Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотига кўра, ҳар йили дунёда 1,35 миллион киши йўл транспорт ҳодисаси оқибатида ҳалок бўлади.
Эътиборли жиҳати, ЙТҲларнинг аксар қисми ўрта ва кам даромадли давлатлар ҳиссасига тўғри келади.
Ҳеч ким бахтсиз ҳодисаларга йўлиқмасликдан кафолатланмаган
Ривожланган давлатлардан бири – АҚШ мисолида фактларни таҳлил қиладиган бўлсак, бу ерда ҳам аҳвол ҳавас қиларли даражада эмаслигини кўриш мумкин:
- Ҳар йили АҚШда 40 мингта йўл транспорт ҳодисаси содир бўлади;
- Ҳар куни ўртача 90 нафар америкалик ЙТҲ оқибатида вафот этади;
- ЙТҲ туфайли йилига ўртача 2 миллион ҳайдовчи жароҳат олади (тахминан 220 миллион нафардан кўпроқ одамда ҳайдовчилик гувоҳномаси мавжуд);
- 16-20 ёшли ҳайдовчилар сони билан қўшиб ҳисоблаганда йилига қарийб 8 минг одам ЙТҲ қурбони бўлади;
- Бир йиллик транспорт билан боғлиқ бахтсиз ҳодисалар АҚШга ўртача 871 миллиард долларга тушади.
Ноўрин уйқунинг товони қиммат бўлади
Транспорт билан боғлиқ бахтсиз ҳодисаларнинг сабаблари турлича. Баъзан ҳайдовчи тезликни оширгани ёки телефондан фойдалангани туфайли, баъзан турли ташқи таъсирлар туфайли. Бу «баъзанлар»ни кўп давом эттириш мумкин. Лекин яна битта сабабни эсдан чиқармаслик зарур: ҳайдовчининг рулда ухлаб қолиши ёки уйқусираши, ҳорғинлиги.
АҚШда ўтказилган сўровномада иштирок этган ҳайдовчиларнинг тахминан ярми рулда ўтирганда эснаш одати борлигини тан олган. 20 фоизи ўтган йили транспортни бошқараётиб бир марта бўлса-да, уйқусираганини, 40 фоиз ҳайдовчи эса бу ҳолат ўз фаолияти давомида ҳеч бўлмаса 1 марта содир бўлганини тан олган.
Рулда уйқусираш хавфли спиртли ичимлик истеъмол қилиб машина бошқариш билан тенг бўлади. Масалан, 20 соат уйқусиз автомобиль ҳайдаётган одам қонида 0,8 фоиз алкоголь мавжуд бўлиши даражасида диққатни йўқотади. Ёки кучли чарчоқ ичидаги инсон бахтсиз ҳодисага учраш эҳтимоли 3 баравар кўп бўлади, деб ёзади NSC нашри.
Шунингдек, ҳар йили 100 минг ЙТҲ уйқусираш туфайли содир бўлади. Оқибатда, 71 минг одам жароҳатланиши, 1 минг 550 киши ўлими қайд этилади. Гарчи, бу барча ҳайдовчиларнинг муаммоси бўлса-да, уйқусираш билан боғлиқ ҳолатлар, асосан, 25 ёшдан катта ҳайдовчилар билан содир бўлади.
