Ўзбекистон капитал қурилиш соҳасидаги маъмурий-буйруқбозлик тизими, қурилиш материаллари етказиб беришда соғлом рақобат муҳити шаклланмагани, ер ажратиш бўйича ариза 12 та ташкилот томонидан 60 кун мобайнида кўриб чиқилиши каби қатор омиллар соҳада коррупцияга барҳам бериш имконини деярли йўққа чиқаради.
Сенат раиси Ниғматулла Йўлдошев 15 июнь куни коррупцияга қарши республика идоралараро комиссиясининг кенгайтирилган мажлисида шу ҳақда сўз юритди.
Йўлдошевнинг айтишича, бугунги мавжуд амалиётга кўра, қурилиш соҳасида фаолиятни амалга ошириш учун 4 турдаги лицензияга эга бўлиш талаб этилади. Ҳар бир лицензияни бериш алоҳида низомлар билан тартибга солинади, лицензияларни бериш муддатлари ва улар учун давлат божлари миқдори ҳам ҳар хил. «Умумий», яъни универсал лицензияни олиш имкони йўқ.
Қолаверса, лицензиялар фақат юридик шахсларга берилади. Қурилиш учун ер майдони ажратиш бўйича ҳам қатор масалалар долзарблигича қолмоқда. Хусусан, қурилиш ишлари учун ер ажратиш жараёнлари 60 кун давомида 12та ташкилот иштирокида кечади. Шу ҳолатнинг ўзиёқ соҳада коррупцияга барҳам бериш кафолатларини деярли йўққа чиқаради.
Бундан ташқари, Йўлдошевнинг таъкидлашича, қурилишни бошлаш учун бошқа рухсат берувчи ҳужжатларни олиш ҳам талаб этилади. Жумладан, қурувчи архитектура-лойиҳалаш топшириқларини қўлга киритиш учун камида 30 кун вақт сарфлайди. Лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш жараёнлари ҳам деярли шу тарзда кечади. Кейин лойиҳа-смета ҳужжатларини келишиш жараёни бошланади.
Шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказиш босқичи ҳам бор ва бунинг учун камида 2 ҳафта вақт зарур бўлади. Қурилиш билан боғлиқ ишларнинг иккинчи босқичи ҳам бор. У ҳам бўлса, қурилиш объектларида инспекциявий назорат жараёнлари билан боғлиқ. Бундай назорат қурилишда 7 босқичда амалга оширилади. Кейинги босқич эса, қурилиш объектини фойдаланишга қабул қилиш билан бевосита боғлиқ ва у коммуникация тизимларига уланишнинг ғоят мураккаб жараёнларини ҳам қамраб олади.
«Хўш, ана шундай тарзда баъзида асоссиз равишда чалкаштирилиб, мураккаблаштирилиб юборилган жараёнлар коррупция ҳолатлари билан бирга кечмаслигига ким кафолат беради?» дея савол билан мурожаат қилди Сенат раиси мажлис иштирокчиларига.
Йўлдошев, қишлоқ жойларда намунали лойиҳалар асосида уй-жойлар қуриш билан боғлиқ ҳолатни ўрганилиб қатор камчиликлар аниқланганини эътироф этди.
«2016 йилдаги ўрганишларимиз асосида қурилиш материаллари ва жиҳозларни, жумладан дераза ромлари, эшиклар ва иситиш мосламалари каби қурилиш материаллари ва жиҳозларни ишлаб чиқариш учун республика бўйича бор-йўғи биттадан корхона танлаб олингани ва улар марказлашган ҳолда етказиб берилгани танқид қилинган, бу, ўз навбатида, рақобат муҳитини чеклашга олиб келгани мазкур қурилиш материаллари ва жиҳозларнинг сифатига салбий таъсир кўрсатиб, аҳоли ва пудрат ташкилотларининг норозилигини келтириб чиқаргани таъкидланган эди.
