Фото: curiosmos.com

NASA 27 сентябрда DART деб номланган космик зонди билан “Dimorf” астероидига зарба берди. Бу миссия кейинчалик хавф солиши мумкин бўлган самовий жисмлардан Ерни ҳимоялаш қанчалик мураккаблигини таҳлил қилади. Ерга хавфли космик жисм урилиши кўламини 114 йил олдин Сибирга келиб тушган метеорит орқали тасаввур қилиш мумкин. “Тунгуска воқеаси” билан тарихга кирган тўқнашувда 80 миллион дарахт ёниб кетган.

Астероид, комета, метеор ва метеорит

Космик жисмларнинг ер билан тўқнашуви айрим ҳудудлар учун ҳалокатли бўлиши мумкин. Космик жисм деганда астероид, комета ва метеор ва метеорит кабилар тушунилади. Буларнинг барчаси Қуёш атрофида айланадиган жисмлардир. Хўш, бу 4 жисм бир-биридан нимаси билан фарқ қилади? Астероид кичик, тошли объект бўлиб, телескопдан ёруғлик бўлиб кўринади.

Астероид

Кометанинг астероиддан фарқи муз ва чангдан иборатлигида. Комета Қуёшга яқинлашганда, ундаги муз ва чанг буғлана бошлайди. Натижада у телескопда лойқа бўлиб кўринади.

Комета

Метеор ва метеорит ҳам деярли алоҳида нарса. Метеорит – астероид ёки кометанинг кичик бўлаги. Метеорит Ерга яқинлашиб, Ер атмосферасига кирганда, метеорга айланади.

Тошли Тунгускада нима бўлган?

“Тунгуска воқеаси” билан тарихга кирган воқеа Сибирдаги Енисей дарёси бўйидаги Красноярск шаҳри яқинидаги Тошли Тунгуска дарёси бўйида содир бўлган. 1908 йил 30 июн тонгида 10–40 мегатонна портлаш қувватига эга метеорит Ерга келиб тушиб, портлайди.

Портлаш Шарқий Сибир Тайгадаги 2150 километр квадрат ўрмонлардаги 80 миллион дарахтни йўқ қилган. Воқеага гувоҳ бўлганлар камида 3 киши ҳалок бўлганини айтишади. 50-60 метр ўлчамдаги бу тош астероид 27 км/с тезликда ҳаракатланган. Объект ерга 5-10 километр баландликда парчаланиб кетган деб тахмин қилинади. “Тунгуска воқеаси” ёзма тарих бошлангандан бери Ерда энг катта космик жисм портлаши ҳисобланади. Аслида, ер тарихида “Тунгуска воқеаси”дан каттароқ космик жисмлар портлаши ҳам содир бўлган.