28 декабрь Халқаро кино куни сифатида нишонланади. Айнан шу куни 1895 йили Париждаги кафелардан бирининг кичик хонасида ака-ука Люмьерларнинг синематографи биринчи намойиши бўлиб ўтди.

1895 йили парижликларни Рождестводан сўнг яна бир қувончли воқеа кутиб турганди – дунёдаги биринчи кинонамойиши. Франция пойтахти кўчаларида бунга бир неча кун қолганда катта афишалар пайдо бўлди. Расмларда ўриндиқларга эга бўлган кичик зал ва ундаги катта ёшдаги кишилар ҳамда болалар тасвирланган. Улар ҳайрат ва қувонч билан экранларга тикилиб ўтиришарди. Бу ҳолат ака-ука Люмьерларнинг синематографи сабаб юз берган.

Фото: © Wikipedia / By Marcellin Auzolle (1862-1942)

28 декабрь куни кишилар ўзлари учун янги бўлган бу сўз нимани англатишини тушунишди. Капуцинлар бульваридаги 14-рақамли уйда жойлашган “Гранд-кафе”да кишилар йиғилишди. Кириш нархи - 1 франк. Ўша кеча ака-ука Люмьерлар атиги 35 фоиз томошабинни йиғишга муваффақ бўлишди. Бироқ бир ҳафта ўтиб Люмьерларнинг синематографини кўриш истагида бўлганлар сони ўн бараварга ортиб кетди. “Гранд-кафе” олдида катта навбатлар пайдо бўлди.

Ака-ука Люмьерлар хонада оқ тўғри бурчакли полотно осиб қўйиб, қарама-қарши деворда штативдаги қутини жойлаштиришди – бу улар “кинематограф” деб атаган қурилма эди. Барча томошабинлар ўз ўринларига жойлашиб олгач, чироқ ўчирилди ва полотно (экран) нурга тўлди. Бир неча сониялар ўтиб унда Лиондаги Белькур майдонининг сурати тасвири пайдо бўлди. Ундаги сурат ҳаракатга келмади, томошабинлар эса уларни алдашган, деб ҳисоблашди. Бироқ ака-ука Люмьерлар қурилмаларини бурай бошлагач, аравали от югура бошлади, у билан эса барча кишилар ҳам ҳаракатга келишди.

Фото: © institut-lumiere.org

Томошабинлар қарсак чалиб, кулиб юборишди. Ўша кеча ўнта ҳужжатли фильм намойиш этилди. Ҳар бир роликнинг давомийлиги 30-50 сония эди. Биринчи сеанс дастурига ноодатий номга эга фильмлар кирган: “Люмьерлар фабрикасидан ишчиларнинг чиқиши”, “Чавандозлик машқлари”, “Тилла балиқчаларни тутиш”, “Депутатларнинг Лиондаги фотоконгрессга келиши”, “Сув сепувчи”, “Чақалоқнинг нонушта қилиши”, “Брезент узра сакраш”, “”Лиондаги Корделье майдони”, “Денгизда чўмилиш”.