytgandim, ammo foydasi bölmadi.
Körsatuvlarni voqea joyida közdan keçiriş tergov harakatiga olib borişganida umuman özimda emas edim. Çunki tez yordam çaqirilganda menga ukol qilişgan va suv içirişgandi. Men bu jarayonning tasvirlarini sudda kördim. Töğrisi, bunaqa ahvolga heç qaçon tuşmaganman.
Tergov davrida ham ruhiy, ham jismoniy tazyiqlar qöllanildi, besabab kaltaklaşdi, aybsiz böla turib, ayol boşimga 10 oy umrim qamoqxonada ötdi. Öşa vaqtlarda içimdan nimalar ötgani özimga va yolğiz Allohga ayon. Hozir eslagim ham kelmaydi. Allohga şukr, oqlanib çiqdim, deydi suhbatdoşimiz.
***
Advokat: «Asroraga qarşi biror dalil-isbot topilmadi»
2020 yil 3 iyuldan boşlab Asrora Hamdamovaning himoyasiga kirişgan «LAWYER MASDAR» advokatlik firmasi advokati Oybek Abdurahmonov maşaqqatli keçgan tergov va sud jarayonlarini quyidagiça tasvirlaydi.
— Asakadagi bu mudhiş voqea, ya'ni 9 yoşli qizça – Qunduzoy Isroilovaning şafqatsizlarça öldirilişi butun Özbekistonni larzaga soldi. Men 2021 yil 3 iyuldan qotillikda gumon qilinayotgan Asrora Hamdamovaning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qiliş jarayonida şunga amin böldimki, A.Hamdamovaning harakatlarida umuman jinoyat alomatlari bölmagan. Nafaqat biz, balki odil sud ham işni örganib çiqib, aniq bir töxtamga keldi.
Qotillik sodir etilgan kuni marhuma Qunduzoyning onasi Dilnoza Ahmadaliyeva A.Hamdamovaning kelin bölib tuşgan uyida bölgan. Dilnoza Ahmadaliyeva va Asrora Hamdamova gaplaşib turganida, Asrora onasining uyiga bormoqçi ekanini va soçini turmaklatiş uçun qöşni «salonçi» ayolni telefon orqali çaqirmoqçi ekanini aytadi. Bundan taşqari, Asrora turmuş örtoği bilan ham boğlanişi kerak bölgan. Asroraxonda telefon yöqligi sabab, Dilnoza Ahmadaliyeva uyida qizi Qunduzoyda telefon borligini va A.Hamdamovaga olib çiqib, işlatişi mumkinligini aytadi. Asrora tört-beş daqiqada kirib çiqqan. Bu Dilnoza Ahmadaliyevaning körsatmalari bilan tasdiqlanyapti.
Şuni aytib ötiş kerakki, köp noaniqliklar mana şu – A.Hamdamovaning marhumaning uyiga kirib çiqiş vaqti bilan boğliq. Men özim tajriba sifatida öşa joyning özida, ular gaplaşib turgan joydan marhumaning uyi darvozasiga borib-kelişni metrlab, qadamlab ölçab çiqdim. 3 daqiqa-yu, 15 soniya vaqt ketdi. U mana şu vaqt oraliğida turgan joyidan xonadonga borib, xonama-xona kirib, moddiy qiymatliklarni tortmalardan izlagan bölişi kerak. Bu umuman mantiqqa va içki işlar xodimlarining xronometrajiga ham töğri kelmayapti.
Asroraxon bu qotillikni sodir etadigan bölsa, u xonadonning kamida 30 metr içkarisiga kirib turib, xonadondan pul mablağini, moddiy qimmatlikni qidirişi kerak. Bu esa aytilayotgan vaqtga umuman töğri kelmaydi.
Asroraxon 10 oydan ortiq muddat qamoqda saqlangan. Uç oylik qölida gödagi bor ayol kişini qamoqda saqlaşga qonun yöl qöymaydi.
Marhuma Qunduzoy Isroilovaning orqa peşovidan olingan tamponda erkak kişining spermatozoidi aniqlangan. Bir qança fuqarolardan mansubligini aniqlaş maqsadida namunalar olingan.
Tergov jarayoni ketayotgan paytda, Boş prokuraturaning Öta oğir jinoyatlarni tergov qiliş boşqarmasi boşliği Şerzod aka: «Bu spermatozoid haqida eşitasizlar. Bizda ma'lumot bor. Hozir sizlarga oşkor qila olmaymiz, bu işni öspirin bola qilgan. Spermatozoid öspirin bolaga tegişli. 17-18 yoşli yigit. Biz aniqlab bölganmiz», degandi.
Aslida tergov jarayoni sanksiya olingandan keyin 3 oy muddat davomida tugaşi kerak edi. Bizga qarorni berişgaç bildikki, Asroraga marhumning xonadonida bir yil muqaddam öğrilik jinoyati sodir bölgani holati böyiça ayblov e'lon qilingan.
Bu ham heç qanday isbotini topmagan.
Yana bir ayblov D.Ahmadaliyevaning tilla zanjiri (tsepoçka) yöqolgani bilan boğliq. Şu yil 19 martda Asrora çaqaloq körgan va tuğuruqxonadan çiqişida D.Ahmadaliyevaning «tsepoçka»sini olib yöqotib qöygani holati. Bu ayblov haqida şuni aytiş mumkinki, advokatlar «ikki karra ikki tört»dek biladigan holat böyiça ayblov qöyilgan. Sababi, fuqarolik holati va firibgarlik örtasida farqni yuristlar yaxşi biladi. Firibgarlik bu – birovning mulkini aldaş yoki işonçini suiiste'mol qiliş bilan sodir etiladi. Bu esa ikki fuqaro örtasidagi oldi-berdi munosabati edi.
Biz Boş prokuratura tergovçisiga bu holatni aytdik. Tergovçi: «Böpti, qarz ekan. 4 million sömni tölab qöysin, ayblovdan çiqarib yuboramiz», dedi.
Bugungi kunga kelib, aynan mana şu ayblov böyiça firibgarlik moddasi bilan sud hukmi çiqdi. Biz bu holatga hali öz munosabatimizni bildiramiz.
Şuningdek, qöyilayotgan ikkita bevosita bir-biri bilan boğliq 97- va 164-moddalarga (qasddan odam öldiriş va bosqinçilik) töxtalsak.
Bularga asosan, göyoki A.Hamdamova marhum qizaloqning uyiga moddiy qiymatliklar va pul öğirlaş uçun kirib, hamma xonalarni titib, oşxona yonidagi xonada tortmani oçadi va u joydan ma'lum bir summadagi pulni olayotganida marhuma Qunduzxon uni körib qolgan. Asrora guvohni yöqotiş, jinoyatini yaşiriş maqsadida unga göyoki 19 marta piçoq urgan. Bu holatda sababiy boğlaniş yöq. Öylab köring, pulni olayotganini körib qolgan qizni öldirişga arzirli holat emas-ku?
Gumonlanuvçini vaqtinça saqlaş hibsxonasiga olib tuşişdi, sanksiya olişdi. Oq qoğozga çizib örgatib, «vivodka»ga olib çiqişdi. Böyniga qöyib, piçoqni körsatib olişdi. Qisqasi, A.Hamdamovadan «iqroriy körsatma»ni olişdi. Endi, Asroraxon körsatib bergan xöjalik piçoğidan marhumaning biologik materiali, ya'ni qonni aniqlaşsa, A.Hamdamova qotillik jinoyati bilan uzoq muddatga qamoq jazosi qöllanişi kerak edi. Ehtiyot çora sifatida ayol qamab qöyildi.
Orqaga yöl qolmagandi. Endi marhum qizaloqda aniqlangan jarohatlar va spermatozoidni yöq qiliş ularning asosiy vazifasi bölib qoldi. Jinoyat işida mavjud bölgan murdani ekspertiza qiliş jarayonida olingan suratlarda marhuma qizning orqa peşovidan olingan tamponlarda spermatozoid aniqlangan. Bundan taşqari, orqa peşov suratini körgan inson zoti jarohatlar izidan seskanib ketadi. Mazkur holatlarni çekkalab ötib bölmas edi.
Bundan taşqari, Andijon viloyat sudida işlovçi sud-tibbiy ekspertiza ötkazgan ayol kişiga tazyiq ötkazilgan deb hisoblayman. Çunki u sudga kelişdan böyin tovlab yurdi. Mana şu ayol tampondan spermatozoidni aniqlagan va xulosa bergan.
Bu xulosalarni biz olganmiz. Şundan söng Toşkent qayta ekspertiza qildi va ularga berilgan namunadan spermatozoid aniqlanmagani haqida xulosa berdi.
Oxir-oqibat öşa ayolni sudga olib kelişdi. Va köp narsa oydinlaşdi. Spermatozoidni aniqlaşning ikki xil usuli bor ekan – «ekspress test» va «skarpiyan» degan usul. Har ikkala uslubda ham spermatozoid aniqlangan ekan. Bu usullar bir-birini inkor qila olmasligi aniqlandi. Bundan taşqari, insondan ajraladigan heç qaysi boşqa suyuqlik spermatozoidning tarkibini bera olmas ekan. Sudda bu holat aniq aytib ketildi.
Biz şu narsaga amin böldikki, har bir protsess, sud tergovi A.Hamdamovaning aybsizligini isbotladi. Asroraga qarşi biror dalil-isbot topilmadi. Töğri, guvohlar, ya'ni öşa yerda işlayotgan ustalar, uning xonadonga kirib-çiqqanini körişgan, lekin qölida piçoğini yoki kiyimida qon izlarini körişmaganini aytişdi.
Umumiy qilib aytadigan bölsak, qotillik jinoyati sodir etildi. Haqiqiy qotilni izlaş boşlandi. Andijon viloyati IIB qotillik jinoyatlari bilan işlaş bölimi xronometraj ötkazib, marhumning onasi va boşqalarni söroq qilişi jarayonida marhumni oxirgi marta körgan A.Hamdamova bölib çiqyapti. Şundan söng unga tazyiq, qörqitiş, aldaş yöllari bilan bosim ötkazib, qamoqqa tiqib olib, «vivodka»ga olib çiqib, böyniga qöyişgan. Ular ma'lum bir ma'noda maqsadiga ham erişgan. Balki, yuqoridan «jinoyatni oçasan» degan buyruq bölgandir.
Qotillik işlarida ekspertiza xulosasi birinçi örinda turadi. Qamalişidan manfaatdor taraf, piçoqning dastasidan biologik material çiqqaniga e'tibor qaratdi. Aynan mana şu detalni aniqlaştirib oliş uçun sud yana bir oyga çözildi. Yana ekspertiza ötkazildi. Bu safargi ekspertiza ham Asroraning foydasiga işladi. Barça iş hujjatlarining yuz foizi himoyamdagi şaxsning manfaati tarafida çiqdi. Haqiqat yuzaga çiqdi.
Fikrimça, bu yerda haqiqiy qotil – erkak kişi. Çunki hodisa joyida spermatozoid aniqlangan. Qotil köçada yurişini heç kim xohlamaydi. Gödakni qiynab öldirgan haqiqiy qotil albatta topilişi kerak.
Yana bir holat. Ötgan yil 23 iyun kuni Asaka tuman prokurori örinbosari Egamberdiyev tomonidan aynan voqeaga guvoh bölgan voyaga yetmagan Abdurahmon Obidjonov söroq qilinganida, u bir şaxsni gilos daraxti ustida körganini aytib ötgan. Lekin, tergovçi mazkur holatni ayblov xulosasida aks ettirmagan, deydi advokat Oybek Abdurahmonov.
***
Boş prokurorning matbuot kotibi Hayot Şamsutdinov mazkur vaziyatga izoh berar ekan, prokuratura özining vakolat va funksiyalari doirasida zarur barça harakatlarni amalga oşirgani va Hamdamovani ayblaş uçun dalillar yetarli bölgani uçun iş ayblov xulosasi bilan sudga oşirilganini bildirdi.
«Sudning hukmi esa faqat yuqori turuvçi sud tomonidangina muhokama qilinadi», dedi u.
Oqlov hukmi 5 may kuni e'lon qilingaç, ertasiga Içki işlar vazirligi axborot xizmati bayonot çiqardi. Unda, sud hukmida bayon etilgan, sudlanuvçi A.Hamdamovani Andijon viloyati IIB xodimlari ruhiy va jismoniy tazyiqlar ostida söroq qilişgani haqidagi vajlar IIVning işçi guruhi tomonidan örganilayotgani, natijalari jamoatçilikka ma'lum qilinişi aytildi.
Şu bilan birga, ta'kidlaş lozim, Asrora Hamdamovaning birinçi instansiya sudida oqlangani uning şu iş böyiça javobgarlikdan töla xalos bölganini anglatmaydi. Sababi sud hukmi hali kuçga kirganiça yöq. Bundan taşqari, prokuratura yoki boşqa manfaatdor şaxslarning sud hukmi ustidan apellyatsiya şikoyati kiritişi ehtimoli ham yöq emas.
Şunday ekan, voqealar rivojini kuzatişda va işning keyingi tafsilotlarini yoritib borişda davom etamiz.
Xulosa örnida esa, huquq organlarida qiynoqlar haligaça davom etayotganini çuqur afsus bilan qayd etib ötmoqçimiz, xolos.
