Антарктида ва Гренландия музликлари остида дунёнинг келажаги ёзиляпти, дейди тадқиқотчилар. Глобал иқлим исиши “ер совиткичлари” деб аталадиган музликларнинг кескин қисқаришига сабаб бўляпти. Ўз навбатида музларнинг эриши илиқ ҳаво оқимини кўпайтиради ва бу – музликларни яна ҳам тезроқ эритяпти.
Нега музликлар Ер учун муҳим?
Музлар қуёшдан келаётган иссиқликни коинотга қайтариб, ерни салқинлатиб туради. Қоронғи океан эса иссиқликни сўриб олишга мойил бўлади. Музлар эриса, қуёш нурларини қайтарувчи восита қолмайди ва глобал исиш тезлашади. Агар музлар эриса, глобал сув сатҳи ҳам ошади. Хўш, ҳамма музликлар ҳам сув сатҳига таъсир қиладими?
Сув сатҳини денгиз музи ва музликлар шакллантиради. Денгиз музлари сувда, сув музлашидан пайдо бўлса, музликлар қуруқликда, минглаб йиллар давомида ерга ёғган қорнинг тўпланиб, жипслашишидан ҳосил бўлади. Арктика – денгиз музи, Антарктида ва Гренландия музликлардир.
Денгиз музининг эриши худди шиша идишдаги муз эриб, сув сатҳи ўзгармаганидек умумий сув сиғимини ўзгартирмайди. Лекин улар кўпроқ эриб, илиқ ҳаво кўпайса, бу сувнинг кенгайишига ҳам сабаб бўлади ва денгиз сатҳи ошишига таъсир этиши мумкин.
Музликлар музи эриши эса сув сатҳига жиддий таъсир қилади. Чунки уларнинг суви эриб, океанга қуйилади. Ердаги қуруқликнинг тахминан 10 фоизи музликлар билан қопланган. Уларнинг 90 фоизи Антарктидада, қолган 10 фоизи эса Гренландияда жойлашган.
Шиддат билан эриётган музликлар
2011-2020 йиллар оралиғида Гренландияда 3-5 триллион тонна муз эриб кетган. Бу – 1 йилда ўртача 357 миллиард тонна муз эриганини англатади. Ҳудудда жами 1 миллион 700 минг километр майдон муз билан қопланган, агар уларнинг барчаси эриб кетса, дунёда денгиз сатҳи 6 метрга кўтарилиши мумкин. Музлар эриши охирги 40 йил ичида 21 фоизга тезлашган.
Шунингдек, изланишлар бу икки қутбда музларнинг эриши 1990 йиллардагидан 6 марта тезлашганини
