Жаҳоннинг турли минтақа ва ҳудудларида қарама-қаршилик ва зиддиятлар, қонли можаролар, халқаро терроризм, экстремизм, наркотрафик каби хавф-хатарлар тобора кучайиб бормоқда, фашизм балоси яна бош кўтармоқда, миллатчилик, шовинизм сингари офатлар майдонга чиқмоқда.
Бу йил инсоният тарихида энг даҳшатли дея тан олинган уруш ниҳоясига етганига 71 йил тўлади. Шундан кейин жаҳонда тинчлик даври бошланганига барча умид қилганди. Ўтган асрнинг 70-йилларида, эндиликда катта давлатлар ўртасида уруш ҳеч қачон юз бермаслиги ҳақида баралла айтила бошланди. Бироқ ХХ аср охири, XXI бошларидаги ўзаро низолар катта урушлардан кам эмаслигини кўрсатмоқда.
Урушларда ким ғалаба қозониб, ким мағлуб бўлишидан қатъи назар ўзаро низолашаётган томонлар учун инсоний, сиёсий ва иқтисодий йўқотишлар бўлиши аниқ. Масалан, Иккинчи жаҳон урушида ўша вақтда Ер юзи аҳолисининг уч фоизини ташкил қилувчи 60 миллионга яқин киши ҳалок бўлган. Бир қатор Европа мамлакатлари, ўз аҳолисининг 10 фоизидан айрилган. Ғолиб мамлакатлар ҳам катта йўқотишларга дучор бўлган.
Урушнинг энг катта йўқотиши бу жамиятдаги қадриятларнинг ўзгаришида намоён бўлади. Биринчи жаҳон урушидан кейин Европада “йўқотилган авлод” пайдо бўлган бўлса, Иккинчи жаҳон уруши ҳам Ҳиросима ва Нагасаки тимсолида инсоният тарихида “қора из“ қолдирди. Аввалари урушлар вайронагарчиликларга сабаб бўлар эди. Энди эса вайронагарчиликлар чегара билмаяпти. Масалан, террорчиларнинг қароргоҳларига берилаётган ҳаво зарбалари тинч аҳолига зиён етказмайди, деб ҳеч ким кафолат бера олмайди. Ядровий зарбалар қўшни шаҳарларга ҳам шамол орқали заҳарли ҳавони етказаётгани айтилмоқда.
Бугунги урушлар нафақат жиноий нуқтаи назардан, балки ахлоқий жиҳатдан ҳам жирканч тусга кириб бораётгани ойдинлашмоқда. XXI асрдаги асосий уруш ва низолар ҳақида қисқача маълумот бериб ўтамиз.
2000—2005 йиларда Иккинчи интифада, 2001 йил Македониядаги можаро, 2002 — 2007 йилардаги Кот-д’Ивуардаги фуқаролар уруши, 2003 — 2009 йиллардаги Чад ва Эритрея ўртасида Дарфур можароси, 2004 — 2009 йиллардаги Киву можароси, 2005 — 2008 йилларда Кенияда аксилҳукумат исёни, 2005 — 2010 йилларда Чадда иккинчи фуқоролар уруши, 2006 йилги иккинчи Ливан уруши, 2006 — 2007 йиллардаги Фаластининг Фатҳ ва Ҳамас гуруҳлари ўртасидаги тўқнашувлар, 2006 — 2012 йиллардаги Сомалидаги уруш, 2007 йил Шимолий Ливандаги можаро, 2007 — 2008 йиллардаги Кенияда юз берган сиёсий инқироз, 2007 — 2009 йилларда кузатилган Малида Туареглар исёни, 2008 йил Камбоджа -Таиланд чегара можароси, 2008 йил Жибути- Эритрея чегара можароси, 2010 — 2011 йилларда Тунисдаги инқилоб, 2011 йилги “Араб баҳори”, 2011 — 2012 йиллардаги Ямандаги исён, 2011 йил Ливияда фуқаролар уруши, 2011 — 2012 йилларда Баҳрайнда юз берган исён, 2011 йилдан бери Сурияда давом этаётган фуқаролар уруши, Украинадаги вазият, Мисрдаги инқилоблар ва ҳарбий тўнтаришлар.....
