Мана бир неча йилдирки, ўзбекистонликлар пойтахтда прописка қилиниш масаласини фаол муҳокама қилиб келишади.
Мавзунинг долзарблигидан келиб чиқиб, Kun.uz «Сизнинг фикрингиз» Telegram-каналида экспресс-сўров ўтказди. Сўровда жами 4 061 киши қатнашди. Сўров иштирокчилари Ўзбекистонда прописка тизимидан воз кечиш пайти келдими, деган саволга жавоб беришди.
Иштирокчиларнинг жами 69 фоизи прописка институтига қарши фикр билдирди. Аксарият респондентлар (31 фоиз) прописка мамлакат ривожига халақит беряпти, деб ҳисоблайди. Дарҳақиқат, у қайсидир маънода ички миграцияга халақит бермоқда. Масалан, пойтахтда пропискаси бўлмаган шахс Тошкентда ўз бизнесини очиши амримаҳол. Вилоятлик тадбиркорлар Тошкентдан кўра Қозоғистон ёки Россияда ўз бизнесини очиш енгилроқ эканлигини таъкидлашмоқда. Бундан ташқари, қонунчиликдаги сўнгги ўзгаришларга қарамасдан, Тошкентда пойтахт пропискасисиз иш топиш қийин.
Сўровда қатнашганларнинг 26 фоизи прописка – инсон ҳуқуқ ва эркинликлари бузилиши эканлигини таъкидлаган.
Шу билан бирга, респондентларнинг 12 фоизи прописка бизнесга айланиб кетяпти деган фикрда.
Эслатиб ўтамиз, ҳозирда ўзбекистонликлар пойтахтдан қимматбаҳо янги хонадон сотиб олиб доимий прописка олиши мумкин. Иккиламчи бозор эса прописка учун бутунлай ёпиқ. Шу сабабли кўпчилик Тошкентда бир неча йилдан бери яшаётган бўлса ҳам, вақтинчалик ҳисобга туришга мажбур.
Norma’нинг ёзишича, қарорга мувофиқ, Тошкент шаҳри ва вилоятида доимий пропискага эга бўлмаган жисмоний шахслар фақат янги қурилган кўчмас мулкни банк ҳисобварақлари орқали ҳисоб-китоб қилиш йўли билан сотиб олишлари ва давлат рўйхатидан ўтказишлари мумкин.
Бунда пойтахт ва вилоятда янги қурилган кўчмас мулк сотиб олган, доимий пропискага эга бўлмаган жисмоний шахслар олди-сотди шартномаларини тасдиқлаганлик учун шартнома суммасининг 5 фоизи, бироқ 10 ЭКИҲдан (2 027 300 сўмдан) кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўлашлари кераклиги белгиланди.
